Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Την αποκάλυψη του βαρέως Τεθωρακισμένου Οχήματος Μάχης Niedźwiedź που αναπτύσσει η Πολωνία, έκανε ο πρωθυπουργός της χώρας στις 11 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της εκθέσεως αμυντικού υλικού MSPO 2026. Το όχημα αναπτύχθηκε από την Huta Stalowa Wola, θυγατρική της κρατικής PGZ, συμπληρώνοντας το ερπυστριοφόρο ΤΟΜΑ Borsuk που τίθεται ήδη σε υπηρεσία. Ο πρωθυπουργός Ντόναλκ Τουσκ αναφέρθηκε στο ταχύρυθμο χαρακτήρα που είχε το αναπτυξιακό πρόγραμμα, λέγοντας: «Η ανάπτυξη του Borsuk απαίτησε επτά έτη. Τώρα, η ανάπτυξη του βαρέως οχήματος Niedźwiedź, απαίτησε 12 μήνες. Αυτό, δείχνει τον ρυθμό και την κλίμακα της προόδου που έχουμε κάνει τελευταία». Η ανάπτυξη και η κατασκευή επιπλέον πρωτοτύπων, θα συνεχιστούν το επόμενο έτος, με τον στόχο της ετοιμότητος για μαζική παραγωγή το 2029!
Έγινε γνωστό εξάλλου, ότι επιταχύνεται η παραγωγή του τροχοφόρου ΤΟΜΑ Rosomak (8×8) ενώ PGZ και Huta Stalowa Wola είναι από τις πιο ευνοημένες στην απορρόφηση των κονδυλίων του μηχανισμού SAFE. Από τα 43,7 δισ. € που εξασφάλισε μέσω SAFE η Πολωνία, περισσότερα από τα 2/3 προορίζονται να διατεθούν ως συμβάσεις σε εγχώριες εταιρείες. Στον τομέα των τεθωρακισμένων οχημάτων, ανατέθηκε δεύτερη εκτελεστική σύμβαση για 146 Borsuk, από τα 1.014 που προβλέπονται συνολικώς ενώ συμβασιοποήθηκαν και 48 επιπλέον Rosomak ειδικοποιημένων εκδόσεων.
Μέσα σε όλον αυτόν τον οργασμό για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, εμφανίζεται ως παραφωνία η εξέταση της προτάσεως που έγινε πέρυσι από τις ΗΠΑ, για δωρεάν παραχώρηση μεταχειρισμένων τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker (8×8). Στις 9 Νοεμβρίου 2025, πολωνικό δημοσίευμα είχε αποκαλύψει την πρόταση που αφορούσε 250 περίπου Stryker του Στρατού των ΗΠΑ. Αρχικώς, αναφέρθηκε ότι τα οχήματα είχαν κηρυχθεί πλεονάζον υλικό μετά την απόφαση αντικαταστάσεώς τους από άλλο υλικό σε δύο Ομάδες Μάχης Ταξιαρχίας Stryker της Εθνοφρουράς. Η εξέλιξη συσχετιζόταν με ευρύτερο σχέδιο αναδιοργανώσεως που αφορούσε περικοπές και είχε γίνει γνωστό την άνοιξη του 2025. Κατόπιν όμως, πολωνικά δημοσιεύματα, επικαλούμενα πληροφορίες από στρατιωτικές πηγές και του Υπουργείου Αμύνης, ανέφεραν ότι τα συγκεκριμένα οχήματα ανήκαν σε αμερικανικές δυνάμεις στην Ευρώπη, που πρόκειται να αντικατασταθούν από νεώτερες εκδόσεις και εξετάστηκε η περίπτωση να διατεθούν σε σύμμαχο, αντί να μεταφερθούν στις ΗΠΑ, αποφεύγοντας έτσι το σχετικό κόστος.
