Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Την ολοκλήρωση τον περασμένο Ιούλιο, της πρώτης αποστολής μακράς διαρκείας του Εξαιρετικά Μεγάλου Ανεπάνδρωτου Υποβρυχίου Οχήματος (XLUUV) τύπου Orca των Boeing και Huntington Signalls, ανακοίνωσε στις 13 Αυγούστου ο Ναύαρχος Κρις Κάβανο, διοικητής της Δυνάμεως Υποβρυχίων Στόλου Ειρηνικού Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Orca εκτέλεσε ναυτική περιπολία καλύπτοντας απόσταση μεγαλύτερη των 1.000 ν.μ. στον Ανατολικό Ειρηνικό, ένα επίτευγμα για πρώτη φορά στην ιστορία του προγράμματος, που εξελίσσεται σε συνεργασία με το Εκτελεστικό Γραφείο Προγράμματος για Ανεπάνδρωτα Μικρά Πολεμικά (PEO USC). «Η Δύναμη Υποβρυχίων Ειρηνικού επενδύει σε μεγάλο βαθμό σε δυνατότητες ανεπάνδρωτων για να ενισχύσει τα επανδρωμένα μας υποβρύχια και να διατηρήσει το υποθαλάσσιο πλεονέκτημά μας σε όλο το φάσμα των υποβρυχίων επιχειρήσεων», σημείωσε ο Ναύαρχος Κάβανο.
Το Orca είναι ένα από τα μεγαλύτερα UUV στο Ναυτικό των ΗΠΑ, ικανό για επιθετικές και αμυντικές αποστολές που προσδιορίστηκαν σε μια Διακλαδική Επείγουσα Επιχειρησιακή Ανάγκη. Οι αποστολές περιλαμβάνουν επιχειρήσεις Πληροφοριών, Επιτηρήσεως και Αναγνωρίσεως (ISR), ναρκοθέτηση, πόλεμο στον βυθό της θαλάσσης και υποστήριξη εκστρατείας.
Ισχυρός ανταγωνισμός φιλοσοφιών MQ-28 και XQ-58A στην Γερμανία
Το νεότερο Orca, ταξινομημένο ως XLE2, τέθηκε σε ενέργεια τον περασμένο Μάρτιο, αποτελώντας το δεύτερο πλήρους μεγέθους επιχειρησιακό πρωτότυπο της κλάσεώς του. Το σκάφος δοκιμών XLE0 είχε παραδοθεί τον Δεκέμβριο του 2023 ενώ το πρώτο πλήρες σκάφος XLE1, πριν ένα έτος, το καλοκαίρι του 2025. Στο μεγάλο ανεπάνδρωτο, το Ναυτικό των ΗΠΑ εφαρμόζει ορισμένες από τις πιο προηγμένες δυνατότητες του στόλου υποβρυχίων για μελλοντικές επιχειρήσεις, κάποιες εκ των οποίων αφορούν “καινοτόμες προσεγγίσεις”, σχεδιασμένες για να εξασφαλίζουν πολλαπλασιασμό μαχητικής ισχύος.
Στο Orca θα εγκατασταθεί το ωφέλιμο φορτίο ναρκοπολέμου Hunter, για προηγμένες δυνατότητες σε αμφισβητούμενα και αποκλεισμένα περιβάλλοντα, όπως και ένα νέο σύστημα εκτοξεύσεως τορπιλών βαρέως τύπου.
Το Orca αναπτύσσεται στο πλαίσιο του Σχεδίου Αυτόνομης Θαλάσσιας Πλατφόρμας Μάχης (CAMP) που έχει εκπονήσει η Μονάδα Αμυντικής Καινοτομίας (DIU) με ανταγωνισμό από την Anduril, η οποία αναπτύσσει το σύστημα Dive-XL, ένα XLUUV με ικανότητα βολής διαφόρων όπλων και ISR.
