Από Σάββας Δ. Βλάσσης
«Έχουμε υπ’ οψιν τις αναφορές ότι αμερικανικό αεροσκάφος F-35 πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση σε μια περιφερειακή αμερικανική αεροπορική βάση μετά την εκτέλεση πολεμικής αποστολής πάνω από το Ιράν. Το αεροσκάφος προσγειώθηκε με ασφάλεια και ο ιπτάμενος βρίσκεται σε σταθερή κατάσταση. Το συμβάν βρίσκεται υπό διερεύνηση». Σε αυτό το σχόλιο προέβη ο εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοικήσεως (CENTCOM) των ΗΠΑ, σε ερώτηση που δέχθηκε για αναφορά του CNN ότι ένα F-35 είχε προσβληθεί.
Από την πλευρά των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν, υποστηρίχθηκε ότι το αεροπλάνο υπέστη σημαντικές ζημιές, σε εμπλοκή που έλαβε χώρα περί τις 02.50 τοπική ώρα. Σχετικό βίντεο που δημοσιοποιήθηκε, υποστηρίζεται ότι δείχνει την προσβολή μέσα από ηλεκτροπτικό σύστημα.
Στο βίντεο, διαρκείας λίγων δευτερολέπτων, ένα βλήμα διακρίνεται να καταφέρνει απευθείας πλήγμα στο ίχνος που έχει το σχήμα του F-35. Μετά το πλήγμα, το αεροπλάνο διακρίνεται για ελάχιστα, να συνεχίζει την πτήση σε ευθεία.
Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα, μπορούμε να προβούμε σε ορισμένες παρατηρήσεις, υποθέσεις και συμπεράσματα.
Το βλήμα που διακρίνεται στο βίντεο, από πλευράς διαστάσεων και ίχνους λάμψεως κινητήρα, φαίνεται αρκετά μεγάλου μεγέθους και διαμέτρου. Για να πετύχει απευθείας πλήγμα σε μαχητικό σχεδιάσεως χαμηλής παρατηρησιμότητος, η καθοδήγησή του πιθανότατα στηριζόταν σε ανεπηρέαστο αισθητήρα υπερύθρων.
Η χρησιμοποίηση βλήματος υπερύθρου κατευθύνσεως, θεωρείται και η πιθανότερη, δεδομένου ότι τα πυραυλικά συστήματα μεγάλου και μέσου βεληνεκούς της αντιαεροπορικής αμύνης του Ιράν, κατά μείζονα λόγο έχουν καταστραφεί. Η χρησιμοποίηση συστήματος ραντάρ, θα γινόταν αμέσως αντιληπτή από τους αισθητήρες του F-35.
Το Ιράν διέθετε αντιαεροπορικά συστήματα χαμηλών – μέσων υψομέτρων, “παθητικής κατευθύνσεως”, όπως το Raad-1. Επρόκειτο όμως για συστήματα επί μεγάλου μεγέθους και χαρακτηριστικού σχήματος πλατφόρμες, που διακρίνονται και στοχοποιούνται ευχερώς. Επιπλέον, ως μέσου βεληνεκούς συστήματα, χρησιμοποιούν πολύ μεγαλύτερα βλήματα.
Τέτοιου μεγέθους όπλα, σε απευθείας πλήγμα ακόμη και έναντι μαχητικού αεροσκάφους, είναι απίθανο να μην πετύχουν κατάρριψη. Εφόσον το F-35 επιβίωσε από απευθείας πλήγμα, προσβλήθηκε από όπλο με πολεμική κεφαλή σχετικώς μικρής ισχύος. Οι σχεδιαστικές πρόνοιες για επιβιωσιμότητα του F-35 έναντι εκτονόμενων πολεμικών κεφαλών θραυσματοποιήσεως, λόγω πυροσωλήνα προσεγγίσεως, ασφαλώς διαδραμάτισαν ρόλο.
Η προσοχή σε αυτή την περίπτωση, εστιάζεται στο Shahed 358, ένα ιρανικό όπλο που έχει κάνει αίσθηση λόγω καινοτομίας, επειδή συνδυάζει χαρακτηριστικά περιπλανώμενου πυρομαχικού (loitering munition) και αντιαεροπορικού πυραύλου επιφανείας – αέρος. Σχεδιάστηκε για την αναχαίτιση στόχων σε μέσα υψόμετρα (28-30.000 πόδια ή και μεγαλύτερο, βάσει ανοικτών πηγών). Για την εκτόξευση από του εδάφους, χρησιμοποιεί προωθητή (booster) στερεού καυσίμου, ο οποίος κατόπιν απορρίπτεται κι εν συνεχεία αναλαμβάνει στην πτήση μικρός στροβιλοκινητήρας (turbojet) από τον οποίο αναπτύσσεται υποηχητική ταχύτητα 0,6 Mach. Η κατεύθυνση προς τον στόχο επιτυγχάνεται μέσω συστήματος αδρανειακής πλοήγησης (INS) και ο εντοπισμός στόχου με αισθητήρα υπερύθρου απεικονίσεως (IIR). Ένα σύνολο 12 αισθητήρων υπερύθρων σε διάταξη δακτυλίου, θεωρείται ότι παρέχει επαρκή “θωράκιση” έναντι αντιμέτρων, ώστε να μην διακοπεί ο εγκλωβισμός σε περίπτωση εκτελέσεως απότομων ελιγμών από πλευράς στόχου. Το μήκους 2,7 μέτρων όπλο, φέρει πολεμική κεφαλή βάρους 10 κιλών περίπου.
