Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Ενδιαφέροντα στοιχεία για το πρόγραμμα Συνεργατικού Αεροσκάφους Μάχης (CCA) παρουσίασε ο υφυπουργός Αεροπορίας Τρόυ Μέινκ στην ομιλία του στο Συνέδριο Αέρος, Διαστήματος & Κυβερνοχώρου 2026. Αυτό που προκάλεσε την μεγαλύτερη εντύπωση, ήταν η αναφορά στον στόχο μέχρι το 2032 να βρίσκονται σε υπηρεσία τουλάχιστον 500 CCA και 500 Μαζικά Αρθρωτά Αεροσκάφη (MMA) τα οποία αφορούν τον αντικαταστάτη του MQ-9 Reaper. Σε ερωτήσεις και απαντήσεις, ο υφυπουργός σημείωσε ότι υπάρχει μεγαλύτερη ικανότητα παραγωγής, οπότε τα CCA μπορούν να είναι και περισσότερα μέχρι το 2032, αλλά η πρόοδος εξαρτάται από την διαθέσιμη χρηματοδότηση.
Το CCA αφορά τα FQ-42 Vengeance της General Atomics και το FQ-44 Fury που προσφέρει η Anduril έναντι στόχου κόστους 20 εκατ. $, βάσει παλαιότερων ανακοινώσεων, ενώ το ανεπάνδρωτο που θα προκύψει από το πρόγραμμα MMA, εκτιμάται ότι θα έχει κόστος της τάξεως των 10 εκατ. $.
Με τις συμβάσεις που έχουν ανατεθεί στις δύο εταιρείες προμηθευτές CCA, μέσω των οποίων θα έχουν αποκτηθεί περισσότερα από 150 μέχρι το 2030, φανερώνουν την εμπιστοσύνη που έχει η ηγεσία σε αυτή την στρατηγική κατεύθυνση που έχει χαράξει. Τα συγκεκριμένα, θα ανήκουν από πλευράς ικανοτήτων στην Επαύξηση 1 (Increment 1) και σχεδιάζεται τουλάχιστον άλλη μία, εκ της οποίας θα προκύψουν συμβάσεις για έναν ή και δύο νέους τύπους CCA! Παραμένει αδιευκρίνιστο ακόμη, εάν η συμπλήρωση των τουλάχιστον 500 CCA που υπάρχει πρόθεση να έχουν τεθεί σε υπηρεσία μέχρι το 2032, θα γίνει με προμήθειες νέων τύπων από την Επαύξηση 2.
Η πραγματική πρόκληση όμως στην περίπτωση του CCA, είναι ο προσδιορισμός από την Αεροπορία των ΗΠΑ (USAF) της χρήσεως, της απογειώσεως, της επιστροφής, της υποστηρίξεως και οι επιχειρήσεις επί καθημερινής βάσεως, πέραν της τακτικής χρησιμοποιήσεως. Επ’ αυτού, η Πειραματική Μονάδα Επιχειρήσεων (EOU) της USAF, διεξάγει επιχειρησιακές δοκιμές υπό μορφή ασκήσεων.
Στο ίδιο συνέδριο, εκπρόσωποι της Anduril αποκάλυψαν ότι ήδη του YFQ-44A Fury έχει εκτελέσει πτήσεις σε σχηματισμό με μαχητικά F-35, στο πλαίσιο ασκήσεως της EOU, τον περασμένο Ιούλιο. Διευκρίνισαν όμως ότι το F-35 δεν ασκούσε έλεγχο επί του Fury, στάδιο στο οποίο δεν έχει φτάσει ακόμη η ανάπτυξη, αλλά το δεύτερο επιχειρούσε μέσω του συστήματος Αυτόνομης Αποστολής που φέρει, πετώντας μαζί με επανδρωμένα μαχητικά, άλλα CCA και άλλα αεροπλάνα ειδικών ρόλων. Σημειώθηκε δε ότι, το σύστημα Αυτόνομης Αποστολής του Fury το χειριζόταν προσωπικό της USAF, χωρίς άμεση ανάμειξη προσωπικού της κατασκευάστριας εταιρείας, που παρευρισκόταν απλώς για υποστήριξη.
