Γράφει ο Πέτρος Σαββίδης, PhD
Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας και ασφάλειας
Η προκαταρκτική φάση της Τακτικής Άσκησης Μετά Στρατευμάτων (ΤΑΜΣ) της Εθνικής Φρουράς με την επωνυμία “ΝΙΚΗΤΗΣ–ΔΗΜΗΤΡΑ 2026”, άρχισε τη Δευτέρα 8 Ιουνίου με προπαρασκευές ενέργειες σταδιακής μετάπτωσης των Μονάδων από την ειρηνική περίοδο σε κατάσταση υψηλής ετοιμότητας. Οι ενέργειες πραγματοποιήθηκαν στο εσωτερικό των Μονάδων, εντός και εγγύς των στρατοπέδων της Δύναμης, χωρίς να είναι ορατές στο ευρύ κοινό. Εφαρμόστηκαν διαδικασίες ταχείας προσέλευσης του προσωπικού, ασκήσεις συναγερμού διαφόρων σταδίων και ανάπτυξη των τμημάτων σε διάφορους χώρους αραίωσης και διασποράς, ενώ ταυτόχρονα δοκιμάστηκαν ειδικά σχέδια επιχειρήσεων πριν την κλιμάκωση της κρίσης σε σύγκρουση.
Η άσκηση διεξάγεται σε όλη τη χερσαία επικράτεια των ελευθέρων εδαφών της Δημοκρατίας, από τη Δερύνεια Αμμοχώστου μέχρι την Πόλη Χρυσοχούς καθώς και τον αεροναυτικό χώρο υπεράνω και περιμετρικά της νήσου, και σε αυτή συμμετέχουν όλες οι Μονάδες της ΕΦ και των τριών Κλάδων. Σκοπός της άσκησης, που διεξάγεται ετησίως κατά τον μήνα Ιούνιο, είναι η δοκιμή των επιχειρησιακών σχεδίων και των σχεδίων Διοικητικής Μέριμνας (ΔΜ) για όλους του σχηματισμούς και τα συγκροτήματα της ΕΦ, ώστε να εξαχθούν συμπεράσματα για την πολεμική ετοιμότητα των Μονάδων και το σύστημα ΔΜ, και να βελτιωθούν τυχόν αδυναμίες ή ελλείψεις που δύναται να παρουσιαστούν ή να εντοπιστούν.
Η επιλογή του μηνός Ιουνίου για τη διεξαγωγή μιας τακτικής άσκησης μεγάλης κλίμακας δεν είναι τυχαία. Αφενός, διότι έχει ολοκληρωθεί ο θερισμός των σιτηρών και αποφεύγεται η πρόκληση ζημιών σε ιδιωτικές περιουσίες από την μαζική ανάπτυξη των δυνάμεων της ΕΦ στην ύπαιθρο, και αφετέρου γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού εξοικειώνουν το προσωπικό και τις Μονάδες στη διεξαγωγή επιχειρήσεων υπό δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες, όπως άλλωστε είχε συμβεί στην πραγματικότητα κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων απόκρουσης της τουρκικής εισβολής το θέρος του 1974.
Όλες οι μονάδες της ΓΕΕΦ αναπτύσσονται σε εκπαιδευτικούς ή εικονικούς χώρους, ώστε να αποφευχθεί η αποκάλυψη των πραγματικών χώρων που θα έβλαπτε την επιχειρησιακή ασφάλεια της ΕΦ.
Κατά τη δοκιμή των σχεδίων ΔΜ οι σχηματισμοί και οι Μονάδες αναπτύσσουν στην ύπαιθρο τους προβλεπόμενους σταθμούς ανεφοδιασμού πυρομαχικών και καυσίμων, προωθημένα κέντρα διαλογής και περίθαλψης τραυματιών, χώρους διαχείρισης αιχμαλώτων, συνεργεία αποκατάστασης βλαβών οπλικών συστημάτων και οχημάτων, κέντρα αναγνώρισης και ταφής νεκρών κ.ο.κ. ώστε να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη υποστήριξη των επιχειρήσεων των μαχόμενων τμημάτων.
Παράλληλα, εξετάζονται επί του πεδίου, χωρίς την χρήση πυρών, οι ελιγμοί, οι τακτικές κινήσεις και ο συντονισμός των φίλιων δυνάμεων, καθώς και οι τεχνικές που εφαρμόζονται επί του εδάφους από τα στρατιωτικά τμήματα της ΕΦ κατά τη διάρκεια διαφόρων τύπων επιθετικών, αμυντικών ή ειδικών επιχειρήσεων για την καταστροφή, επιβράδυνση, παραπλάνηση, ή εφέλκυση των εχθρικών δυνάμεων σε ζώνες καταστροφής.
