Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Η ανεύρεση του ανεπάνδρωτου σκάφους επιφανείας (USV) που βρέθηκε στην Λευκάδα στις 8 Μαΐου, μπορεί να σταθεί αφορμή για έναν ακόμη προβληματισμό ως προς την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και τις ικανότητές της, την ύπαρξη θεσμικού μηχανισμού λήψεως αποφάσεων, το “κυνήγι” περί καινοτομίας αλλά και την αντίστοιχη υποβάθμιση της προσεγγίσεως για λύσεις εκ των ενόντων.
Κατ’ αρχάς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι επισήμως, παρά τα όσα λέγονται, δεν έχει διακριβωθεί ακόμη η προέλευση του USV. Μπορεί να υπάρχουν ενδείξεις αλλά οι ειδικοί των Ενόπλων Δυνάμεων που έχουν αναλάβει το έργο, μόλις από την Δευτέρα έχουν ξεκινήσει να ερευνούν τα στοιχεία και δεν έχουν παραδώσει κανένα “πόρισμα”. Σε πολιτικό επίπεδο, μπορεί να γίνονται χειρισμοί αλλά αυτό που έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον επί του πρακτέου, είναι κατά πόσο το εύρημα, μπορεί να τύχει εκμεταλλεύσεως προς όφελος των ενόπλων δυνάμεων.
Η δήλωση του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια ότι, “δεν έχουμε να ζηλέψουμε τίποτα” σε τεχνολογίες από το ευρεθέν USV είναι αντιφατική, αφού δεν έχει ανατεθεί σύμβαση σε ελληνική εταιρεία για ανάλογο προϊόν ακόμη ενώ λησμονείται ότι επισήμως έχουμε θέσει θέμα συνεργασίας για ουκρανικής σχεδιάσεως USV, ώστε να συμπαραχθούν στην Ελλάδα. Με άλλα λόγια ο ΥΕΘΑ, εμφανίζεται να “αδειάζει” την πολιτική του πρωθυπουργού, χωρίς όμως η “δική του” πολιτική περί “καινοτομίας” να έχει φέρει ακόμη υπογραφή συμβάσεως για ελληνικό USV.
Είναι δύσκολο προφανώς να αποφευχθεί η σκέψη περί αντιγραφής του USV ώστε να προκύψει κάποιο ελληνικό. Είναι θέμα που προφανώς θα εξετασθεί κατά πρώτον από το προσωπικό του Κέντρου Έρευνας Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) του ΓΕΕΘΑ. Όμως το πρώτο λάθος, θεωρούμε ότι διαπράχθηκε ήδη…
Κρίθηκε σκόπιμο να καταστραφεί η πολεμική κεφαλή που έφερε το USV (οι πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ αναφέρουν ότι ήταν βάρους 30 κιλών) ώστε προφανώς να αποφευχθεί ο κίνδυνος ατυχήματος. Πυροτεχνουργοί, την “εξουδετέρωσαν” με ελεγχόμενη έκρηξη. Καταστρέψαμε δηλαδή οι ίδιοι, ένα απαιτητικό εξειδικευμένο κομμάτι του οπλικού συστήματος, το οποίο θα ήταν σωστό να παραδοθεί στην βιομηχανία, εν προκειμένω στην ΕΑΣ ΑΒΕΕ, προς εξέταση, μελέτη και δυνητική εκμετάλλευση. Δεν βρίσκεις στον δρόμο πεταμένα τα σχέδια μιας πολεμικής κεφαλής απαιτητικών προδιαγραφών, ανθεκτικών σε συνθήκες διαρκών καταπονήσεων – κραδασμών υψηλών ταχυτήτων κ.λπ. σε θαλάσσιο περιβάλλον.
Αν ποτέ λοιπόν αντιγράφουμε το USV, δεν θα μπορούμε να αντιγράψουμε την πολεμική κεφαλή του και θα πρέπει να εργαστούμε με την ανάλογη οικονομική επιβάρυνση λόγω αναζητήσεως συνεργασίας με κάποιον ξένο οίκο, αναθέτοντάς του ρόλο προμηθευτή.
Πρέπει να επισημανθεί και ένα άλλο ζήτημα. Από τις 28 Φεβρουαρίου 2025, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) έχει απευθύνει πρόσκληση εκδηλώσεως ενδιαφέροντος για έργο με τίτλο «Ανάπτυξη Αυτόνομων Συστημάτων – Μη Επανδρωμένα Θαλάσσια Σκάφη Επιφανείας» που αφορά USV δύο μεγεθών (μέχρι 10 και 18 μέτρα) με δυνατότητα υλοποιήσεως πολλαπλών διαμορφώσεων.
