Γράφει ο Πέτρος Σαββίδης, PhD
Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας, και ασφάλειας
Η Διεύθυνση Τεχνικού της 3ης ΤΑΞΥΠ (3η ΤΑΞΥΠ/ΔΤΧ) της Εθνικής Φρουράς διαθέτει δύο οργανικές Μονάδες –το Συνεργείο Περιοχής Τεχνικού (ΣΠΤΧ) στην περιοχή Λεμεσού και το Τάγμα Τεχνικού (ΤΤΧ) σε περιοχή της επαρχίας Λευκωσίας– καθώς και μια ανεξάρτητη Υπομονάδα, τον Λόχο Επισκευών Ειδικού Υλικού (ΛΕΕΥ) σε τοποθεσία της επαρχίας Λεμεσού.
ΣΠΤΧ
Το Συνεργείο Περιοχής Τεχνικού συγκροτήθηκε στις 7 Αυγούστου 1964 ως Διμοιρία Επισκευών (ΔΕ) η οποία ήταν προσκολλημένη στο Λόχο Στρατηγείου του ΓΕΕΦ. Το 1966 συστάθηκε ως Λόχος Επισκευών (ΛΕ) με έδρα το Στρατόπεδο «Καποτά» (BMH) στη Λευκωσία, ενώ το 1968 έγιναν οι πρώτες προσλήψεις πολιτικού προσωπικού. Κατά την περίοδο 1973-1974, ο ΛΕ μετέτρεψε σε τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ), δέκα σοβιετικούς ερπυστριοφόρους τράκτορες A-TS (ATS-712) του αντιαεροπορικού συστήματος S-75 Dvina (SA-2 Guideline), η παραλαβή του οποίου διακόπηκε το 1965 λόγω πιέσεων από το εξωτερικό.
Το 1974 αποκτήθηκαν τα πρώτα στατικά μηχανήματα (τόρνοι) και τον Μάρτιο του 1979 λειτούργησε το μηχανουργείο – σιδηρουργείο. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1979, άρχισε η μεταστάθμευση του ΛΕ στη Λεμεσό, ενώ στη Λευκωσία παρέμεινε μια Διμοιρία Προκεχωρημένης Τεχνικής Υποστήριξης (ΔΠΤΥ) για την υποστήριξη των Μονάδων της περιοχής. Το 1980 ο ΛΕ, με έδρα τη Λεμεσό, αναδιοργανώθηκε σε Τάγμα Τεχνικού (ΤΤΧ) και το 1984 σε Συνεργείο Περιοχής Τεχνικού (ΣΠΤΧ), ενώ το 2000 προστέθηκε αριθμητικό χαρακτηριστικό στην ονομασία του.
Για την εκτέλεση της αποστολής του το ΣΠΤΧ διαθέτει τέσσερεις Υπομονάδες. Τον Λόχο Διοικήσεως, τον Λόχο Μελετών και Ποιοτικού Ελέγχου, τον Λόχο Επισκευών 3ου Κλιμακίου και τον Λόχο Επισκευών 4ου Κλιμακίου. Το προσωπικό του αποτελείται από μόνιμο και συμβασιούχο στρατιωτικό προσωπικό του Τεχνικού, και πολιτικό προσωπικό που έτυχε ειδικής εκπαίδευσης σε τεχνικά αντικείμενα αποκτώντας συγκεκριμένες δεξιότητες.
Μεταξύ των ειδικών μηχανημάτων του Συνεργείου που χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση των τεχνικών αναγκών της ΕΦ περιλαμβάνονται σύγχρονοι τόρνοι και ρομποτικές φρέζες CNC (Computer Numerical Control) τριών αξόνων, που επιταχύνουν σημαντικά τις τεχνικές διαδικασίες. Ήδη έχει παραγγελθεί και υπερσύγχρονη ρομποτική φρέζα πέντε αξόνων, η οποία αναμένεται ότι θα αναβαθμίσει ακόμη περισσότερο τις κατασκευαστικές – επισκευαστικές δυνατότητες της Μονάδας.
