ΕΛΚΑΚ: Ιnterceptor drone, Loitering Munition, UUV, anti-drone αλλά και Εθνικό Πλοίο το 2026
Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Τον Προγραμματικό Ορίζοντα 2026 (ΠΟ 2026) με τις θεματικές προτεραιότητες, τις επιχειρησιακές ανάγκες που προορίζονται να καλύψουν, ανακοίνωσε σήμερα το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ).
Από μια πρώτη “ανάγνωση”, διαπιστώνεται ότι στο επίκεντρο παραμένουν τα ανεπάνδρωτα συστήματα και τα συστήματα αντιμετωπίσεώς τους. Πλέον όμως, πέραν των μικρών δρόνων Κατηγορίας I για επιτήρηση, το ενδιαφέρον επεκτείνεται σε υποβρύχια όχημα (UUV) αλλά και δρόνο αναχαιτίσεως, δηλαδή ένα σημαντικό αμυντικό όπλο χαμηλού κόστους. Σε όλα τα ανωτέρω, ελληνικές εταιρείες έχουν ικανότητα ανταποκρίσεως ενώ έχουν δυνατότητα να παρουσιάσουν ήδη και έτοιμα προϊόντα.
Η απαίτηση για συστήματα αντιμετωπίσεως τέτοιου είδους απειλών, όπως και κατευθυνόμενων όπλων, αφορά ένα πλήρες σύστημα που θα συνδυάζει ολοκληρωμένα αισθητήρες, συστήματα ηλεκτρονικών παρεμβολών και τουλάχιστον πυροβόλα όπλα. Τα τελευταία μπορεί να είναι κατηγορίας βαρέων πολυβόλων μέχρι πυροβόλα μέσου διαμετρήματος.
Πολύ σημαντική θεωρείται η απαίτηση για περιπλανώμενο πυρομαχικό Κατηγορίας Ι, δηλαδή μικρά, φορητά από έναν στρατιώτη συστήματα βάρους μικρότερου των 15 κιλών ίσως, με ελαφρά πολεμική κεφαλή. Και εδώ, υπάρχει διαπιστωμένη ικανότητα ανταποκρίσεως ελληνικών εταιρειών.
Τέλος, ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει το πεδίο των συστημάτων θαλασσίας και υποθαλασσίας επιτηρήσεως. Το πρώτο πρέπει να διακρίνεται από ευελιξία μεταφοράς και αναπτύξεως ενώ το δεύτερο να είναι σταθερής δομής.
Από εκεί και πέρα, τα έργα αφορούν τους τομείς της Πληροφορικής και της Κυβερνοασφάλειας.
Το εμβληματικό πρόγραμμα όμως, είναι αυτό της Σχεδίασης Εθνικού Πλοίου τύπου κανονιοφόρου περιπολικού ανοικτής θαλάσσης. Το έργο είναι σύνθετο και υλοποιήσιμο σε βάθος αρκετών ετών. Εδώ, πρόκειται για την αρχική μόνο φάση, στην οποία υπάρχει ικανότητα ανταποκρίσεως ελληνικών σχεδιαστικών γραφείων, με εμπειρία στον χώρο. Ουσιαστικό πρώτο βήμα, είναι να προσδιορίσουν οι επιχειρησιακοί φορείς, τις απαιτήσεις του σχεδίου. Αν και το συγκεκριμένο έργο είχε ανακοινωθεί στον Προγραμματικό Ορίζοντα 2025 του ΕΛΚΑΚ, δεν προχώρησε για διαφόρους λόγους διεργασιών.
Πέραν αυτού, διαπιστώνεται ότι εξακολουθούν να απουσιάζουν απαιτήσεις για σχεδίαση “συμβατικών – παραδοσιακών” οπλικών συστημάτων σε επίπεδο χερσαίας πλατφόρμας. Ανεξαρτήτως του βαθμού “καινοτομίας” τον οποίο διακρίνει κανείς στα οχήματα, αυτά δεν παύουν να αποτελούν την βάση εγκαταστάσεως πολλών εκ των “καινοτόμων” συστημάτων που ενδιαφέρουν το ΕΛΚΑΚ και τις Ένοπλες Δυνάμεις, ώστε να έχουν εποχούμενη μορφή. Είναι παράδοξη η επίδειξη ενδιαφέροντος για εναέριες, ναυτικές και υποβρύχιες πλατφόρμες, ακόμη και ανεπάνδρωτων, όχι όμως χερσαίων.