Στις 9 Απριλίου 2026 δε, το ΕΛΚΑΚ άνοιξε τον πρώτο κύκλο ταχείας διαβούλευσης (Fast Track RFI) για λύσεις σε Μη Επανδρωμένα Συστήματα (UxS) και επίγεια συστήματα αντιμετώπισης drones (C-UAS), που ως προς τα πρώτα, αφορά τόσο σκάφη επιφανείας (USV) όσο και υποβρύχια (UUV).
Στην περυσινή πρόσκληση, οι δύο τύποι USV θα πρέπει να μπορούν να αναλάβουν αποστολές:
α) Επιτήρηση Θαλασσίων Ζωνών/ Περιοχών, παρακτίων περιοχών και ποταμών.
β) Επιτήρηση, αναγνώριση στόχων (ISR) ανεξαρτήτως συνθηκών φωτισμού.
γ) Προστασία λιμένων/ Όρμων/ Ναυτικών Βάσεων/ Θαλασσίων υποδομών/ Ναυτικών μονάδων και θαλάσσιων περιοχών ενδιαφέροντος.
δ) Έρευνα – Διάσωση (SAR).
ε) Συμμετοχή σε μορφές πολέμου (Επιφανείας, Ανθυποβρυχιακή, ΑΑ).
Στην διαβούλευση του 2026 για UxV, οι ζητούμενες αποστολές περιστρέφονται γύρω από την επιτήρηση.
Παρατηρούμε ότι δεν δείχνει να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα ένα USV “αυτοκτονίας”, προσφερόμενο για κρούση εναντίον μονάδων επιφανείας, όπως αυτό που βρέθηκε στην Λευκάδα. Πιθανώς, επειδή οι αρμόδιοι γνωρίζουν ότι καμμία ελληνική εταιρεία του ιδιωτικού τομέα δεν μπορεί να σχεδιάσει και να παράξει πολεμικές κεφαλές.
Επίσης, στην περιγραφή των συστημάτων και του εξοπλισμού των USV, προσδιορίζονται ορισμένα εξ αυτών που είναι επιθυμητό να είναι εγχώριας αναπτύξεως:
- Πρωτεύον δίκτυο νέου καινοτόμου ασυρμάτου συστήματος επικοινωνιών και ανταλλαγής δεδομένων.
- Σύστημα Αυτόνομης Καθοδηγήσεως, Πλοηγήσεως και Ελέγχου των σκαφών, με Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ).
- Σουίτα λογισμικού Διοίκησης και Ελέγχου (C2).
- Συγκρότημα ηλεκτρο-οπτικών αισθητήρων.
- Σύστημα παραμετρικής παρακολουθήσεως σκάφους.
Εάν είχε διατηρηθεί η πολεμική κεφαλή στο ξένο USV που περιήλθε στην κατοχή μας, θα διευκολυνόταν η ανάπτυξη ενός ελληνικού USV εκδόσεως “καμικάζι”, αυξημένης μάλιστα ΕΠΑ.
Στην πρόσφατη Άσκηση Καινοτομίας UVEX 1/26 του Πολεμικού Ναυτικού μεταξύ 9-19 Μαρτίου, συμμετείχε το ER69D της ελληνικής TRYGONS, που δείχνει ότι διακρίνεται από χαρακτηριστικά, με κυριότερο αυτό της τμηματικής (modular) αντιλήψεως, που καλύπτουν τις περιγραφόμενες από το ΕΛΚΑΚ απαιτήσεις. Από πλευράς διαστάσεων, το σύστημα μπορεί να φιλοξενήσει πολεμική κεφαλή αναλόγου μεγέθους με αυτήν που έφερε το USV της Λευκάδας.
Τόσοι και τόσοι υποτίθεται ότι απασχολούνται στην γενική κινητοποίηση των τελευταίων ετών για ανάπτυξη ελληνικών προϊόντων. Δεν βρίσκουν να έχουν κάποια… καινοτομία, οι πολεμικές κεφαλές των USV. Δεν φαίνεται να βρέθηκε κάποιος από τους αρμοδίους για την “καινοτομία”, την μεταφορά των απαιτήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, τον συντονισμό του “οικοσυστήματος”, τα Στρατιωτικά Εργοστάσια ή τις κρατικές αμυντικές βιομηχανίες, να σηκώσει το τηλέφωνο και να σημειώσει ότι δεν πρέπει να καταστραφεί η πολεμική κεφαλή του USV.
ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ Podcast # 150 – Magura στην Λευκάδα, ΕΛΚΑΚ και ελληνικά UxV
