Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Οι Ένοπλες Δυνάμεις και ειδικώς ο Ελληνικός Στρατός, έχουν ήδη παραλάβει τα τελευταία έτη και έχει σχεδιαστεί να παραλάβουν τα προσεχή, αρκετά συστήματα ανεπάνδρωτων αεροσκαφών διαφορετικών τύπων.
Το Πολεμικό Ναυτικό παραλαμβάνει 4 συστήματα Camcopter S-100 (κόστους περίπου 41 εκατ. €) με τον Ελληνικό Στρατό επιχειρούν ήδη 3 συστήματα V-BAT από δωρεές ενώ έχει αποφασιστεί η προμήθεια 6+4 επιπλέον συστημάτων (περίπου 71 εκατ. €) για τον Στρατό και το Ναυτικό αντιστοίχως καθώς και η προμήθεια ενός συστήματος Heron I (περίπου 40 εκατ. €) που θα προστεθεί στο ένα ήδη υφιστάμενο (κόστους μισθώσεως και αποκτήσεως περίπου 80 εκατ. €) το οποίο επιχειρεί από την Πολεμική Αεροπορία σε διακλαδική βάση. Τέλος, όπως έγραψε ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ, τον προσεχή Σεπτέμβριο αναμένεται η παραλαβή 2 συστημάτων Patroller (περίπου 53 εκατ. €) για τον Ελληνικό Στρατό.
Πρόκειται για σημαντικές επενδύσεις που καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό τις επιχειρησιακές ανάγκες. Οι επενδύσεις αυτές στράφηκαν κατά μείζονα λόγο σε συστήματα Κατηγορίας ΙΙ (κατά NATO – μέγιστου βάρους 150-600 κιλών) δηλαδή τακτικά συστήματα όπως τα Camcopter S-100 και τα V-BAT και δευτερευόντως σε Κατηγορίας ΙΙΙ όπως τα Heron I και Patroller. Τοιουτοτρόπως, καλύφθηκαν οι ανάγκες υποστηρίξεως των υψηλότερων κλιμακίων σε συλλογή Πληροφοριών, Επιτήρηση, Αναγνώριση (ISR).
Όπως όμως δείχνει η αναμέτρηση στην Ουκρανία, πολύ εκτενέστερη χρήση επί καθημερινής βάσεως και μεγαλύτερη επίδραση στο πεδίο, έχουν τα μικρότερα τακτικά συστήματα UAV Κατηγορίας Ι. Δηλαδή τα βάρους μικρότερου των 150 κιλών που προσφέρουν “τοπική – περιοχική αναγνώριση”, δεδομένου ότι υπηρετούν σε επίπεδο τάγματος και χαμηλότερο και επομένως, από αριθμητικής απόψεως κυριαρχούν απολύτως σε χρησιμοποίηση. Επειδή αυτή είναι καθημερινή και εντατική, οι ρυθμοί απωλειών είναι υψηλοί αλλά το χαμηλό κόστος, καθιστά αποδεκτά και βιώσιμα τα χαρακτηριστικά της επιχειρησιακής εκμεταλλεύσεώς τους.
Στην Κατηγορία Ι περιλαμβάνονται τόσο αεροχήματα σταθερών πτερύγων, όσο και δρόνοι πολλαπλών στροφείων – πολυκόπτερα. Αλλά στην ουσιαστικότερη ίσως υποκατηγορία από πλευράς επιδόσεων (Small) κυριαρχούν τα πρώτα. Αυτό οφείλεται στο ότι μπορούν να καλύψουν μεγαλύτερες αποστάσεις και να πετάξουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αυτά, είναι κρίσιμης σημασίας, ιδίως για την αναγνώριση και ταχεία εξουδετέρωση στόχων διά εκπομπής πυρών ακριβείας εκ του Πυροβολικού Μάχης.
Ο Ελληνικός Στρατός, ως ο μεγαλύτερος λόγω όγκου δυνάμεων επιχειρησιακός χρήστης UAV, ενώ έχει μεριμνήσει για προμήθεια συστημάτων Κατηγορίας ΙΙ και ΙΙΙ, δεν έχει εντάξει σε μεγάλη κλίμακα συστήματα Κατηγορίας Ι. Μόνο προμήθειες πολυκόπτερων από διάφορες πηγές έχουν γίνει, χωρίς όμως να μπορεί να υποστηριχθεί ότι καλύφθηκαν όλες οι ανάγκες.
Η εικόνα αυτή παρουσιάζει μια έντονη αντίφαση, δεδομένων ότι, αφενός οι ανάγκες στην Κατηγορία Ι είναι πολύ μεγαλύτερες, αφετέρου υπάρχουν ελληνικές εταιρείες που έχουν αναπτύξει ή θα μπορούσαν να αναπτύξουν σύντομα αξιόλογα συστήματα, σύμφωνα με τις προδιαγραφές του ΓΕΣ.