Σε αντίθεση με την ετήσια ΤΑΜΣ “ΙΡΙΣ” που εκτελείται σε επίπεδο σχηματισμού, όπου οι ενέργειες συνδυάζονται με την εκτέλεση πραγματικών πυρών και προσδίδεται μεγάλη δημοσιότητα καθώς προσκαλούνται ξένοι ακόλουθοι άμυνας και στρατιωτικοί παρατηρητές, η ΤΑΜΣ “ΝΙΚΗΤΗΣ-ΔΗΜΗΤΡΑ” επιπέδου ΓΕΕΦ, είναι ουσιαστικά μια τεχνική άσκηση αντιμετώπισης πολλαπλών καταστάσεων και έκτακτων επεισοδίων, τα πλείστα εκ των οποίων πραγματοποιούνται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας σε διάφορες απομακρυσμένες τοποθεσίες της νήσου
Η πρώτη ημέρα της άσκησης
Η ανάπτυξη των Μονάδων της ΕΦ σε καταυλισμούς στην ύπαιθρο πραγματοποιήθηκε την πρώτη ημέρα της άσκησης, την Τρίτη 9 Ιουνίου. Όλες οι Μονάδες εξήλθαν των στρατοπέδων και κινήθηκαν σε προεπιλεγμένες τοποθεσίες, σύμφωνα με το σενάριο της άσκησης, όπου άρχισαν να συμμετέχουν σε διάφορες προπαρασκευαστικές ενέργειες για την αντιμετώπιση διαφόρων τύπων απειλών αλλά και έκτακτων επεισοδίων.
Μια εκ των ενεργειών αφορούσε αποστολή παρατήρησης πεδίου από την Πυροβολαρχία Παρατηρήσεως (ΠΥΠΑΡ) της Διοίκησης Πυροβολικού (ΔΠΒ), η οποία ανέπτυξε σταθμό διοίκησης και ελέγχου ομάδας Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων (ΜΕΑ) επί υψώματος στην επαρχία Λευκωσίας με σκοπό την παροχή, σε πραγματικό χρόνο, στοιχείων για την κίνηση Α/Κ ΜΜΠ σε χώρο ανάπτυξης. Τα ΜΕΑ που χρησιμοποιούνται είναι καθέτου απογείωσης/ προσγείωσης τετρακόπτερα σταθερής πτέρυγας τύπου Η10 Poseidon Mk IV της κυπριακής Swarmly Aero, τα οποία έχουν την δυνατότητα επιτήρησης του πεδίου της μάχης από μεγάλες αποστάσεις, αναγνώρισης στόχων και παροχής συντεταγμένων βολής κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύκτας.
Σε εκτεταμένη οπτική γραμμή παρατήρησης EVLOS (Extended Visual Line of Sight) η εμβέλεια του αεροχήματος ανέρχεται σε δεκάδες χιλιόμετρα ενώ διαθέτει δυνατότητα πτήσης πέραν των 150 λεπτών. Τα συστήματα αξιοποιούνται από τη ΔΠΒ για την εκτέλεση βολών με πραγματικά πυρά τα τελευταία χρόνια και τα στελέχη που τα χρησιμοποιούν έχουν υποστεί ειδική εκπαίδευση πολλών εβδομάδων από την κατασκευάστρια εταιρεία και έχουν κριθεί ως πιστοποιημένοι χειριστές κατόπιν σχετικών διαδικασιών.
Μια άλλη ενέργεια της πρώτης ημέρας αφορούσε τη δημιουργία αμφίβιου προγεφυρώματος από μικρό εχθρικό κλιμάκιο σε βόρεια ακτή της επαρχίας Πάφου, το οποίο κλήθηκε να καταστρέψει οργανικό Τάγμα Ταχείας Επέμβασης (ΤΤΕ) του Τακτικού Συγκροτήματος του 8ου Συντάγματος Πεζικού. Η εχθρική αμφίβια δύναμη που προσεγγίζει την ακτή αναπαρίσταται από το παράκτιο περιπολικό (ΠΠ) «ΓΕΩΡΓΙΟΥ» και τα σκάφη ανορθόδοξου πολέμου (ΣΑΠ) «ΑΓΑΘΟΣ» και «ΠΑΝΑΓΟΣ» της Διοίκησης Ναυτικού. Ο 1ος Λόχος Ταχείας Αντίδρασης (ΛΤΑ) που αμύνεται επί των υψωμάτων που δεσπόζουν της ακτής, διατάχτηκε να συνεχίσει την αναχαίτηση του εχθρού και να υποβοηθήσει την αντεπίθεση της εφεδρείας του ΤΤΕ –του 3ου ΛΤΑ– για εξάλειψη του προγεφυρώματος.
