Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Στις αρχές Ιουνίου, το τουρκικό Υπουργείο Αμύνης γνωστοποίησε ότι παραλήφθηκε κι εντάχθηκε σε υπηρεσία ο από αέρος εκτοξευόμενος βαλλιστικός πύραυλος IHA-230. Το όπλο σχεδιάστηκε για να εξοπλίζει ανεπάνδρωτα αεροσκάφη (UAV) προσδίδοντάς τους ικανότητα προσβολής χερσαίων και ναυτικών στόχων, ειδικώς δε σταθμούς ραντάρ εγκαίρου προειδοποιήσεως και συστοιχίες αντιαεροπορικών συστημάτων.
Με βάρος 225 κιλά, εξοπλίζει τα επιθετικά UAV τύπων Akinci και Aksungur, το ίδιο δε θα ισχύει μελλοντικώς για το ανεπάνδρωτο μαχητικό Kizilelma. Η τυπική πολεμική κεφαλή θραυσμάτων βάρους 42 κιλών, είναι επαρκής για προσβολή τακτικών στόχων ενώ αναλόγως υψομέτρου και της ταχύτητος πτήσεως του φορέα, η εμβέλειά του ξεπερνά τα 150 χλμ.
Η κατεύθυνση του όπλου γίνεται μέσω δορυφορικής υποστηρίξεως GNSS και συνδυασμού αδρανειακής ναυτιλίας INS, σε περίπτωση απουσίας της πρώτης.
Ο πύραυλος IHA-230 μπορεί να θεωρηθεί ίσως το κατ’ εξοχήν αεροπορικό όπλο που θα χρησιμοποιηθεί για την εξουδετέρωση των προωθημένων σταθμών ραντάρ και των αντιαεροπορικών συστοιχιών σε Θράκη και Αιγαίο. Η σχεδόν βαλλιστική τροχιά που ακολουθεί το βλήμα μετά την εκτόξευση – άφεσή του, καθιστά πολύ απαιτητική υπόθεση την αναχαίτισή του ακόμη και σε πλήρη ανάπτυξη των υπό προμήθεια συστημάτων που έχει σχεδιάσει η Ελλάδα για αντιαεροπορική – αντιβαλλιστική προστασία.
Η επιχειρησιακή χρησιμοποίηση προβλέπει εκμετάλλευση του βεληνεκούς του όπλου προκειμένου ο φορέας εκτοξεύσεως να παραμένει εκτός εμβελείας της αντιαεροπορικής αμύνης (βολή από “απόσταση ασφαλείας”) ενώ η επίτευξη υπερηχητικής ταχύτητος κατά την σχεδόν κάθετη τροχιά του, μειώνει τα περιθώρια αντιδράσεως του αμυνόμενου, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο τον εντοπισμό και την αναχαίτισή του.
Η προστασία των δυνάμεων ελιγμού σε Θράκη και Αιγαίο, θα ανατεθεί στο σύστημα SPYDER AiO που έχει επιλεγεί να αντικαταστήσει τα Tor-M1 και OSA-AK. Καθώς η προωθημένη ανάπτυξη άλλων συστημάτων υψηλότερων επιδόσεων που θα τα συμπληρώσουν, δεν πρέπει να θεωρείται βεβαία για διαφόρους λόγους, ενδιαφέρει σε πρώτη φάση η εξέταση των ικανοτήτων του συγκεκριμένου συστήματος που μπορεί να συνδυάσει την χρήση βλημάτων βραχέως και μέσου, μέχρι 40 χλμ., βεληνεκούς.
Η δυσκολία στην άμυνα, έγκειται στην δυσκολία εντοπισμού κι αναχαιτίσεως ενός πυραύλου που έρχεται σχεδόν καθέτως με υπερηχητική ταχύτητα, αφήνοντας περιθώρια μερικών μόνο δευτερολέπτων για αντίδραση. Ο χρόνος αντιδράσεως είναι μικρός, επειδή πρόκειται για έναν στόχο μήκους 3,4 μέτρων και διαμέτρου 230 χιλ. που παρουσιάζει ελάχιστη επιφάνεια – ίχνος (RCS) κι εντοπίζεται σε μικρές αποστάσεις ενώ η υπερηχητική ταχύτητα σημαίνει ότι από τον εντοπισμό, την εξαγωγή λύσεως αναχαιτίσεως και την βολή, ουσιαστικώς υπάρχει μία μόνο οριακή ευκαιρία.
ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ Podcast #142 – ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ: Μονή κατεύθυνση ή ισόρροπη ενίσχυση;
Το SPYDER AiO μπορεί με το σύστημα ραντάρ exMHR, τεχνολογίας ηλεκτρονικής σαρώσεως (AESA), να ανιχνεύει στόχους όχι μόνο στον ορίζοντα αλλά και σε κατακόρυφο επίπεδο, καλύπτοντας ημισφαίριο σε 360º. Εν τούτοις, το μικρό ίχνος του IHA-230, περιορίζει τον εντοπισμό του σε αποστάσεις της τάξεως των 25 χλμ., απόσταση την οποία ο υπερηχητικός πύραυλος καλύπτει σε μερικά δευτερόλεπτα. Αντίστοιχη επίδοση θα πρέπει να αναμένεται από το συμπληρωματικό ηλεκτροπτικό σύνολο Toplite που λειτουργεί παθητικώς.
Εφόσον τα SPYDER AiO επιχειρούν σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον, λαμβάνοντας δεδομένα μέσω ζεύξεως Link 16 από σύγχρονους σταθμούς ραντάρ όπως ο ELM-2084 της ELTA ή ένα Αερομεταφερόμενο Σύστημα Εγκαίρου Προειδοποιήσεως & Ελέγχου (ΑΣΕΠΕ) ο χρόνος αντιδράσεως μπορεί να αυξηθεί, δεδομένου ότι δυνητικώς επιτυγχάνεται μεγαλύτερη απόσταση εντοπισμού. Αναφέρουμε δυνητικώς, επειδή τέτοια συστήματα ραντάρ δεν βρίσκονται σε προωθημένες θέσεις κι επομένως, εάν μπορούν να εντοπίσουν έναν στόχο όπως το IHA-230 σε αποστάσεις της τάξεως των 100 χλμ. αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι εντοπίζουν πάρα πολύ νωρίτερα την απειλή, εν σχέσει με τα προωθημένων θέσεων SPYDER AiO. Σίγουρα όμως, μπορούν να εντοπίσουν από μεγάλες αποστάσεις, τα UAV φορείς των IHA-230.
Το SPYDER AiO έχει αποκτήσει τα τελευταία έτη αντιβαλλιστική ικανότητα, κατόπιν αναβαθμίσεων σε υλισμικό και λογισμικό του βλήματος Derby LR, ανακοίνωσε στις αρχές του 2023 η Rafael.
Κάθε Akinci μπορεί να μεταφέρει δύο IHA-230. Επιθέσεις κορεσμού από σμήνος Akinci, αυξάνουν τις πιθανότητες καταστροφής μιας μονάδος πυρός SPYDER AiO, όπως κι εξαντλούν γρήγορα τα έτοιμα προς βολή βλήματα. Τα τελευταία, συνηθίζεται να εκτοξεύονται ανά ζεύγη (salvo) προκειμένου να αυξηθεί η πιθανότητα αναχαιτίσεως απειλών όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι.