Στις 3 Δεκεμβρίου 2025, με ανάρτησή του στο διαδίκτυο, ο αρχηγός ενόπλων δυνάμεων της Πολωνίας επιβεβαίωσε την είδηση και σημείωσε ότι η τελική απόφαση θα ληφθεί στο β΄ εξάμηνο του 2026. Η πρόταση απαιτούσε πολυδιάστατη εξέταση, αφού μεταξύ άλλων θίγει το οικονομικό σκέλος σε συνάρτηση με την εθνική παραγωγή της αμυντικής βιομηχανίας. Ακολούθως, στις 5 Δεκεμβρίου, ο Πολωνός αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Αμύνης, δήλωσε ότι αξιολογείται η κατάσταση στην οποία βρίσκονται από τεχνικής απόψεως τα οχήματα, προκειμένου να προσδιοριστεί η χρησιμότητά τους για τον Πολωνικό Στρατό. Μετά από αυτή την δημοσιότητα, στις 8 Δεκεμβρίου, εκπρόσωπος της Διοικήσεως Στρατού Ηνωμένων Πολιτειών Ευρώπης – Αφρικής (USAREUR-AF) διευκρίνισε ότι επρόκειτο για παλαιό υλικό κι ότι η περίπτωση δεν σχετιζόταν με την θέση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Τα οχήματα, θεωρείται ότι προέρχονται από το 2ο Σύνταγμα Ιππικού, που εδρεύει στην Γερμανία, το οποίο τον Φεβρουάριο του 2026 άρχισε να παραλαμβάνει οχήματα της νέας εκδόσεως M1304 (ICVVA1-30mm) με πύργο εξοπλισμένο με πυροβόλο 30 χιλ.
Η περίπτωση κρίθηκε ότι προσφέρει δυνατότητα ταχύτερης προσθήκης ενός σημαντικού αριθμού οχημάτων σε υπηρεσία, παρά το ότι θα απαιτηθεί κόστος και χρόνος ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως επιχειρησιακά. Οι ανάγκες για ταχεία συγκρότηση τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητων σχηματισμών στον Πολωνικό Στρατό, δεν καλύπτονται από τον ρυθμό παραγωγής της νεώτερης εκδόσεως του εγχώριας αναπτύξεως Τεθωρακισμένου Οχήματος Μάχης Rosomak με πυροβόλο 30 χιλ. επί πύργου ZSSW-30. Ο ρυθμός παραγωγής είναι 10-20 ετησίως. Από την άλλη, τυχόν αποδοχή της αμερικανικής προτάσεως, θεωρείται ότι μπορεί να επηρεάσει την χρηματοδότηση περαιτέρω συμβάσεων για το Rosomak, πλήττοντας την εθνική προσπάθεια.
Ο Πολωνικός Στρατός σχεδιάζει να προμηθευτεί συνολικώς 341 Rosomak νέου τύπου και μέχρι σήμερα έχει αναθέσει τρεις συμβάσεις: μία για τροποποίηση 70 υφισταμένων οχημάτων και δύο για 138 οχήματα νέας παραγωγής, που θα παραδοθούν μέχρι το 2028. Αυτό σημαίνει ότι εκκρεμεί η συμβασιοποίηση για 133 ακόμη, και αυτή θεωρείται ότι είναι η περίπτωση που μπορεί να επηρεασθεί από μια “σφήνα” προμήθειας των 250 περίπου Stryker.
ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ Podcast # 149 – Leopard 1A5, M113 και η κατάσταση με τα τεθωρακισμένα
Από τον Μάιο του 2026, η στρατιωτική ηγεσία έχει ολοκληρώσει την αξιολόγηση των οχημάτων και της προτάσεως, έχοντας εισηγηθεί σχετικώς στην στρατιωτική ηγεσία. Η εισήγηση δεν έχει γίνει γνωστή αλλά θεωρείται ότι είναι θετική και συνδέει την διαδικασία επιχειρησιακής αξιοποιήσεως των Stryker με την εμπλοκή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η τελική απόφαση της κυβερνήσεως, εκκρεμεί.
