Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Η επιβεβαίωση από τον υπουργό Αμύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 25 Σεπτεμβρίου, ότι προχωράει πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των αρμάτων μάχης AMX-30B2 της Εθνικής Φρουράς, παρουσίασε την κίνηση ως αναγκαία εν όψει ελλείψεως εναλλακτικής λύσεως. Πράγματι, από το 2023 που το Ισραήλ ενεπλάκη στον θανάσιμο αγώνα που προκάλεσε η τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στην Γάζα, οι αυξημένες επιχειρησιακές απαιτήσεις εξαφάνισαν την προοπτική της προκρινόμενης προμήθειας μεταχειρισμένων αλλά αναβαθμισμένων αρμάτων Merkava. Πέραν τούτων, ένας από τους λόγους που τα AMX-30B2 έχουν ακόμη θέση στην Εθνική Φρουρά, είναι το γεγονός ότι ένας μεγάλος αριθμός εφέδρων μαυροσκούφηδων είναι εκπαιδευμένος στον τύπο και μπορεί σε επιστράτευση να συμπληρώσει ευχερώς την επάνδρωση της Επιλαρχίας. Επομένως, η απόφαση επεμβάσεως στα AMX-30B2 είναι κατ’ αρχάς ορθολογική.
Οι ενδείξεις, συνηγορούν στο ότι πρόκειται για ένα περιορισμένο πρόγραμμα που προσεγγίζει έναν από τους τρεις βασικούς τομείς διακρίσεως των αρμάτων μάχης. Δεδομένου ότι προ ετών έχει γίνει αντικατάσταση κινητήρων και θερμικών καμερών, προκαλεί αίσθηση ότι η επένδυση δεν αγγίζει τον “παραδοσιακότερο” τομέα της προστασίας – θωρακίσεως.
Το AMX-30 ήταν από τα ελαφρότερα θωρακισμένα Κύρια Άρματα Μάχης που εμφανίστηκαν στην δεκαετία του 1960 (πάχος θωρακίσεως 40-80 χιλ. μόλις) επειδή απέδιδε έμφαση στην ισχύ πυρός και την ευκινησία. Για τον λόγο αυτό, στο βελτιωμένο AMX-30B2 η προστασία ενισχύθηκε σημαντικά με την προσθήκη 112 πλακών Εκρηκτικής Θωρακίσεως Αντιδράσεως (ERA) έναντι βλημάτων HEAT. Η Εθνική Φρουρά όμως επέλεξε να προμηθευτεί τα AMX-30B2 χωρίς την πρόσθετη θωράκιση.
Παραδοσιακώς, ο Ελληνικός Στρατός και η Εθνική Φρουρά, δεν έχουν προβεί στην βελτίωση της θωρακίσεως κανενός τύπου άρματος. Εάν τις παλαιές εποχές οι λόγοι ήταν το επιπλέον κόστος και θεωρίες περί αμυντικού αγώνος, στην σημερινή εποχή που οι απειλές έχουν πολλαπλασιαστεί, η θέση αυτή πρέπει να αναθεωρηθεί. Μάλιστα οι νέου τύπου απειλές, όπως οι δρόνοι επιθέσεως κατηγορίας FPV, μπορούν να αντιμετωπιστούν σε αρκετές περιπτώσεις με συμβατικά μέτρα θωρακίσεως και η εμπειρία δείχνει ότι ένα ενεργό άρμα μάχης μπορεί να επιβιώσει αρκετών πληγμάτων από αυτά. Επιπλέον, ακόμη και Τεθωρακισμένα Οχήματα Μάχης (ΤΟΜΑ) με πυροβόλο 25-30 χιλ., έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να διατρήσουν λεπτούς θώρακες αρμάτων μάχης.
Στα κρυφά παρασκήνια που δεν βολεύει να προβάλλονται, η αναμέτρηση στην Ουκρανία έχει καταγράψει πληθώρα περιστατικών στα οποία πληρώματα εγκατέλειψαν ανέπαφα τα άρματά τους λόγω της μεγάλης ψυχολογικής επιδράσεως των FPV και της ελλείψεως εμπιστοσύνης στην προστασία της υφισταμένης θωρακίσεως. Αρνήσεις εκτελέσεως διαταγών, ακόμη και απλής επανδρώσεως αρμάτων, έχουν καταγραφεί σε μαρτυρίες αιχμαλώτων και υποκλοπές επικοινωνιών ενώ η απόσυρση των αρμάτων από την πρώτη γραμμή, έστω προσωρινώς, έχει αξιολογηθεί αρκετές φορές ως δικαιολογημένη επιλογή.
Η πραγματικότητα αυτή δεν έχει διαφύγει της προσοχής ούτε από τον Ελληνικό Στρατό, γι’ αυτό και σε πρώτη φάση ξεκίνησε εφέτος μια στοιχειώδης παρέμβαση, με την εγκατάσταση σχάρας προστασίας οροφής σε άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα. Πιο ενδεικτικό παράδειγμα μεταχειρισμένων αρμάτων παλαιότερης γενιάς που προωθήθηκαν άμεσα στο πεδίο της μάχης, είναι τα Leopard 1A5 που παρέλαβαν οι Ουκρανοί και το πρώτο πράγμα που έκαναν, ήταν η προσθήκη πλακών θωρακίσεως τύπου ERA.