Το ΣΠΤΧ πραγματοποιεί επιθεωρήσεις, ελέγχους, επισκευές, και ανακατασκευές 3ου και 4ου Κλιμακίου για όλες τις κατηγορίες και τους τύπους κύριων οπλικών συστημάτων, οχημάτων, μέσων και υλικών της ΕΦ. Σε επίπεδο 3ου Κλιμακίου γίνονται αντικαταστάσεις φθαρμένων μερών και εξαρτημάτων, μερικά από τα οποία σχεδιάζονται και κατασκευάζονται από το Συνεργείο, ενώ σε 4ο Κλιμάκιο εκτελούνται επιδιορθώσεις κύριων συστημάτων, όπως κινητήρων, κιβωτίων ταχυτήτων, αντλιών, καθώς και όλου του οπλισμού της Δύναμης.
Ο Λόχος Μελετών και Ποιοτικού Ελέγχου αποτελεί τον πυρήνα του προγράμματος σχεδιασμού και ποιοτικού ελέγχου των εξαρτημάτων που κατασκευάζει το Συνεργείο, τα οποία απαιτούνται για την επιδιόρθωση των μέσων της ΕΦ, τόσο σε επίπεδο 3ου όσο και 4ου Κλιμακίου. Επιπλέον, σχεδιάζει διάφορα αναγκαία υλικά όπως τρίποδες βαρέως τύπου για πολυβόλα 12,7 χιλ. τύπου Browning M2HB, έστορες και κεφαλές διαφόρων τύπων για την προσαρμογή διαφόρων τύπων ομαδικών όπλων σε αμυντικά έργα και οχήματα. Πρόσφατα ο Λόχος, κατόπιν σχετικού αιτήματος του ΓΕΕΦ, προέβη στη σχεδίαση αντιαρματικού εκτοξευτή 40 χιλ. τύπου RPG-7V και όλμου 60 χιλ.
Να σημειωθεί ότι το ΣΠΤΧ αναλαμβάνει διάφορα τεχνικά προγράμματα τα οποία εξοικονομούν ετησίως σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διασκευή οχημάτων, φορέων ΠΑΟ 106 χιλ., τύπου Land Rover Defender 90 σε ελαφρά εξοπλισμένα οχήματα. Πρόσφατα, σε διάστημα πέντε μηνών, δεκάδες φορείς ΠΑΟ διασκευάστηκαν σε ελαφρά εξοπλισμένα οχήματα που δύνανται να φέρουν βαρύ πολυβόλο 12,7 χιλ. τύπου Browning Μ2ΗΒ, πολυβομδιδοβόλο 40 χιλ. τύπου ACS-40 ή πολυβόλο 7,62 χιλ. τύπου MG-3. Το συνολικό κόστος του προγράμματος ανήλθε σε €70.000 (ή €900 ανά όχημα) ενώ το όφελος για τη Δημοκρατία υπολογίζεται σε €164.000. Ένα άλλο κατασκευαστικό πρόγραμμα προέβλεπε την κατασκευή σημαντικού αριθμού προσαρμοστήτων Picatinny για καταδείκτες λέιζερ στα τυφέκια X-95, το ύψος του οποίου ανήλθε σε €7.280, όταν η πραγματική τιμή αγοράς εκτιμάται σε €65.569, εξοικονομώντας ποσό €58.289 από τα κρατικά ταμεία.
Το τελευταίο διάστημα, το ΣΠΤΧ ανέπτυξε αυτόνομη δυνατότητα κατασκευής αντιαρματικών εκτοξευτών 40 χιλ. τύπου RPG-7V καθώς και τεχνικές διαδικασίες σύγκλισης των σκοπευτικών και πιστοποίησης των εκτοξευτών διαμέσου βολών σε πεδίο ασκήσεων. Η διαδικασία περιλαμβάνει την κατασκευή 33 διαφορετικών απάρτιων και κάθε εκτοξευτής απαιτεί 42 εργατοώρες. Όσο αφορά το πραγματικό κόστος κατασκευής των νέων εκτοξευτών (υλικά και εργατοώρες) αυτό ανέρχεται σε €835,35 ενώ συγκριτικά η προμήθεια ενός εκτοξευτή από το εξωτερικό εκτιμάται σε €3.000.