Η εταιρεία επιλέχθηκε από την DIU τον περασμένο Μάρτιο για να πραγματοποιήσει μια αντιπροσωπευτική επιχειρησιακή επίδειξη μακράς διαρκείας εντός 4 μηνών από την ανάθεση συμβάσεως. Τα “διαπιστευτήρια” της εταιρείας, είναι η ολοκλήρωση 6.752 ωρών σε αποστολή και η διάνυση 42.355 χλμ. από ανεπάνδρωτα υποβρύχια οχήματά της αλλά κυρίως η μεγάλη εμπειρία της από την επιτυχή εκτέλεση του προγράμματος του Dive-XL, υπό την επωνυμία Ghost Shark για το Αυστραλιανό Ναυτικό.
Το Αυστραλιανό Ναυτικό και η Ομάδα Αμυντικών Επιστημών & Τεχνολογίας (DSTG) ανέθεσαν στην αμερικανική εταιρεία σύμβαση συγχρηματοδοτήσεως ύψους 100 εκατ. $ τον Μάιο του 2022, για την σχεδίαση, ανάπτυξη και κατασκευή ενός μεγαλύτερου του αρχικού Dive-LD, που κατέληξε στο Dive-XL. Το πρόγραμμα εξελίχθηκε καλύτερα από το προσδοκώμενο, οπότε ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για την τοπική παραγωγή του Ghost Shark στην Αυστραλία, μέσω της Anduril Australia & Defence. Καθώς τα πρωτότυπα παραδόθηκαν ένα έτος νωρίτερα, αποφασίσθηκε η ταχεία μετάβαση του προγράμματος κατευθείαν από το στάδιο του Σχεδιασμού & Αναπτύξεως Συστήματος στο στάδιο της παραγωγής.
Στις 10 Σεπτεμβρίου 2025 ο Αυστραλός υπουργός Αμύνης ανακοίνωσε επένδυση ύψους 1,7 δισ. δολαρίων Αυστραλίας (περίπου 1,1 δισ. $) για την προμήθεια δεκάδων Ghost Shark XL, με ένταξη σε υπηρεσία στις αρχές του 2026. Η Anduril ανέλαβε επένδυση 60 εκατ. $ για την ανέγερση προηγμένης βιομηχανικής γραμμής παραγωγής με ρομποτικές μηχανές στην Αυστραλία ενώ περισσότερες από 40 εταιρείες της χώρας συμμετέχουν ως προμηθευτές στο πλαίσιο του προγράμματος, ενισχύοντας την εγχώρια συμμετοχή.
Στρατηγική επιδίωξη της Αυστραλίας μέσα από το πρόγραμμα, είναι η ανάπτυξη μιας μεγάλης δυνάμεως Ghost Shark για περιπολίες στον Ειρηνικό ως “φυλακίδες”, με σκοπό την προσωρινή κάλυψη των απαιτήσεων καλύψεως του τεράστιου χώρου, μέχρι την έλευση των υπό προμήθεια πυρηνοκίνητων υποβρυχίων από το 2032. Η σύμπραξη με την Anduril κρίθηκε σκόπιμη για την ταχεία κάλυψη της επείγουσας απαιτήσεως, σε συνδυασμό με στρατηγική συνεργασία και επένδυση στην Αυστραλία ενώ η αμερικανική εταιρεία αξιοποίησε την πρόοδο που σημείωσε, για να επιλεγεί στην σχετική διαδικασία CAMP για το Ναυτικό των ΗΠΑ.
Μεταξύ των δύο XLUUV, το Orca υπερτερεί στην τεράστια αυτονομία (6.500 έναντι 2.000+ ν.μ.) που του επιτρέπει να διασχίζει ολόκληρους ωκεανούς αυτόνομα, στην υβριδική πρόωση με ντιζελο-ηλεκτρικό σύστημα, που ελαχιστοποιεί τις ανάγκες αναδύσεως για παροχή αέρα και φόρτιση ενώ ως μεγαλύτερο (26 μέτρα μήκος και εκτόπισμα 85 τόννων περίπου) μπορεί να μεταφέρει τεράστια, βαριά συστήματα όπως νάρκες Hammerhead και τορπίλες Mk 48.