Συνοπτικώς, η ενίσχυση της θωρακίσεως σε άρματα μάχης και τεθωρακισμένα, δεν βελτιώνει μόνο τις πιθανότητες επιβιώσεως του υλικού και του προσωπικού αλλά έχει αποφασιστική επίδραση και στην ψυχολογία των πληρωμάτων. Στρατοί και διοικήσεις με αδιαφορία για το προσωπικό τους σε τέτοιο επίπεδο, διαπράττουν έγκλημα.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, μπορούμε να θεωρήσουμε ως δεδομένα πρώτον, την αύξηση της σημασίας που έχει η προστασία – θωράκιση του άρματος μάχης και δεύτερον, την ύπαρξη εθνικής ικανότητας παρουσιάσεως επαρκών λύσεων θωρακίσεως, ειδικώς για άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα. Η ελληνική EODH, ειδικεύεται στον τομέα και αποτελεί παραδοσιακό προμηθευτή θωρακίσεων προδιαγραφών NATO των γερμανικών KNDS Deutschland και Rheinmetall.
Η εταιρεία όμως, δεν έχει λάβει ποτέ σύμβαση από τον Ελληνικό Στρατό για οποιοδήποτε προϊόν θωρακίσεως και το ίδιο ισχύει με την Εθνική Φρουρά. Επειδή είναι αδιανόητο να αποδοθεί αυτή η επιλογή στους στρατιωτικούς, θα πρέπει να αναζητηθεί απάντηση στα κριτήρια των αρμοδίων κυβερνητικών και πολιτικών προσώπων και τις υψηλότερης ιεραρχήσεως κρυφές ατζέντες. Η γραμμή της διακρίσεως μεταξύ εταιρειών που τυγχάνουν ευνοϊκής μεταχειρίσεως και εταιρειών που αποκλείονται, φαίνεται ότι πέρα από την Αθήνα επηρεάζει και την Λευκωσία.
Η EODH είχε παρουσιάσει ολοκληρωμένη πρόταση συνολικού εκσυγχρονισμού των AMX-30B2 της Εθνικής Φρουράς. Μάλιστα ο πρώτος τομέας στον οποίο απέδιδαν προτεραιότητα οι επιτελείς, ήταν αυτός της βελτιώσεως της θωρακίσεως! Τώρα που έχει κριθεί απαραίτητη η διατήρηση των γαλλικών αρμάτων σε υπηρεσία για τουλάχιστον μια δεκαετία ακόμη, είναι δυνατόν να μην έχει εξετασθεί η προσθήκη θωρακίσεως που δεν συνεπάγεται δαπάνη μεγαλύτερη από μερικές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ; Για σύνολο 52 αρμάτων, είναι ζήτημα εάν η δαπάνη προσθήκης θωρακίσεως ξεπερνά τα 25-30 εκατ. €.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι επιτελείς γνωρίζουν τα δεδομένα. Το ΓΕΕΦ ενδιαφέρθηκε για την αναβάθμιση των τεθωρακισμένων οχημάτων ΛΕΩΝΙΔΑΣ, που αποτελούν την ραχοκοκαλιά του Μηχανοκίνητου Πεζικού. Αλλά όταν ετέθη στην Αθήνα πρόταση για ένταξη του προγράμματος στο SAFE, συμπεριλαμβανομένης της αναβαθμίσεως και των ΛΕΩΝΙΔΑΣ της ΕΛΔΥΚ με δαπάνες της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι από την Αθήνα διαμηνύθηκε ότι δεν υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός στην “Ατζέντα 2030″… Το “μήνυμα” ελήφθη από την Λευκωσία και τώρα, τα χρήματα που θα αφιέρωνε για ένα πρόγραμμα στα ΛΕΩΝΙΔΑΣ με ανάδοχο ελληνική εταιρεία, ετοιμάζεται να τα κατευθύνει για την στήριξη γαλλικών εταιρειών που πουλάνε τροχοφόρα τεθωρακισμένα EBRC Jaguar (6×6), Griffon (6×6) και Serval (4×4).
Μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για ψώνια από την Γαλλία, πάντα βρίσκει η Λευκωσία. Όχι όμως μερικές δεκάδες, για θωρακίσεις ελληνικής εταιρείας.
Οι κυβερνητικοί και πολιτικοί αρμόδιοι σε Αθήνα και Λευκωσία, φέρουν πλήρη ευθύνη για την αδιαφορία έναντι της αυξημένης τρωτότητος, λόγω σύγχρονων απειλών, του επίλεκτου προσωπικού που επανδρώνει τις βαρύτερες μονάδες ελιγμού των χερσαίων δυνάμεων.
Πρόταση κοινού προγράμματος εκσυγχρονισμού ΛΕΩΝΙΔΑΣ από την Κύπρο