Το Akinci μπορεί να εντοπίσει τις μονάδες πυρός SPYDER AiO σε αποστάσεις οι οποίες το διατηρούν σε απόσταση ασφαλείας από αντιαεροπορικά βλήματα μέσου βεληνεκούς. Εντοπισμός επιτυγχάνεται επίσης, μέσω υποκλοπής ηλεκτρονικών εκπομπών από συσκευές ELINT/SIGINT που φέρει και το Akinci. Πέραν του ηλεκτροπτικού συνόλου αισθητήρων, η εγκατάσταση συστήματος ραντάρ MURAD τεχνολογίας AESA, επιτρέπει εντοπισμό χερσαίων στόχων σε μεγάλες αποστάσεις χάρη στην λειτουργία σαρώσεως συνθετικού διαφράγματος (SAR) και την λειτουργία ενδείξεως κινούμενων στόχων εδάφους (GMTI). Εντοπισμός των κρίσιμων μονάδων πυρός του SPYDER AiO μπορεί να επιτευχθεί και με άλλα δικτυωμένα μέσα, τα οποία θα μπορούν να μεταβιβάζουν στοιχεία στα Akinci και Kizilelma. Η εκτόξευση IHA-230 από το πολύ υψηλότερης ταχύτητος Kizilelma δε, θα μειώσει ακόμη περισσότερο τα χρονικά όρια αντιδράσεως της αεράμυνας.
Κάντο όπως η Ταϊβάν: Άλλο προμήθειες και άλλο αναπτυξιακά προγράμματα με εξαγορά τεχνολογίας
Η αναχαίτιση των φορέων εκτοξεύσεως του IHA-230, αντί της καταρρίψεως των πυραύλων, παραμένει η προτιμότερη επιλογή. Εν απουσία προωθημένων συστοιχιών εδάφους – αέρος μεγάλου βεληνεκούς για την αναχαίτιση των Akinci, η κάλυψη Θράκης και Αιγαίου από Εναέριες Περιπολίες Μάχης (CAP) μαχητικών αεροσκαφών με βολές Πέραν Οπτικού Ορίζοντος (BVR) είναι η κύρια εναλλακτική. Την κατάσταση θα μεταβάλει η είσοδος σε υπηρεσία του ανεπάνδρωτου μαχητικού Kizilelma, το οποίο θα διακρίνεται από χαρακτηριστικά μειωμένης παρατηρησιμότητος (LO) και θα μεταφέρει εσωτερικώς ζεύγος IHA-230.
Φυσικά η στοχοποίηση των μονάδος πυρός SPYDER AiO δεν θα απασχολήσει μόνο το δυναμικό των Akinci με τους IHA-230. Συντονισμένες επιθέσεις κορεσμού μπορούν να εκτελεσθούν από κοινού με περιπλανόμενα πυρομαχικά χαμηλού κόστους, πυρά πυροβολικού κ.λπ. Ο μικρός αριθμός των μονάδων πυρός SPYDER AiO ιδίως στις νήσους, μόνο 3 ανά συστοιχία, καθιστά υψηλού βαθμού δυσκολίας τις επιχειρήσεις τους και την επιβιωσιμότητά τους, ακόμη και σε ένα ενοποιημένο δικτυοκεντρικό περιβάλλον επιχειρήσεων. Αυτονοήτως, για την προστασία τέτοιων πολύτιμων μονάδων, απαιτείται λήψη μέτρων με συστήματα αντιμετωπίσεως επιθέσεων από δρόνους, συνδυασμού ηλεκτρονικών συστημάτων, δρόνων αναχαιτίσεως και πυροβόλων.
Στην περίπτωση της εισόδου σε υπηρεσία του IHA-230, πρέπει να προσεχθεί ότι η επίσημη ανακοίνωση αναφέρεται σε υπηρεσία με τον τουρκικό στρατό. Το Akinci θα εξοπλίσει τόσο την αεροπορία, όσο και τον στρατό. Η πρώτη έχει παραλάβει το πρώτο από το 2021 ενώ ο στρατός άρχισε να παραλαμβάνει Akinci μόλις τον περασμένο Απρίλιο. Επομένως, η είσοδος σε υπηρεσία πλατφόρμας και “αεροβαλλιστικού” πυραύλου μακρού πλήγματος ταυτίζονται χρονικώς.
Η εξέλιξη, φανερώνει ότι ο τουρκικός στρατός οραματίστηκε το IHA-230 ως όπλο τρίτης διαστάσεως για το Όπλο του Πυροβολικού, με το Akinci να λειτουργεί ως “ιπτάμενο πυροβολείο” για προσβολές βάθους (Deep Strike).
