Γράφει ο Πέτρος Σαββίδης, PhD
Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας, και ασφάλειας
Η Διεύθυνση Υλικού Πολέμου (ΔΥΠ) της 3ης ΤΑΞΥΠ είναι κλιμάκιο Συντάγματος και διαθέτει τρεις οργανικές Μονάδες οι οποίες έχουν ως αποστολή, εν ειρήνη, την παραλαβή, την αποθήκευση και την χορήγηση όλων των υλικών Κλάσης ΙΙ (κυρίων υλικών, ανταλλακτικών και γενικών υλικών) και Κλάσης V (πυρομαχικών και εκρηκτικών) και, εν καιρώ πολεμικής σύρραξης, την τροφοδότηση των Σχηματισμών και των Μονάδων με τα υλικά που καταναλώνονται στις επιχειρήσεις.
ΑΒΥΠ
Η Αποθήκη Βάσεως Υλικού Πολέμου (ΑΒΥΠ) συγκροτήθηκε τον Δεκέμβριο του 1987 ως Αποθήκη Υλικού Πολέμου (ΑΥΠ) στην περιοχή Λεμεσού, με αρχική υπαγωγή στη Διεύθυνση Υλικού Πολέμου του ΓΕΕΦ (ΓΕΕΦ/ΔΥΠ). Τον Νοέμβριο του 1999 η Μονάδα υπήχθη στην ΤΑΞΥΠ/ΔΥΠ και τον Φεβρουάριο του 2000 μετονομάστηκε σε ΑΒΥΠ. Αποτελεί το κύριο ανεφοδιαστικό όργανο της ΕΦ σε υλικά Κλάσης ΙΙ (αρμοδιότητας υλικού πολέμου) και αποστολή της είναι η υποστήριξη των Σχηματισμών και των Συγκροτημάτων της ΕΦ που υπάγονται σε αυτή για θέματα Διοικητικής Μέριμνας σε υλικά της συγκεκριμένης Κλάσης, όπως και της ΠΑΥΠ και της ΕΥΠ/ΛΥΠ.
Η δομή της Μονάδας περιλαμβάνει τέσσερις Λόχους, Λογιστήριο και Επιτελείο. Η ΑΒΥΠ έχει την ευθύνη διατήρησης, ανά πάσα στιγμή, των προβλεπόμενων τύπων και ποσοτήτων υλικών Κλάσης ΙΙ για ολόκληρη την ΕΦ και για το σκοπό αυτό διαθέτει συγκρότημα σύγχρονων αποθηκών όπου φυλάσσονται, βάσει συγκεκριμένης κατηγοριοποίησης, τα δεκάδες χιλιάδες είδη που διατηρεί στα αποθέματα της.
Η ΑΒΥΠ διαθέτει ικανό αριθμό σύγχρονων αποθηκών για την φύλαξη του μεγάλου όγκου υλικών που διαθέτει.Μεταξύ των κύριων δραστηριοτήτων της Μονάδας, είναι η εισαγωγή στο απόθεμα της ΕΦ νέων οπλικών συστημάτων, οχημάτων, στρατιωτικού υλικού και εξοπλισμού μέσω των συμβάσεων που δρομολογεί το ΥΠΑΜ με κατασκευάστριες εταιρείες του εξωτερικού. Παράλληλα, διενεργεί τον εκτελωνισμό των οπλικών συστημάτων και των οχημάτων που παραλαμβάνει στα λιμάνια και τα αεροδρόμια της χώρας. Παραλαμβάνει επίσης εύχρηστα υλικά και ανταλλακτικά από εξωτερικούς φορείς μέσω παραγγελιών του ΥΠΑΜ για αναπλήρωση του αποθέματος και είναι υπεύθυνη για την σωστή εναποθήκευση των υλικών και ανταλλακτικών, καθώς και για την ετήσια καταμέτρησή του. Επιπλέον, προβαίνει σε χορηγίες υλικών και ανταλλακτικών προς την ΠΑΥΠ και την ΕΥΠ/ΛΥΠ, για αναπλήρωση του αποθέματός τους, καθώς και προς τις υποστηριζόμενες Μονάδες που εφοδιάζονται από αυτή για την εκπλήρωση της αποστολής τους.