Στην διάρκεια του 2025, το ΕΛΚΑΚ προκήρυξε έργα Έρευνας & Ανάπτυξης συνολικού ύψους 88,4 εκατ €. Υπενθυμίζεται ότι ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας έχει πει ότι στο οικονομικό έτος 2026 υπολογίζεται για το ΕΛΚΑΚ χρηματοδότηση 75 εκατ. € για νέα προγράμματα.
Ο Προγραμματικός Ορίζοντας Έργων Ανάπτυξης 2026 είναι φυσικά ενδεικτικώς κι όχι δεσμευτικός αλλά δύναται να τροποποιηθεί αναλόγως των εκάστοτε επιχειρησιακών αναγκών και προτεραιοτήτων, διευκρινίζει το ΕΛΚΑΚ.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα 12 προγράμματα – στόχοι:
- Εκσυγχρονισμός/ αναβάθμιση του Επιχειρησιακού Κέντρου Ασφάλειας και αντιμετώπισης κυβερνοεπιθέσεων του ΓΕΕΘΑ (Cyber SOC), με αξιοποίηση νέων τεχνολογικών τάσεων, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η μηχανική εκμάθηση και η ανάπτυξη δεξιοτήτων προσωπικού στις συγκεκριμένες τεχνολογίες.
- Ανάπτυξη Μεταφερόμενου και Δυναμικά (ad hoc) Αναπτυσσόμενου Συστήματος Θαλάσσιας Επιτήρησης.
- Ανάπτυξη ΣμηΕΑ Κατηγορίας Ι (NATO Class Ι) για εκτέλεση αποστολών Επιτήρησης (UAV ISTAR).
- Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Συστήματος Αντιμετώπισης Εχθρικών UAVs και Όπλων που Καθοδηγούνται από Ηλεκτρομαγνητικούς Αισθητήρες – Ανιχνευτές (π.χ. Laser – RF/IR – GPS Guidance) με σκοπό την Προστασία Στρατιωτικών Εγκαταστάσεων και Κρίσιμων Υποδομών.
- Ανάπτυξη Περιπλανώμενου Πυρομαχικού [Loitering Munition Κατηγορίας Ι (NATO Class Ι)] για Υποστήριξη Τακτικών Επιχειρήσεων Χερσαίων Δυνάμεων.
- Ανάπτυξη Συστήματος Υποθαλάσσιας Επιτήρησης Για Προστασία Κρίσιμων Εγκαταστάσεων και Επιτήρηση Μεγάλων Περιοχών.
- Ανάπτυξη Μη Επανδρωμένου Υ/Β Οχήματος (UUV) για Εκτέλεση Αποστολών ISR και I&W.
- Ανάπτυξη Interceptor Drone για Αναχαίτηση Εχθρικών UAVs.
- Ανάπτυξη Αυτοκινούμενου Κόμβου Παραγωγής – Αποθήκευσης – Παροχής Ενέργειας.
- Αρχική Σχεδίαση Εθνικού Πλοίου τ. Κ/Φ (OPV).
- Ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Αναγνώρισης και Εκτίμησης Ζημιών σε Στρατιωτικές Υποδομές, Κρίσιμες Εγκαταστάσεις ή Αστικό Περιβάλλον, Ενισχύοντας τις Δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων για Αξιόπιστη Διαχείριση Κατάστασης, Εξασφάλιση Ανθεκτικής Μεταφορικής Ικανότητας και Ταχεία Λήψη Απόφασης.
- Ανάπτυξη Αυτόνομου Κινητού Συνεργείου Κατασκευών ΣμηΕΑ στο πεδίο.