Για λόγους που γνωρίζει η ηγεσία, οι ενδείξεις συνηγορούν στην διαπίστωση ότι πρόθεση είναι η κάλυψη των απαιτήσεων να γίνει από συστήματα που θα αναπτύξουν οι ίδιες οι Ένοπλες Δυνάμεις. Τόσο το Κέντρο Τεχνολογικής Ανάπτυξης & Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) του ΓΕΕΘΑ όσο και το Τεχνικό Σώμα του ΓΕΣ, αναπτύσσουν τέτοια συστήματα, δείγματα των οποίων ήδη παρουσιάζονται σε διάφορες ευκαιρίες. Η πραγματικότητα όμως δείχνει ότι ακόμη, ειδικώς στην κρίσιμη υποκατηγορία Small της Κατηγορίας Ι, δεν έχει τεθεί σε υπηρεσία κάποιο σύστημα σταθερών πτερύγων. Αυτό σημαίνει ότι Τακτικές, Τακτικές και Διαδικασίες που εφαρμόζονται ήδη ευρέως κι επί καθημερινής βάσεως στο πεδίο, δεν μπορούν να τις ακολουθήσουν ακόμη στον ίδιο βαθμό οι λόχοι, τα τάγματα, οι ταξιαρχίες και οι μεραρχίες του Ελληνικού Στρατού.
Την υποσχόμενη εικόνα, αλλά απέχουσα ακόμη από υλοποιηθέν αποτέλεσμα, έδωσε επιχειρησιακή εκπαίδευση α΄ εξαμήνου 2026, η οποία πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Μάιο από Διοίκηση Πυροβολικού στην Θράκη. Σε αυτήν, συμμετείχε δοκιμαστικώς και για αξιολόγηση το σύστημα ΠΗΓΑΣΟΣ που αναπτύσσει το ΚΕΤΑΚ, σε ρόλο υποστηρίξεως με παροχή στοιχείων στοχοποιήσεως και αξιολόγηση αποτελεσμάτων. Πρόκειται για σύστημα κατηγορίας καθέτου αποπροσγειώσεως (VTOL) που θεωρείται ότι βρίσκεται σε Επίπεδο Τεχνολογικής Ετοιμότητος 7 (TRL 7) και συνεχίζεται η ανάπτυξή του. Η συμμετοχή στην εν λόγω εκπαιδευτική δραστηριότητα, έδωσε την ευκαιρία στο προσωπικό του ΚΕΤΑΚ να συνεργαστεί με τους Πυροβολητές για μια παραγωγική αλληλεπίδραση, η οποία έδειξε αφενός ότι υπάρχουν δυνατότητες, αφετέρου επεσήμανε αδυναμίες και προβλήματα που πρέπει να ξεπεραστούν.
Όλα αυτά είναι αναμενόμενα, εάν ληφθεί υπ’ όψιν ο χρόνος με τον οποίο υπάρχει εμπλοκή στο αντικείμενο και οι περιορισμοί σε σύγκριση με την βιομηχανία του κλάδου. Αναγνωρίζεται ότι η βιασύνη και η πίεση για την εμφάνιση αποτελέσματος, δεν επιδρούν θετικώς σε τέτοια προγράμματα. Φυσιολογικό και αναμενόμενο, είναι γνώστες του χώρου να εκτιμούν ότι δεν υπάρχει σύγκριση μεταξύ προϊόντων από πλευράς προδιαγραφών και δυνατοτήτων.
Το ζήτημα όμως είναι ότι η εμφανής υστέρηση του Ελληνικού Στρατού κι εν προκειμένω άκρως τεχνικών Όπλων σε σύγχρονες τακτικές βολής, πρέπει να προβληματίζει περισσότερο. Δεν αρκούν οι καλές προθέσεις και οι δηλώσεις φιλοδοξίας να καταστούν οι Ένοπλες Δυνάμεις η ισχυρότερη δύναμη στην ΕΕ σε χρήση UxV. Κατά την τελετή θεμελιώσεως του 309 Εργοστασίου Κατασκευής Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Μέσων στις 12 Ιουνίου μάλιστα, αναφέρθηκε ότι θα παράγει δρόνους Κατηγοριών Ι και ΙΙ ενώ θα διεξάγει Έρευνα & Ανάπτυξη σε Κατηγορίας ΙΙΙ.
Το ερώτημα είναι, πόσος χρόνος θα περάσει ακόμη μέχρι οι Ένοπλες Δυνάμεις να έχουν έτοιμο το προϊόν στην συγκεκριμένη υποκατηγορία και πώς θα συγκρίνεται εν σχέσει με υφιστάμενα συστήματα στην ελληνική αγορά; Πόσος χρόνος θα απαιτηθεί κατόπιν, ώστε να παραχθεί στους απαραίτητους αριθμούς, να αρχίσει και να ωριμάσει η εκπαίδευση των μονάδων σε σύγχρονες τακτικές δι’ αυτών των μέσων; Αν απαιτείται ακόμη μια πενταετία ώστε ο Ελληνικός Στρατός να μπορεί να σταθεί στο ίδιο επίπεδο στο οποίο ήδη βρίσκονται σήμερα άλλοι στρατοί, στον συγκεκριμένο τομέα, πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι; Δεν κρίνεται απαραίτητο στο μεταξύ, να ληφθούν μέτρα όπως έπραξαν οι αρμόδιοι με τις ταχείες προμήθειες UAV Κατηγορίας ΙΙ και ΙΙΙ;
Πως η κυβέρνηση δεν έφτιαξε ούτε αμυντική βιομηχανία οχημάτων
