Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται η ανάπτυξη μιας εκδόσεως του ανεπάνδρωτου αεροσκάφους MQ-9B σε Αερομεταφερόμενο Σύστημα Εγκαίρου Προειδοποιήσεως & Ελέγχου (ΑΣΕΠΕ) ένα έτος μετά την ανακοίνωση σχετικής διεθνούς βιομηχανικής συνεργασίας. Πρόκειται για συνδυασμό της δοκιμασμένης πλατφόρμας με την οποία η αμερικανική General Atomics έχει σημειώσει εμπορική επιτυχία σε διάφορες εκδόσεις, με το σύστημα ραντάρ LoyalEye της σουηδικής Saab.
Το πρωτότυπο του συστήματος πραγματοποίησε την πρώτη πτήση του στις 19 Μαΐου στις ΗΠΑ και προ της εκπνοής του τρέχοντος έτους, θα είναι σε θέση να πραγματοποιηθεί επίδειξη πλήρους ικανότητος.
Το MQ-9 ΑΣΕΠΕ παρουσιάζεται ως συμπληρωματικό των μεγάλων εξειδικευμένων πλατφορμών του είδους, όπως το GlobalEye που έχει αναπτυχθεί και ήδη έχει εδραιώσει την παρουσία του στην αγορά. Η ικανότητά του θα στηρίζεται στην δυνατότητα εκτελέσεως αποστολών μακράς διαρκείας, αν και η υποχρέωση μεταφοράς εξωτερικών φορτίων στην μορφή τριών ατρακτιδίων των κεραιών και της μονάδος επεξεργασίας σήματος του LoyalEye, θα την περιορίσει σημαντικά εν σχέσει με τις 40 ώρες που παρουσιάζει ο κατασκευαστής.
Επιχειρώντας σε μέσα υψόμετρα, το σύστημα θα μπορεί να εντοπίζει αεροπορικές απειλές, απειλές τακτικών αεροπορικών όπλων και σμηνών δρόνων επιθέσεως, καλύπτοντας κενά στην ζώνη καλύψεως. Σε συνεργασία με επανδρωμένη πλατφόρμα ΑΣΕΠΕ, διά της δορυφορικής συνδέσεώς του, το ανεπάνδρωτο ΑΣΕΠΕ θα προωθεί την περιοχή και εμβέλεια αποκαλύψεως, χωρίς αυξημένο κίνδυνο εκθέσεως πληρωμάτων σε αντίδραση του αντιπάλου. Αποκάλυψη και ιχνηλάτηση επιτυγχάνεται και έναντι στόχων στην ξηρά και στην θάλασσα. Έτσι, δημιουργείται στρωματική αντίληψη, μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία και ανθεκτικότερη ικανότητα ΑΣΕΠΕ.
Παρά το ότι το MQ-9B ως πλατφόρμα είναι αργοκίνητο, ο εντοπισμός του από την λειτουργία του LoyalEye μέσω συστημάτων παθητικού εντοπισμού (ESM ή ELINT) δεν είναι εύκολος, επειδή οι σταθερές επιφάνειες ηλεκτρονικής σαρώσεως (AESA) λειτουργούν σε διαμόρφωση Χαμηλής Πιθανότητος Εντοπισμού (LPI) και κατευθύνουν την ενέργεια ψηφιακά με εξαιρετική ακρίβεια, οπότε οι διαρροές είναι ελαχιστοποιημένες. Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα μπορεί να παραμένει χαμηλού ηλεκτρομαγνητικού ίχνους και να μην ξεχωρίζει, ιδίως σε ένα κορεσμένο ηλεκτρομαγνητικό περιβάλλον.
Από πλευράς επιδόσεων, το LoyalEye, δεδομένων των μικρών διαστάσεων των κεραιών του και βάσει των περιθωρίων παραγόμενης ηλεκτρικής ισχύος από τον στροβιλοκινητήρα του MQ-9B, εκτιμάται ότι μπορεί να αποκαλύψει τυπικό στόχο μαχητικού 4ης γενεάς σε αποστάσεις μεταξύ 250-350 χλμ. Σοβαρές είναι και οι δυνατότητες στην διάκριση στόχων που πετούν σε λίαν χαμηλό υψόμετρο, είτε πρόκειται για τακτικά μαχητικά, είτε για πυραύλους πτήσεως (cruise).
Τα ανωτέρω, αποκτούν άλλη διάσταση στην περίπτωση επιχειρήσεων του συστήματος στο MQ-9B STOL από μικρά και μεγάλα αεροπλανοφόρα, προσφέροντας κάλυψη σε ναυτικές Δυνάμεις Επιχειρήσεων, που επιχειρούν μακριά από μητροπολιτικά εδάφη. Η ιδέα προφανώς συγκεντρώνει ήδη το βρετανικό ενδιαφέρον, που είναι χρήστης του MQ-9B, καθώς από τον Μάιο του 2025 το Υπουργείο Αμύνης έχει ανακοινώσει ότι το συγκεκριμένο ανεπάνδρωτο αεροσκάφος εξετάζεται ως υποψήφιο για την απαίτηση Αερομεταφερόμενης Εγκαίρου Προειδοποιήσεως Αεροπλανοφόρου Κρούσεως του Βασιλικού Ναυτικού. Σήμερα, η ικανότητα αυτή καλύπτεται από το σύστημα Crowwnest που φέρεται επί ελικοπτέρων AW101.
Η ιδέα εξάλλου, ενός ανεπάνδρωτου “ΑΣΕΠΕ τσέπης”, προσφέρεται και για χώρες με περιορισμένους οικονομικούς πόρους, που αναζητούν μια ισορροπημένη λύση από πλευράς όχι μόνο κόστους προμήθειας αλλά και συντηρήσεως.
Βάσει όλων αυτών, η Saab είναι σε θέση να αρχίσει επαφές με ενδιαφερόμενους πελάτες, όσο ακόμη το σύστημα αναπτύσσεται ενώ η επερχομένη επίδειξη πλήρους ικανότητος αναμένεται να αυξήσει το ενδιαφέρον.
ERIEYE: 20 χρόνια για λίγα ανταλλακτικά της 2ης τροποποίησης της σύμβασης!