Επί του θέματος, το ΕΛΚΑΚ εξέδωσε την παρακάτω ανακοίνωση Τύπου:
Τρίτη, 3 Φεβρουαρίου – Το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) ανακοινώνει τον Προγραμματικό Ορίζοντα 2026 (ΠΟ 2026),το βασικό στρατηγικό πλαίσιο που καθορίζει τις θεματικές προτεραιότητες, τις επιχειρησιακές ανάγκες και τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία σκοπεύει να λειτουργήσει ως καταλύτης στην επιχειρησιακή αξιοποίηση της καινοτομίας, ενεργοποιώντας τα χρηματοδοτικά και μη χρηματοδοτικά του εργαλεία την προσεχή χρονιά.
Ο Προγραμματικός Ορίζοντας αποτελεί τον κεντρικό άξονα στρατηγικού σχεδιασμού του ΕΛΚΑΚ και διαμορφώνεται βάσει του Ειδικού Στρατηγικού Σχεδιασμού Προγραμμάτων Έρευνας & Ανάπτυξης (ΕΣΣΠΕΑ), ο οποίος αποτυπώνει τις επιχειρησιακές απαιτήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων που πρέπει να καλυφθούν μέσω ανάπτυξης καινοτόμων πρωτοτύπων και όχι μέσω προμήθειας έτοιμων προϊόντων.
Κατά το 2025, ο Προγραμματικός Ορίζοντας αποτέλεσε τη βάση για την ανάληψη της πλειονότητας των δράσεων Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) του ΕΛΚΑΚ, οδηγώντας στη διαμόρφωση και την ενεργοποίηση των χρηματοδοτικών του εργαλείων σε 17 έργα εντός της χρονιάς. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, το ΕΛΚΑΚ θα προχωρήσει σε ανακοινώσεις για τις πρώτες συμβάσεις που απορρέουν από τις παραπάνω διαδικασίες, σηματοδοτώντας την είσοδο σε φάση υλοποίησης με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα.
Το 2026, ο Προγραμματικός Ορίζοντας θα λειτουργήσει και πάλι ως κατευθυντήρια πυξίδα για τις θεματικές προτεραιότητες και τις επιχειρησιακές ανάγκες που το ΕΛΚΑΚ επιδιώκει να καλύψει μέσω στοχευμένων προσκλήσεων προκαταρκτικής διαβούλευσης (RFI), εκδήλωσης ενδιαφέροντος (RFP) και innovation challenges, διαδικασίες με προοπτική συμβασιοποίησης έργων.
Σε δήλωσή του, ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΛΚΑΚ, Παντελής Τζωρτζάκης, ανέφερε:
«Για το ΕΛΚΑΚ, το 2026 είναι η χρονιά κατά την οποία επιταχύνουμε τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στη συστηματική υλοποίηση, με ακόμη μεγαλύτερη εστίαση σε πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες, συνεργασία με τη βιομηχανία και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Κινούμαστε γρήγορα, αλλά στόχος μας είναι να κινηθούμε ακόμη ταχύτερα, με ακρίβεια, συνέπεια και ουσιαστικό αντίκτυπο. Το οικοσύστημα περιμένει από εμάς. Η χώρα το απαιτεί. Και εμείς το οφείλουμε.»
Ο Προγραμματικός Ορίζοντας πρόκειται για ένα δυναμικό και εξελισσόμενο κείμενο, το οποίο δεν λειτουργεί ως στατικό πλάνο, αλλά ως εργαλείο συνεχούς προσαρμογής, ώστε να παραμένει ευθυγραμμισμένος με τις πραγματικές ανάγκες και τις εξελίξεις του περιβάλλοντος ασφάλειας και τεχνολογίας.