Η διοίκηση του Τάγματος εκτοξεύει μικρό τετρακόπτερο drone για τη συγκέντρωση πληροφοριών και την αναγνώριση των εχθρικών θέσεων εντός του προγεφυρώματος. Της αντεπίθεσης προηγούνται καταιγιστικά πυρά υποστήριξης από διμοιρία όλμων 120 χιλ., και με την άρση τους οι διμοιρίες του 3ου ΛΤΑ, οι οποίες ενισχύθηκαν από διμοιρία εθνοφυλάκων, εκτελούν άλματα για την καταστροφή του αντιπάλου. Η πρώτη διμοιρία κατά την εκκαθάριση οικίας συλλαμβάνει ένα αιχμάλωτο, ενώ άνδρας της δεύτερης διμοιρίας τραυματίζεται με αποτέλεσμα να του παρασχεθεί τακτική υγειονομική φροντίδα μάχης TCCC (Tactical Combat Casualty Care). Με την εξουδετέρωση των εχθρικών δυνάμεων ο 3ος ΛΤΑ αναδιοργανώνεται και σταθεροποιείται επί του αντικειμενικού σκοπού (ΑΝΣΚ).
Μια άλλη ενέργεια αφορούσε τον τραυματισμό μέλους του ΠΠ «ΓΕΩΡΓΙΟΥ» που εκτελούσε περιπολία σε θαλάσσιο τομέα βορείως της Πόλεως Χρυσοχούς, και την ανάγκη άμεσης εκτέλεσης αεροδιακομιδής MEDEVAC (Medical Evacuation). Ο τραυματίας, αφού έτυχε των πρώτων βοηθειών από ειδικά εκπαιδευμένα μέλη του πληρώματος, κρίθηκε, λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων του, ότι έπρεπε να μεταφερθεί επειγόντως σε νοσοκομείο της περιοχής. Ελικόπτερο τύπου AW-139 της Διοίκησης Αεροπορίας απογειώνεται από την Α.Β. «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο και κατευθύνεται προς το σημείο που βρίσκεται το ΠΠ.
Η εκτέλεση της αεροδιακομιδής απαιτεί μεγάλη προσοχή λόγω των ανέμων που πνέουν στην θαλάσσια περιοχή του συμβάντος και του απόλυτου συντονισμού που χρειάζεται μεταξύ του πλοίου και του ελικοπτέρου. Το ΠΠ «ΓΕΩΡΓΙΟΥ» διατηρεί σταθερή πορεία και ταχύτητα 10 κόμβων αντίθετη προς την φορά του ανέμου. Η προσέγγιση του ελικοπτέρου από πρύμα και η αιώρησή του για την κάθοδο του ειδικά εκπαιδευμένου διασώστη με βαρούλκο επί του πλοίου, απαιτεί λεπτούς χειρισμούς και ακρίβεια, διότι το παραμικρό λάθος μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχία με καταστροφικά αποτελέσματα. Η διενέργεια της αεροδιακομιδής εκτελείται με απόλυτη επιτυχία αποδεικνύοντας τον επαγγελματισμό και την ικανότητα του προσωπικού της Αεροπορίας και του Ναυτικού, που διενεργεί το συγκεκριμένο γυμνάσιο πολύ συχνά και συμμετέχει σε πραγματικές επιχειρήσεις αεροδιακομιδής σε όλη σχεδόν την αεροναυτική Περιοχή Ελέγχου Πτήσεων Λευκωσίας.
Ευχαριστίες στο Υπουργείο Άμυνας και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς για την έγκριση της σχετικής άδειας, στο Επιτελικό Γραφείο Αρχηγού και τη Διεύθυνση Δημοσίων Σχέσεων για τη διοργάνωση του προγράμματος επισκέψεων και την ευγενική φιλοξενία, καθώς και στις Μονάδες που μας υποδέχθηκαν.