Η λειτουργία ως περιπλανώμενο πυρομαχικό, προϋποθέτει ότι το Shahed 358 τίθεται σε “περιπολία” ακολουθώντας πτήση σχήματος οκτώ (“οκτάρια”) μέχρι ο αισθητήρας υπερύθρου απεικονίσεως να εντοπίσει στόχο, οπότε τον εγκλωβίζει.
Το Shahed 358 θεωρείται ο κύριος “ύποπτος”, στον οποίο αποδίδονται καταρρίψεις αμερικανικών MQ-9 από τους Χούθι στην Υεμένη αλλά και άλλων τύπων, σε διαφορετικά μέρη. Με βάση αυτό το υπόβαθρο, σε αυτό το όπλο θα μπορούσαν να αποδοθούν κατά μέγα μέρος και οι μέχρι σήμερα καταρρίψεις πλέον των 15 αμερικανικών και ισραηλινών UAV επάνω από το Ιράν, στις επιχειρήσεις που αναλήφθηκαν από την 28η Φεβρουαρίου.
Το Shahed 358 εκτοξεύεται από φορτηγό όχημα που φέρει στην καρότσα εμπορευματοκιβώτιο με πλευρικές θύρες, οπότε η οπτική αναγνώριση και ταυτοτικοποίηση, δυσχεραίνουν. Εξ αυτού του στοιχείου, το σύστημα μπορεί να εγείρει λιγότερες υποψίες, να αποκρυφθεί ευκολότερα και ταχύτερα.
Εν τούτοις, το ίχνος φλόγας του βλήματος που παρατηρείται στο βίντεο προσβολής του F-35 είναι μεγαλύτερο από άλλα βίντεο που υποτίθεται ότι εμφανίζουν προσβολές UAV από Shahed 358. Επίσης, η προκαλούμενη έκρηξη, είναι μεγαλύτερη.
Αυτά, σημαίνουν ότι πιθανώς να βλέπουμε (εάν το βίντεο είναι αυθεντικό) επίθεση από Shahed 359, αναβαθμισμένη έκδοση που παρουσιάστηκε επισήμως στις αρχές του 2025. Αυτό, έχει μεγαλύτερο μέγεθος και ανάλογα διευρυμένες επιδόσεις σε βεληνεκές, υψόμετρο εμπλοκής, ταχύτητα και αυτονομία παραμονής στον αέρα, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί επίσημα στοιχεία. Αναφέρεται ότι η νεά έκδοση συνοδεύεται και από βελτιωμένο σύστημα κατευθύνσεως, ώστε να θεωρείται συνολικώς ικανό για την προσβολή πιο απαιτητικών στόχων.
Η απόπειρα καταρρίψεως του F-35, μπορούμε να υποθέσουμε ότι προέκυψε από σχεδίαση ενέδρας, έπειτα από παρακολούθηση και καταγραφή των ροών σχηματισμών μαχητικών της CENTCOM σε συγκεκριμένους τομείς. Πιθανώς η αίσθηση αεροπορικής κυριαρχίας οδήγησε την σχεδίαση σε επαναλαμβανόμενα προφίλ πτήσεων (ίδιο μοτίβο) σε συγκεκριμένους διαδρόμους, με αποτέλεσμα από πλευράς Ιρανών να εκτιμηθούν ως αυξημένες οι πιθανότητες αιφνιδιασμού – επιτυχίας μιας ενέδρας. Στο Shahed 358 η “έγκαιρη προειδοποίηση” στόχων, αναφέρεται ότι βασίζεται σε ισχυρά ηλεκτροπτικά συγκροτήματα, που ως παθητικά δεν προδίδουν την διαδικασία στόχευσης. Η χρησιμοποίηση μικρού κινητού σταθμού ραντάρ, θα πρέπει μάλλον να απομακρυνθεί ως πιθανότητα. Σημείο προσοχής εξάλλου, είναι η ώρα εμπλοκής, 02.50, δηλαδή ξημερώματα, ώστε η μονάδα πυρός να έχει θεωρητικώς μεγαλύτερη κάλυψη στην οπτική παρατήρηση λόγω σκότους και η ευαισθησία – απόδοση των αισθητήρων υπερύθρων να είναι αυξημένη.
Η παρουσία ενεργών αντιαεροπορικών συστημάτων εξάλλου, μπορεί να εξηγηθεί και εάν ληφθεί υπ’ όψιν η χθεσινή δήλωση του Αμερικανού Αρχηγού Διακλαδικού Επιτελείου Αρχηγών Πτεράρχου Νταν Κέην, ότι τα αεροπλάνα της CENTCOM επιχειρούν πλέον πιο ανατολικά, βαθύτερα στην επικράτεια του Ιράν.
Η σημασία των “kill” από τους Ελληνικούς Patriot για τους Σαουδάραβες