Το Τάγμα Τεχνικού (ΤΤΧ) συγκροτήθηκε την 1η Ιανουάριου 2000 σε περιοχή της επαρχίας Λευκωσίας στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης του συστήματος ΔΜ της ΕΦ. Η δομή της Μονάδας περιλαμβάνει Λόχο Διοικήσεως, Λόχο Επισκευών 3ου–4ου Κλιμακίου και Λόχο Προκεχωρημένης Τεχνικής Υποστήριξης (ΛΠΤΥ). Στελεχώνεται από μόνιμο και συμβασιούχο στρατιωτικό προσωπικό του Τεχνικού και εξειδικευμένο πολιτικό προσωπικό. Η Μονάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, υποστηρίζει στην ειρήνη και στον πόλεμο σχεδόν όλους τους πολεμικούς Σχηματισμούς σε επίπεδο 3ου και 4ου Κλιμακίου.
Εκτελεί συντήρηση 3ου και 4ου Κλιμακίου σε πληθώρα οπλικών συστημάτων της ΕΦ, όπως αρμάτων μάχης ΑΜΧ-30Β2, τεθωρακισμένων Cascavel, Jararaca, VAB και Λεωνίδας, αυτοκινούμενων πυροβόλων 155 χιλ. τύπου Ζuzana και Nora, πολλαπλούς εκτοξευτές πυραύλων (ΠΕΠ) BM-21 και Tamnava, καθώς και όλους του τύπους αντιαρματικών εκτοξευτών πυραύλων Milan, HOT, Spike και Αkeron.
Επιπλέον, διενεργεί τεχνικές επιθεωρήσεις του υλικού των Μονάδων που υποστηρίζει, οι οποίες περιλαμβάνουν τα οχήματα, τον φορητό οπλισμό του προσωπικού και τα κύρια οπλικά συστήματα που διαθέτουν. Οι ομάδες επιθεώρησης που συγκροτούνται για τον σκοπό αυτό αποτελούνται από το στρατιωτικό και το πολιτικό προσωπικό της Μονάδας με εξειδικευμένες γνώσεις στους τομείς που καλύπτονται στις επιθεωρήσεις, οι οποίες εκτελούνται βάση του ετήσιου προγράμματος επιθεωρήσεων που καθορίζει η Διεύθυνση Τεχνικού (ΓΕΕΦ/ΔΤΧ) και υλοποιείται από τις Μονάδες της 3ης ΤΑΞΥΠ/ΔΤΧ.
Το Τάγμα διενεργεί επιθεωρήσεις και επισκευές όλων των τύπων οπτικού και θερμικού υλικού, και για τον σκοπό αυτό διαθέτει «clean room» ώστε να αποφεύγεται η μόλυνση με σωματίδια ή υγρασία των ευαίσθητων αυτών υλικών κατά τον έλεγχο και την επισκευή τους. Διενεργεί επίσης, βάση ετήσιου προγραμματισμού, έλεγχο όλου του υλικού τηλεπικοινωνιών των Μονάδων της ΕΦ, και στις περιπτώσεις που παρουσιάζονται βλάβες εκτελεί εργασίες συντήρησης 3ου και 4ου Κλιμακίου. Η τεχνική επιμόρφωση του προσωπικού που στελεχώνει την Μονάδα είναι συνεχής με συχνές μετεκπαιδεύσεις στο εξωτερικό αλλά και στην Κύπρο από ξένους τεχνικούς των κατασκευαστριών εταιρειών. Το Εργαστήρι Υψηλής Τεχνολογίας (ΕΥΤ) είναι πιστοποιημένο με το διεθνές πρότυπο ποιότητας ISO 9001:2015 το οποίο διατηρεί διαμέσου ετήσιων επιθεωρήσεων.