Προβαίνει επίσης στην παραλαβή άχρηστων υλικών και ανταλλακτικών από τις Μονάδες, όπως και υλικών ή ανταλλακτικών που χρήζουν επισκευής ή αποσύρονται. Για την ομαλή εκτέλεση της αποστολής της διαθέτει ειδικό λογιστικό σύστημα στο οποίο καταγράφονται όλες οι ενέργειες που πραγματοποιεί ώστε, ανά πάσα στιγμή, να υπάρχει πλήρης εικόνα των διαθέσιμων αποθεμάτων που διατηρεί η Μονάδα. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα πραγματοποιεί ειδικά σχολεία εκπαίδευσης των νέων διαχειριστών υλικού των Μονάδων.
ΠΑΥΠ
Η Προκεχωρημένη Αποθήκη Υλικού Πολέμου (ΠΑΥΠ) ιδρύθηκε το 1997, μετά την κατάργηση των διάσπαρτων Λόχων Υλικού Πολέμου (ΛΥΠ) που υπήρχαν μέχρι τότε σε διάφορες τοποθεσίες και εδρεύει σε περιοχή της επαρχίας Λευκωσίας. Αποστολή της Μονάδας είναι η αποθήκευση και η χορήγηση γενικών υλικών και ανταλλακτικών στους κύριους πολεμικούς Σχηματισμούς της ΕΦ εν καιρώ ειρήνης και η υποστήριξη του πολεμικού τους αγώνα κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων.
Η δομή της Μονάδας περιλαμβάνει Λόχο Διοικήσεως, Λόχο Γενικού Υλικού και Λόχο Ανταλλακτικών, και για τη λειτουργία της διατίθενται σύγχρονες εγκαταστάσεις στις οποίες είναι αποθηκευμένα τα υλικά. Επιπλέον, η Μονάδα διαθέτει ικανό αριθμό κινητών κλωβών ανταλλακτικών επί οχημάτων 5 τόνων 4×4 τύπου Steyr 14Μ14, στα οποία είναι αποθηκευμένα, από την περίοδο της ειρήνης, κρίσιμα ανταλλακτικά όπλων, οχημάτων, τεθωρακισμένων και αρμάτων μάχης, τα οποία προωθούνται στους ανάλογους Σχηματισμούς που υποστηρίζει η Μονάδα ανάλογα με την εξέλιξη της επιχειρησιακής κατάστασης.
Τα αποθέματα που διατηρεί η Μονάδα ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες και περιλαμβάνουν πληθώρα διαφορετικών τύπων και ειδών υλικού, από στολές, άρβυλα, εξαρτύσεις και κράνη, μέχρι μπαταρίες και ελαστικά οχημάτων, αλλά και κινητήρες και κιβώτια ταχυτήτων αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων. Για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της ροής της ανεφοδιαστικής αλυσίδας, η Μονάδα διαθέτει ανάλογο μηχανογραφικό σύστημα το οποίο ελέγχεται από tablets, διαμέσου κρυπτογραφημένης ηλεκτρονικής σύνδεσης, όπου παρακολουθείται ανά πάσα στιγμή η διαθεσιμότητα των υλικών και τυχόν ελλείψεις.
ΑΒΠ
Η Αποθήκη Βάσεως Πυρομαχικών (ΑΒΠ) συγκροτήθηκε αρχικά το 1977 ως Αποθήκη Πυρομαχικών (ΑΠ) ενώ το 2000 ανασυγκροτήθηκε σε ΑΒΠ. Ο ρόλος της Μονάδας είναι πολυδιάστατος και το έργο που επιτελεί εξαιρετικά απαιτητικό λόγω της πολύ ευαίσθητης φύσης του υλικού αλλά και των μεγάλων ποσοτήτων που διαχειρίζεται. Εκτός του ζητήματος της ασφαλούς αποθήκευσης, η Μονάδα αποτελεί πύλη εισόδου και εξόδου πυρομαχικών. Η αποστολή της ΑΒΠ, τόσο εν καιρώ ειρήνης όσο και σε περίοδο πολεμικής σύρραξης, θεωρείται κρίσιμη για την επιχειρησιακή λειτουργία της ΕΦ και περιλαμβάνει πολλαπλές υποχρεώσεις:
Λόγω της ιδιαίτερης φύσης του υλικού Κλάσης V και των αυστηρών προδιαγραφών ασφαλείας που απαιτεί η αποθήκευση πυρομαχικών και εκρηκτικών υλών, αλλά και της αμεσότητας της κατοχικής απειλής, η Δημοκρατία έχει επενδύσει σημαντικούς οικονομικούς πόρους για την κατασκευή σύγχρονων υποδομών αποθήκευσης, βάσει διεθνών προτύπων ασφαλείας, οι οποίες είναι ποιοτικά εφάμιλλες με αυτές των κρατών μελών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Η ανάπτυξη της Αμυντικής Διπλωματίας την τελευταία δεκαετία ήταν ευεργετική για την Μονάδα αφού δόθηκε η ευκαιρία στο προσωπικό της να συμμετέχει σε διεθνείς συνεκπαιδεύσεις στην Κύπρο και το εξωτερικό, με ανάλογο προσωπικό από την Γαλλία, την Αυστρία και τις ΗΠΑ. Μεταξύ των αντικειμένων που εξετάστηκαν ήταν νέες μέθοδοι καταστροφών πυρομαχικών από τα κλιμάκια πυροτεχνουργών, τρόποι χειρισμού διαφόρων τύπων πυρομαχικών και η διαχείριση αποθεμάτων πυρομαχικών και εκρηκτικών υλών.