Στην Ελλάδα, με τα μεγάλα λόγια για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και τον καθορισμό προγραμμάτων αλλά και των τύπων οχημάτων από όποιον έχει επιρροή στο Μαξίμου και το ΥΠΕΘΑ, τα πράγματα είναι απλούστερα. Η περίπτωση της παραχωρήσεως μεταχειρισμένων Stryker, παρουσιάζεται ως ευκαιρία για την ταχεία απόκτηση αξιόλογου υλικού που μπορεί να αξιοποιηθεί σχετικώς σύντομα. Η χρονοβόρα διαδικασία από πλευράς Πολωνίας, επειδή απασχολεί ιδιαιτέρως η πολιτική για την αμυντική βιομηχανία, προσέφερε την ευκαιρία να εξετάσει την περίπτωση των Stryker και η Ελλάδα.
Πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ αναφέρουν ότι από τα μέσα του περασμένου Ιουλίου, οι αμερικανικές υπηρεσίες ενημέρωσαν για την διαθεσιμότητα περισσοτέρων από 250 Stryker που βρίσκονται στην Γερμανία. Το ΓΕΣ δεν καθυστέρησε καθόλου κι αντέδρασε θετικώς, αποστέλλοντας σχετική επιστολή εκδηλώσεως ενδιαφέροντος και αιτήσεως στοιχείων κόστους. Ακόμη και αν τα οχήματα παραχωρηθούν ως πλεονάζον υλικό (EDA) υπάρχει κόστος για την μεταφορά τους αλλά και για τις εργασίες αποκαταστάσεως. Σε αυτή την μορφή, τα οχήματα είναι απογυμνωμένα από οπλισμό, σκοπευτικά και συστήματα επικοινωνίας, τα οποία πρέπει να εξευρεθούν ενώ πρέπει να γίνουν και εργασίες επιθεωρήσεως και απαιτούμενων επισκευών. Μαζί με την προμήθεια ανταλλακτικών και άλλων προνοιών μιας συμφωνίας, το κόστος δεν είναι αδιάφορο αλλά συγκρατιέται λόγω αναθέσεως των εργασιών σε Στρατιωτικά Εργοστάσια.
Ανάλογες ενέργειες έγιναν με την περίπτωση της παραχωρήσεως 1.202 Τροχοφόρων Τεθωρακισμένων Οχημάτων Αναγνωρίσεως M1117 και η συνύπαρξή τους μελλοντικώς με παραχωρηθέντα Stryker, θα ενισχύσει την ομοιογένεια υλικού, αφού θα οδηγήσει και σε αντικατάσταση των περίπου 140 ρωσικών BMP-1 που παραμένουν στα νησιά. Τα 250+ Stryker, είναι στην πλειοψηφία τους της εκδόσεως M1126 Μεταφοράς Προσωπικού και σε πρώτη φάση μπορούν να εξοπλιστούν στοιχειωδώς με βαρύ πολυβόλο M2HB των 12,7 χιλ. ή πολυβόλο βομβίδων 40 χιλ. Ο διαθέσιμος αριθμός, επαρκεί θεωρητικώς για τον εξοπλισμό 6-8 ταγμάτων πεζικού.
Η απάντηση από τις αμερικανικές αρχές, εκτιμάται ότι θα έλθει στην μορφή Επιστολής Αποδοχής (LOA) μέχρι το τέλος του έτους. Εν τούτοις, εφόσον δύο Ομάδες Μάχης Ταξιαρχίας Stryker της Εθνοφρουράς των ΗΠΑ μετασχηματίζονται και παραλαμβάνουν άλλο υλικό, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να κηρυχθούν μερικές ακόμη εκατοντάδες Stryker ως πλεονάζον υλικό. Ένας τέτοιος σχηματισμός, έχει στην δύναμή του περισσότερα από 300 οχήματα Stryker, διαφόρων εκδόσεων.