«Challenge Accepted» από τις Ελληνικές Εταιρείες
Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΛΚΑΚ ανακοινώνει τα αποτελέσματα του 2ου Innovation Challenge, καθώς και του AI Challenge του ευρωπαϊκού θεσμού του 28 Digital (πρώην EIT Digital), με τις νικήτριες εταιρείες να επιβεβαιώνουν τη δυναμική του ελληνικού οικοσυστήματος και να αποτελούν σημείο αναφοράς για τον καθορισμό και την διαμόρφωση των επόμενων βημάτων ενίσχυσης της εγχώριας Έρευνας & Ανάπτυξης.
Στο 2ο Innovation Challenge του ΕΛΚΑΚ, το οποίο ανακοινώθηκε κατά τη διάρκεια της 89ης ΔΕΘ, ανταποκρίθηκαν 26 εταιρείες και ερευνητικές ομάδες, παρουσιάζοντας τις λύσεις τους επί των δυο θεματικών του «πρωταθλήματος» :
- «Τεχνολογίες Πληροφοριακού Πολέμου: Προηγμένες λύσεις για Πληροφορίες Ανοικτών Πηγών, Ανίχνευση Ψευδών Ειδήσεων και Γεωεντοπισμό με Χρήση Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης και Ασφαλών και Ανθεκτικών σε Κυβερνοεπιθέσεις συστημάτων», με την πρόταση «SecuraSight» της Securagen.AI I.K.E να αναδεικνύεται ως νικήτρια.
- «Όπλα Κατευθυνόμενης Ενέργειας: Προηγμένες λύσεις για Λέιζερ Υψηλής Ενέργειας (HELs), Μικροκύματα Υψηλής Ισχύος (HPMs) και Όπλα Ηλεκτρομαγνητικού Παλμού (EMP)» με την πρόταση «Ανάπτυξη Συστήματος HEL C–UAS για την Εξουδετέρωση Σμηνών UAVs» της Ατομικής Επιχείρησης Γεώργιος Μαντάς να αναδεικνύεται ως νικήτρια.
Επιπλέον, στα πλαίσια του Μνημονίου Συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με την 28DIGITAL στηρίχθηκε η Πανευρωπαϊκή δράση καινοτομίας AI Challenge 2025, προσκαλώντας το ελληνικό οικοσύστημα να υποβάλλει προτάσεις. Συγκεκριμένα, ζητήθηκε από τις ενδιαφερόμενες Ελληνικές οντότητες να προτείνουν τεχνολογικές λύσεις διττής χρήσης στην θεματική ενότητα «Ανθεκτικότητα και Προσβασιμότητα στις Μεταφορές σε Περίοδο Κρίσης.» Στόχος ήταν η ανάδειξη λύσεων που μπορούν να διασφαλίσουν την ανθεκτική μεταφορική ικανότητα και συνέχιση της εφοδιαστικής αλυσίδας, με την εταιρεία DeepTraffic Resilience AI να καταφέρνει την πρώτη διάκριση.
Ο Ορέστης Τρασανίδης επικεφαλής του EIT ΑΙ Community του 28DIGITAL δήλωσε: «Το ΕΙΤ AI Challenge 2025 ανέδειξε ότι οι καινοτόμες επιχειρήσεις μπορούν να προσφέρουν άμεσες, εφαρμόσιμες λύσεις σε πραγματικά προβλήματα. Η συνεργασία μας με το ΕΛΚΑΚ ενισχύει τη γρήγορη μετάβαση από την καινοτομία σε πράξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο».
Οι βραβεύσεις των τριών εταιρειών θα λάβουν μέρος σήμερα σε πρωινή εκδήλωση του ΕΛΚΑΚ στο Πολεμικό Μουσείο στο πλαίσιο ενημέρωσης των μελών των συνδέσμων της αμυντικής βιομηχανίας — ΣΕΚΠΥ, ΕΕΛΕΑΑ, ΕΒΙΔΙΤΕ και Ένωση Ελλήνων Ναυπηγείων — για τα χρηματοδοτικά και μη χρηματοδοτικά εργαλεία μέσω των οποίων το ΕΛΚΑΚ μπορεί να υποστηρίξει τη βιομηχανία και την καινοτομία.
