Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Στις 23 Απριλίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας συναντήθηκε στο Λονδίνο με την Βρετανίδα ομόλογό του και υπέγραψαν το Πλαίσιο Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ των δύο χωρών. Ανεξαρτήτως του ευρύτερου περιεχομένου της συμφωνίας, γεγονός είναι ότι υπάρχουν αναπτυσσόμενες διμερείς σχέσεις στον τομέα της Αμυντικής Βιομηχανίας, η οποία θα διευρυνθεί μετά την συμφωνία τον Οκτώβριο του 2025, προμήθειας 20 μαχητικών Typhoon συνολικού ύψους 8 δισ. £ (9,2 δισ. €).
Δεν πρόκειται για μια απλή σύμβαση προμήθειας αλλά υπάρχει σοβαρή βιομηχανική διάσταση πίσω από αυτήν. Επισήμως, έχει γίνει γνωστό ότι η συμφωνία περιλαμβάνει την πιστοποίηση στο Typhoon αεροπορικών όπλων που αναπτύσσει η Τουρκικά. Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ είχε σημειώσει περί της σημασίας αυτού ότι, «εφόσον εκφραστεί ενδιαφέρον, οι άλλοι χρήστες του Typhoon θα μπορούν να προμηθεύονται τουρκικής προελεύσεως όπλα».
Πίσω από αυτό που μπορεί για κάποιους να φαντάζει κάτι “απλό”, υπάρχει η διάσταση της συσφίξεως της συνεργασίας και δεσμών της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας με την ευρωπαϊκή. Εφόσον τουρκικής προελεύσεως αεροπορικά όπλα πιστοποιηθούν στο Typhoon, “ανοίγει ο δρόμος” για αντίστοιχες εξελίξεις σε μελλοντικά αεροπορικά προγράμματα των χωρών της Ευρώπης, με συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου. Τα αεροσκάφη που θα προκύπτουν, θα είναι “ανοικτά” σε πιστοποίηση τουρκικής προελεύσεως όπλων, εξυπηρετώντας στρατηγικούς, πολιτικούς, οικονομικούς κι εμπορικούς σκοπούς της Τουρκίας.
Η διάσταση της βιομηχανικής συνεργασίας στην προμήθεια των Typhoon, ενέχει υψηλό κόστος, το οποίο η Τουρκία προθύμως καταβάλει λόγω στρατηγικού σχεδιασμού που αφορά την ανάπτυξη της Αμυντικής Βιομηχανίας της. Όπως έχει αναλύσει ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ, εκ των 8 δισ. £ (9,2 δισ. €) της συμφωνίας, τα 5,4 δισ. £ (6,075 δισ. €) είναι το κόστος προμήθειας των 20 μαχητικών ενώ στα υπόλοιπα 2,6 δισ. £ (3,125 δισ. €) πρέπει να αναζητηθεί το ύψος της συμβάσεως που υπεγράφη στις 25 Μαρτίου 2026 για την εκπαίδευση, υλικοτεχνική υποστήριξη και συντήρηση αλλά και την βιομηχανική συνεργασία.
Αυτό το επιπλέον υψηλό κόστος για βιομηχανικό σκέλος σε μια προμήθεια μείζονος υλικού, συνιστά την ουσιώδη διαφορά σε σχέση με ανάλογες προμήθειες της Ελλάδας.
Δύο ημέρες μετά την υπογραφή της ανωτέρω συμφωνίας στο Λονδίνο, στις 25 Απριλίου, ο Έλληνας πρωθυπουργός με τον πρόεδρο της Γαλλίας, υπέγραψαν την ανανέωση της Συμφωνίας για τη Στρατηγική Εταιρική Σχέση για τη Συνεργασία στην Άμυνα και την Ασφάλεια μεταξύ της Ελλάδας και της Γαλλίας.
Σε δημοσιογραφική ερώτηση περί της διαφωνίας Γαλλίας – Γερμανίας στην ανάπτυξη του μελλοντικού ευρωπαϊκού μαχητικού αεροσκάφους (FCAS), ο Έλληνας πρωθυπουργός ανέφερε: «Εμείς δεν κατασκευάζουμε μαχητικά αεροσκάφη. Απλώς τα αγοράζουμε. Θα θέλαμε απλώς να συμμετέχουμε περισσότερο σε αυτό το έργο […] Και όσον αφορά το μαχητικό αεροσκάφος επόμενης γενιάς, ελπίζω πραγματικά ότι θα βρείτε έναν τρόπο να το διευθετήσετε με τους Γερμανούς. Διότι μου φαίνεται αδιανόητο, δεδομένου ότι θέλουμε να συμμετέχουμε σε αυτό το έργο, να κληθούμε να επιλέξουμε μεταξύ δύο μαχητικών αεροσκαφών 6ης γενιάς, δεν έχουμε την πολυτέλεια στην Ευρώπη για κάτι τέτοιο. Έχω λοιπόν πλήρη εμπιστοσύνη στον Emmanuel (Macron) και τον Friedrich (Merz), γιατί γνωρίζω ότι αντιμετωπίζουν το θέμα πολύ σοβαρά. Υπάρχουν οι εταιρείες, ασφαλώς, η Airbus, η Dassault, η συνεργασία δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά πραγματικά πιστεύω ότι πρέπει να ασκηθεί πίεση. Πρέπει να υπάρξει ένα μαχητικό 6ης γενιάς».
Ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε να ενδιαφέρεται για συμμετοχή στο FCAS και να… νουθετεί τους ηγέτες Γαλλίας και Γερμανίας να καταλήξουν σε συμφωνία. Το τι είδους συμμετοχή μπορούν να έχουν ελληνικές εταιρείες, είναι ασφαλώς ένα πολύ μεγάλο θέμα. Το μόνο βέβαιο, είναι ότι εφόσον η Ελλάδα συμφωνήσει να συμπεριληφθεί σε μια πολυεθνική ομάδα που θα αναπτύξει έναν ευρωπαϊκό διάδοχο των Rafale και Typhoon, θα πρέπει να επενδύσει πάρα πολλά χρήματα, της τάξης των εκατοντάδων εκατομμυρίων τουλάχιστον. Κάτι τέτοιο, δεν έχει γίνει ποτέ και οι λίγες δεκάδες εκατομμυρίων που έχουν αφιερωθεί στο παρελθόν σε προγράμματα όπως το nEUROn, δεν έχουν απολύτως καμμία σχέση.
Σε άλλη ευκαιρία ερωτήσεων, μιλώντας ο πρωθυπουργός για την “στρατηγική αυτονομία” της ΕΕ σε σχέση με τα ζητήματα της Αμυντικής Βιομηχανίας και της πολιτικής εξοπλισμών, είπε: «Αλλά οι επιλογές τις οποίες θα κάνουμε θα πρέπει να συνδέονται σε έναν βαθμό και μέσα από την ανάπτυξη δικών μας, εγχώριων δυνατοτήτων, ευρωπαϊκών δυνατοτήτων. Και για να γίνει αυτό χρειαζόμαστε οικονομίες κλίμακος. Χρειαζόμαστε να μην έχουμε 10 διαφορετικά οπλικά συστήματα εκεί που κάποιοι άλλοι έχουν ένα ή δύο. Χρειαζόμαστε περισσότερες συγχωνεύσεις στην άμυνα.
Χρειαζόμαστε -να το ξαναπώ- αυτό το οποίο κάναμε Ελλάδα και Γαλλία και πρέπει να γίνει σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Αυτή είναι και η ενθάρρυνσή μου προς τους ευρωπαίους εταίρους μας, μερικές φορές να αφήσουμε στην άκρη κάποιους εθνικούς εγωισμούς και να σκεφτούμε ευρωπαϊκά. Αν μια λύση τεχνολογικά ή οικονομικά προσφέρεται από μια άλλη χώρα και είναι καλύτερη, ας χτίσουμε και ας επενδύσουμε πάνω σε αυτή.
Μόνο έτσι θα αποκτήσουμε την κλίμακα που απαιτείται έτσι ώστε να μπορέσουμε να έχουμε τις οικονομίες κλίμακος και την τεχνολογική, θα έλεγα, δυνατότητα να επενδύουμε σε συστήματα τα οποία είναι πραγματικά τόσο προηγμένα όσο απαιτείται.
Και έχουμε τις τεχνολογικές δυνατότητες στην Ευρώπη. Οι γαλλικές εταιρείες με τις οποίες συνεργαζόμαστε -να το πω αυτό- δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από κανέναν ως προς την τεχνολογική τους δυνατότητα, είτε μιλάμε για τα ραντάρ είτε μιλάμε για τους πυραύλους. Πάνω σε αυτό πρέπει να χτίσουμε».
Πραγματικά ενδιαφέρουσες “ευρωπαϊκές” δηλώσεις από μία χώρα της ΕΕ χωρίς Αμυντική Βιομηχανία με αξιόλογη θέση διεθνώς, που τα επόμενα μερικά δισεκατομμύρια για “ραντάρ και πυραύλους” και άλλες μείζονες συμβάσεις προμήθειας όπλων, έχει σχεδιάσει να αναθέσει σε απευθείας προμήθειες από χώρες εκτός ΕΕ.
Τί βιομηχανικό έργο περιλαμβάνει η συμφωνία με την Dassault Aviation;