Η εξέλιξη, φανερώνει την εξυπηρέτηση μιας πολύ συγκεκριμένης στρατιωτικής στρατηγικής που αλλάζει τον τρόπο διεξαγωγής επιχειρήσεων για τους εξής βασικούς λόγους:
- Ο IHA-230 δεν είναι κοινό αεροπορικό όπλο αλλά αντιμετωπίζεται ως “ειδικό πυρομαχικό” του Πυροβολικού. Προέρχεται από εξέλιξη του σε υπηρεσία πυραύλου TRG-230 για χερσαίες μονάδες πυρός. Το Akinci εντάσσεται σε υπηρεσία ως “ιπτάμενο πυροβολείο” κι όχι ως κοινό σύστημα ISR. Αν και βαλλιστικοί πύραυλοι είναι δυνατό να εκτοξευθούν από μονάδες Πολλαπλών Εκτοξευτών Πυραύλων για την προσβολή στόχων όπως οι μονάδες πυρός SPYDER AiO, ο συνδυασμός πυρών με βολές IHA-230 από Akinci, αυξάνει την ασκούμενη πίεση και τον κορεσμό έναντι του αμυνόμενου.
- Ο στρατός αποκτά ανεξαρτησία από την αεροπορία σε ικανότητα προσβολών ακριβείας μεγάλου βάθους (Deep Strike). Αυτό, διευκολύνει κι επιταχύνει τον σχεδιασμό και την εκτέλεση επιχειρήσεων για τον στρατό.
- Η αεροπορία αποδεσμεύει περισσότερα μαχητικά υψηλών επιδόσεων για τον καθ’ αυτό αεροπορικό αγώνα, σε πιο σύνθετες αποστολές και με στρατηγική στόχευση ενώ περιορίζεται η εμπλοκή της στην υποστήριξη των χερσαίων επιχειρήσεων.
- Ο στρατός αποκτά ικανότητα Καταστροφής Εχθρικής Αεράμυνας (DEAD) διευκολύνοντας την αεροπορία.
Συνοψίζοντας, ο τουρκικός στρατός αποκτά ικανότητα αεροπορικού πολέμου από το έδαφος, προσδίδοντας στο Πυροβολικό φτερά (Akinci) και υπερηχητική ταχύτητα (ΙΗΑ-230). Ο IHA-230 είναι ο πρώτος υπερηχητικός βαλλιστικός πύραυλος που εξοπλίζει επιθετικά UAV και ο τουρκικός στρατός αποκτά δυνατότητα προμήθειας σε μεγάλες ποσότητες και βολής από UAV, χωρίς να εκθέτει σε κίνδυνο τις ζωές προσωπικού.
Αντιθέτως, οι δυνάμεις του Ελληνικού Στρατού θα στηρίζονται σε υψηλό βαθμό ενοποιήσεως όλων των οπλικών συστημάτων και συστημάτων εντοπισμού σε ένα ενιαίο ηλεκτρονικό δίκτυο πολυεπίπεδης αμύνης με εξελιγμένες δομές Διοικήσεως & Ελέγχου. Θα εξακολουθούν επίσης, να στηρίζονται πολύ στην Πολεμική Αεροπορία. Ο ρόλος των μαχητικών υψηλών επιδόσεων, ιδίως του F-35, και των ΑΣΕΠΕ, παραμένει πρωταγωνιστικός σε όλα. Αυτά, απαιτούν την άμεση έκθεση πολυάριθμου και πολύτιμου δυναμικού ιπταμένων σε επιχειρήσεις υψηλής εντάσεως σε ένα κορεσμένο περιβάλλον απειλών. Πέραν αυτού, καθίσταται πλέον πιεστική ανάγκη ο σχεδιασμός σε επίπεδο δόγματος επιχειρήσεων ανεπάνδρωτων μαχητικών συνοδείας ή και αυτόνομων επιχειρήσεων υψηλών επιδόσεων για την κάλυψη της τεχνολογικής υστερήσεως στον συγκεκριμένο τομέα.