Το Dive-XL είναι σχεδιασμένο να αντέχει σε ακραίες πιέσεις και να φτάνει σε βάθη ως και 6.000 μέτρων ενώ το Orca επιχειρεί σε πιο ρηχά, επιχειρησιακά βάθη. Τροφοδοτείται από το προηγμένο λειτουργικό σύστημα Lattice της Anduril, που προσδίδει κορυφαία αυτόνομη λήψη αποφάσεων και ικανότητα να λειτουργεί σε “αγέλες”, χωράει σε κλασικά εμπορευματοκιβώτια πλοίων και μπορεί να καθελκυστεί στο νερό από οποιαδήποτε απλή προβλήτα ή μικρό πλοίο ενώ το Orca απαιτεί ειδικές ναυπηγικές υποδομές. Τέλος, η Anduril μπορεί να παράγει δεκάδες Dive-XL το χρόνο με χαμηλό κόστος.
Επιδεικνύοντας επιχειρηματική ευελιξία και ταχύτητα ανταποκρίσεως, η Anduril αποκάλυψε τον Απρίλιο του 2025 την ανάπτυξη υποβρυχίων όπλων, τύπου τορπίλης, για τον εξοπλισμό UUV. Αν και αναπτύσσονται ως αυτόνομα υποβρύχια οχήματα, η έκδοση όπλου αναφέρεται ως Copperhead-M και στηρίζεται σε απλοποιημένο σχέδιο κι εύκολο στην παραγωγή (τετραγωνισμένη αντί κυλινδρικής μορφή) σε αντίθεση με τις πολύπλοκες, ακριβές και αργής παραγωγής τορπίλες.
Το Copperhead-100M, με διάμετρο 324 χιλ. αναλογεί στην κατηγορία ελαφράς τορπίλης, έχει μήκος 2,5 μέτρων περίπου και μεταφέρει φορτίο 45 κιλών. Το Copperhead-500M είναι διαμέτρου 533 χιλ., ίδια με τις τορπίλες βαρέως τύπου, μεταφέρει φορτίο 225 κιλών και αναπτύσσει ταχύτητα υψηλότερη των 30 κόμβων. Χρησιμοποιώντας το λογισμικό Latice, τα όπλα αυτά μπορούν να αναβαθμίζονται διαρκώς ενώ εν σχέσει με τις παραδοσιακές τορπίλες, το κόστος του είναι κλάσμα. Από αυτή την άποψη και μόνο, η δαπάνη τορπίλης για την καταστροφή ανεπάνδρωτου υποβρυχίου ή επιφανείας, είναι αντιοικονομική και τα όπλα της Anduril, εκτοξευόμενα από αέρος ή θαλάσσης, δίνουν οικονομικότερη απάντηση.
Τα συγκεκριμένα όπλα που αναπτύσσει η Anduril, έχουν προσελκύσει ήδη το ενδιαφέρον της Ταϊβάν, την οποία η αμερικανική εταιρεία έχει επιλέξει έναντι της Νοτίου Κορέας και Ιαπωνίας, ως στόχο στρατηγικής συνεργασίας. Τα δύο μέρη συζητούν εγχώρια συμπαραγωγή, μεταφορά τεχνολογίας και τροποποίηση των Copperhead-M μέσω επίσημης συνεργασίας του κρατικού Εθνικού Ινστιτούτου Επιστήμης και Τεχνολογίας Chung-Shan (NCSIST). Στόχος είναι η έναρξη παραγωγής εντός 18 μηνών.
Η Ταϊβάν επιδιώκει την ταχεία ανάπτυξη των υποβρυχίων δυνατοτήτων της για την αντιμετώπιση της απειλής της Κίνας. Οι λύσεις χαμηλού κόστους – υψηλής αποδόσεως που προσφέρουν τα UUV, ιδίως μετά την ανάπτυξη ειδικών όπλων όπως αυτά της Anduril, αναβιβάζουν τις συγκεκριμένες υποβρύχιες πλατφόρμες σε μονάδες μάχης, από απλούς πολλαπλασιαστές ισχύος που στηρίζουν την απόδοσή τους σε αισθητήρες, ικανές για ανάληψη αποστολών Ανθυποβρυχιακού Πολέμου (ASW) και Πολέμου Επιφανείας (ASuW), κυνηγώντας αυτόνομα εχθρικά πλοία και υποβρύχια. ΗΠΑ, Αυστραλία και Ταϊβάν, εμφανίζονται οι τρεις δυνάμεις στην Δύση που προχωρούν σε αυτό το νέο στάδιο αναπτύξεως ναυτικής ισχύος.