Η Anduril εργάζεται ήδη στην ικανότητα της απευθείας διευθύνσεως ή αναθέσεως αποστολών στο CCA από το επανδρωμένο μαχητικό, το οποίο χαρακτηρίζει “πασαδόρο” ή οργανωτή. Η “ολοκλήρωση πασαδόρου”, όπως αποκαλεί την διαδικασία, αναμένεται να δοκιμαστεί στην πράξη το προσεχές διάστημα, με ειδικές πτήσεις δοκιμών. Σε πρώτη φάση πάντως, ο έλεγχος του Fury από το F-35, αναμένεται να εκτελείται μέσω φορητής ταμπλέτας, όπως ανέφεραν οι εκπρόσωποι της Anduril.
Εδώ, διαχωρίζεται η σημασία της πτήσεως του CCA μαζί με επανδρωμένο μαχητικό, από την πτήση τους υπό τον άμεσο έλεγχο επανδρωμένου μαχητικού. Το πρώτο αφορά την ασφάλεια πτήσεως που παρέχουν τα αυτόνομα συστήματα ενώ το δεύτερο είναι η πεμπτουσία της επιχειρησιακής αντιλήψεως πίσω από τα CCA, δηλαδή ο ιπτάμενος σε ένα μαχητικό αιχμής, να χρησιμοποιεί και να διαχειρίζεται CCA στο πλαίσιο μιας μεγαλύτερης δυνάμεως.
Αλλά και η διαχείριση και υποστήριξη των επιχειρήσεων των CCA από το έδαφος, έχει μεγάλη σημασία. Η Anduril σημείωσε ότι απώτερος σκοπός είναι ένα αεροσκάφος που δεν απαιτεί μεγάλη υποδομή εδάφους για τον έλεγχό του ή κάποιον εξειδικευμένο τεχνικό για κάθε μια έξοδο. Σε άσκηση του περασμένου Ιουλίου, ένας μόνο τεχνικός της USAF μπορούσε να απογειώνει και να προσγειώνει το Fury, μετά από εκπαίδευση λίγων ωρών ενώ άλλοι συνάδελφοί τους εκτελούσαν τις λειτουργίες του συστήματος Αυτόνομης Αποστολής. Στην ίδια άσκηση, επιδείχθηκε η δυνατότητα το ίδιο CCA να μπορεί να επιχειρήσει μέσω προσωπικού εδάφους ευρισκομένου σε διαφορετικά μέρη. Σκοπός είναι η δυνατότητα διασποράς των CCA σε διαφορετικά μέρη, αντί η συγκέντρωσή τους σε μία βάση.
Το πρόγραμμα CCA αντιπροσωπεύει μείζον ορόσημο στην φάση ριζικού μετασχηματισμού της Δομής Δυνάμεων της USAF, καθώς αντισταθμίζει το αστρονομικό κόστος αναπτύξεως και διατηρήσεως των στόλων επανδρωμένων μαχητικών. Το CCA οδήγησε στην επαναξιολόγηση του προγράμματος Αεροπορική Κυριαρχία Επομένης Γενεάς (NGAD) που αφορούσε ένα μαχητικό 6ης γενεάς, σηματοδοτώντας μια “στρατηγική παύση” από πλευράς USAF, ώστε να επαναπροσδιορίσει τις απαιτήσεις από το NGAD και να το καταστήσει οικονομικώς πιο προσιτό. Τοιουτοτρόπως, η μελλοντική Δομή Δυνάμεων θα βασίζεται σε μια “οικογένεια συστημάτων” (Family of Systems). Τα CCA, ως κυρίαρχα σε αυτή την “οικογένεια συστημάτων”, επιτρέπουν σε περιορισμένο προϋπολογισμό, την απόκτηση μάζας με ανεκτό κόστος. Τέλος, τα CCA επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο των επανδρωμένων μαχητικών και ιδίως των πλέον εξελιγμένων στο αμερικανικό οπλοστάσιο, δηλαδή τα F-35 και F-15EX. Αυτά, θα καλούνται να επιχειρούν ως “εναέριοι σταθμοί διοικήσεως” (“πασαδόροι” κατά την Anduril) ελέγχοντας σμήνη ανεπάνδρωτων αεροσκαφών. Τα CCA ειδικώς, θεωρείται ότι επιτρέπουν την απόσυρση των παλαιοτέρων τύπων μαχητικών, χωρίς απομείωση του αεροπορικού δυναμικού σε αριθμούς.