Πρόσφατα η Διμοιρία Επιστρεφόμενων Πυρομαχικών της Μονάδας, απέκτησε υπερσύγχρονο Εξεταστήριο Πυρομαχικών, οι εγκαταστάσεις του οποίου ολοκληρώθηκαν το 2024 σε ημιορεινή τοποθεσία της επαρχίας Λεμεσού. Το Εξεταστήριο, σε συνεργασία με το Κέντρο Εργαστηριακού Ελέγχου Πυρίτιδας και Εκρηκτικών Υλών (ΚΕΕΠΕΥ) που ιδρύθηκε το 2013 και λειτουργεί στην περιοχή Λευκωσίας, προβαίνει στον ποιοτικό έλεγχο συγκεκριμένου τύπου βλημάτων της ΕΦ που ολοκληρώνουν ή έχουν υπερβεί το ωφέλιμο όριο ζωής τους, ώστε να δρομολογηθούν διαδικασίες απόσυρσης όσων κρίνονται ως ακατάλληλα.
Η ανέγερση ενός υπερσύγχρονου Εξεταστηρίου για τις ανάγκες της ΕΦ κρίθηκε ωφέλιμη από το ΥΠΑΜ εξαιτίας του δυσανάλογου κόστους, ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, που απαιτούνταν για την αποστολή δεκάδων χιλιάδων βλημάτων στο εξωτερικό για εργοστασιακή επιθεώρηση από τις κατασκευάστριες εταιρείες. Το κόστος κατασκευής και εξοπλισμού του υπερσύγχρονου Εξεταστηρίου ανήλθε σε περίπου 4 εκατομμύρια ευρώ αλλά θεωρείται ότι το έργο που επιτελεί, και το οικονομικό όφελος για τη Δημοκρατία, ξεπερνά κατά πολύ την επένδυση της σημαντικής αυτής υποδομής και το κόστος λειτουργίας του.
Οι εγκαταστάσεις του Εξεταστηρίου πληρούν υψηλές προδιαγραφές ασφαλείας αφού o ποιοτικός έλεγχος πυρομαχικών για την εξακρίβωση της κατάστασής τους απαιτεί ειδικό χειρισμό. Το κτήριο θεωρείται υποδομή υψηλής ασφαλείας αφού η περιμετρική και η εσωτερική τοιχοποιία είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα, ενώ παράλληλα τηρούνται αυστηρές προϋποθέσεις λειτουργίας όσον αφορά την αντιστατικότητα του δαπέδου, την εσωτερική θερμοκρασία και την καθαρότητα του αέρα, ώστε να διατηρούνται σταθερές συνθήκες θερμοκρασίας και να αποφεύγονται μολύνσεις του χώρου από σωματίδια τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στον έλεγχο των βλημάτων. Μέχρι σήμερα έχει ελεγχθεί σημαντικός αριθμός βλημάτων συγκεκριμένου τύπου και με την ολοκλήρωση της διαδικασίας θα ακολουθήσει έλεγχος βλημάτων άλλου διαμετρήματος
Ευχαριστίες στο Υπουργείο Άμυνας και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς για την παραχώρηση της σχετικής άδειας και στην 3η ΤΑΞΥΠ και τις Μονάδες της για την ευγενική φιλοξενία.
(Οι φωτογραφίες είναι του συγγραφέα)