Μερικές φορές ο ζήλος και η ικανότητα του προσωπικού ξεπερνά τις δυνατότητες της Μονάδας. Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε έργο 5ου Κλιμακίου (εργοστασιακού επιπέδου) όταν η Μονάδα έκανε ανακατασκευή του συστήματος οπισθοδρόμησης και επανάταξης των γαλλικών πυροβόλων 155 χιλ. τύπου TR-G1.
Για την εκτέλεση της πολεμικής της αποστολής, η Μονάδα αναπτύσσεται σε διάφορες τοποθεσίες Κινητές Ομάδες Επισκευής (ΚΟΕ) για την υποστήριξη των Μονάδων των μαχόμενων Σχηματισμών της ΕΦ. Επιπλέον, ενισχύεται με επίστρατο προσωπικό και ικανό αριθμό επιστρατευόμενων, εξιδεικευμένων, οχημάτων διαφόρων τύπων για την εκτέλεση της επιχειρησιακής της αποστολής.
ΛΕΕΥ
Η απόκτηση σύγχρονων, αντιαεροπορικών και αντιπλοϊκών, πυραυλικών συστημάτων και τεχνολογικά εξελιγμένων υλικών από την ΕΦ τη δεκαετία του 1990, οδήγησε σε αυξημένες ανάγκες συντήρησης του νέου υλικού. Για την αντιμετώπιση των νέων τεχνολογικών αναγκών συγκροτήθηκε, στις 17 Αυγούστου 1997, ο Λόχος Επισκευών Ειδικού Υλικού (ΛΕΕΥ), ο οποίος κατέστη ανεξάρτητη Υπομονάδα την 1η Ιανουαρίου 1998.
Η Υπομονάδα παρέχει τεχνική υποστήριξη 3ου Κλιμακίου σε σύγχρονα πυραυλικά συστήματα (Skyguard/Aspide, Mistral, Exocet) και σε διαφόρους τύπους υλικών υψηλής τεχνολογίας, και υποστήριξη 4ου Κλιμακίου για το τηλεπικοινωνιακό υλικό της ΕΦ. Για την εκτέλεση της αποστολής του, ο ΛΕΕΥ διαθέτει ειδικές εγκαταστάσεις διαφόρων τύπων, όπως εργαστήρια οπλικών συστημάτων, εργαστήρια πυραυλικού υλικού, και το Εργαστήριο Υψηλής Τεχνολογίας (ΕΥΤ) που είναι πιστοποιημένο με το διεθνές πρότυπο ποιότητας ISO 9001:2015 το οποίο διατηρεί μέσω ετήσιων επιθεωρήσεων.
Στο εργαστήριο οπλικών συστημάτων εκτελούνται εργασίες τεχνικής υποστήριξης 3ου Κλιμακίου των πυραυλικών συστημάτων, δηλαδή των ραντάρ Skyguard, των εκτοξευτών Aspide και των δίδυμων πυροβόλων Oerlikon GDF-003 του Α/Α συστήματος ΟΘΕΛΛΟΣ, των εκτοξευτών Mistral, και του ραντάρ και των εκτοξευτών του συστήματος Exocet.
Οι εργασίες επιθεώρησης 3ου Κλιμακίου των πυραύλων Aspide, Mistral και Exocet διενεργούνται σε αντίστοιχα εργαστήρια, τα οποία δημιουργήθηκαν βάσει διεθνών προτύπων ασφαλείας και εξοπλίστηκαν με ηλεκτρονικά συστήματα που αποκτήθηκαν από τις κατασκευάστριες εταιρείες των οπλικών συστημάτων. Οι κτηριακές εγκαταστάσεις των συγκεκριμένων συνεργείων είναι κατασκευασμένες από οπλισμένο σκυρόδεμα, διαθέτουν πατώματα με αντιστατικά χαρακτηριστικά, και έχουν σχεδιαστεί με τρόπο ώστε, στη δυσμενή περίπτωση ατυχήματος, η εκτόνωση από πιθανή έκρηξη να κατευθυνθεί προς την οροφή του κτηρίου ή την πισινή του πλευρά, ανάλογα με τον τύπο του πυραύλου.
Ο ΛΕΕΥ δύναται να εκτελεί επιθεωρήσεις και συντήρηση 3ου Κλιμακίου στους πυραύλους των συστημάτων Aspide, Mistral και Exocet.Το Εργαστήριο Υψηλής Τεχνολογίας (ΕΥΤ) παρέχει υποστήριξη 3ου Κλιμακίου σε ηλεκτρονικά συστήματα της ΕΦ, όπως μέσα ηλεκτρονικού πολέμου ESM, θερμικά συστήματα παρατήρησης, συστήματα επάκτιας παρατήρησης, συστήματα ραδιοεπισήμανσης (ραντάρ), όπως και στα τηλεπικοινωνιακά και οπτικοηλεκτρονικά υλικά της ΕΦ. Εκτελεί επίσης εργασίες συντήρησης και επισκευών 4ου Κλιμακίου στο τηλεπικοινωνιακό υλικό της ΕΦ. Το Εργαστήριο εκτελεί επίσης, ανά διετία, το σημαντικό έργο της διαμέτρησης (calibration) και της διακρίβωσης της ακρίβειας όλων των οργάνων που διαθέτει η ΕΦ για τον τεχνολογικό έλεγχο του ηλεκτρονικού υλικού της Δύναμης.
Το προσωπικό του ΛΕΕΥ αποτελείται από μόνιμο στρατιωτικό προσωπικό του Τεχνικού Σώματος και πολιτικό προσωπικό δυο κατηγοριών· ωρομίσθιο τεχνικό προσωπικό που υπάγεται στο ΓΕΕΦ καθώς και μόνιμο τεχνικό προσωπικό που υπάγεται στο ΥΠΑΜ. Λόγω των υψηλών τεχνικών απαιτήσεων του υλικού, όλο το τεχνικό προσωπικό υπόκειται σε εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, τόσο στις εγκαταστάσεις των κατασκευαστριών εταιρειών στο εξωτερικό για την απόκτηση συγκεκριμένων ειδικοτήτων, όσο και στην Κύπρο από κλιμάκια ειδικών που επισκέπτονται την Κύπρο για σκοπούς εκπαίδευσης του προσωπικού.
Για την εκτέλεση εργασιών επί του πεδίου, τόσο κατά την ειρήνη όσο και σε περίπτωση επιχειρήσεων, ο ΛΕΕΥ διαθέτει Κινητές Ομάδες Επισκευής (ΚΟΕ). Για τον σκοπό αυτό διατίθεται ειδικοί κλωβοί επί οχημάτων 10 τόννων 6×6 τύπου Steyr και επί οχημάτων 5 τόννων 4×4 τύπου Steyr 14M14. Η διατήρηση των ΚΟΕ σε ετοιμότητα είναι σημαντική αφού αυξάνει καθοριστικά την αποτελεσματικότητα της Υπομονάδας και παράλληλα υποβοηθάει την επιχειρησιακή ετοιμότητα των πυραυλικών Μονάδων της ΕΦ.
Ευχαριστίες στο Υπουργείο Άμυνας και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς για την παραχώρηση της σχετικής άδειας και στην 3η ΤΑΞΥΠ και τις Μονάδες της για την ευγενική φιλοξενία.
(Φωτογραφίες του συγγραφέα)
3η ΤΑΞΥΠ: Ο πνεύμονας υποστήριξης της Εθνικής Φρουράς εν ειρήνη και εν πολέμω (1ο Μέρος)
