Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Στην αεροπορική έκθεση ILA 2026 που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα, η γερμανική Diehl Defence παρουσίασε από κοινού με την νεοφυή Polaris Raumflugzeuge το καινοτόμο Αερομεταφερόμενο Σύστημα Εκτοξεύσεως και Επιθέσεως (AirLAS) με την ονομασία Cobra 600. Πρόκειται στην ουσία για ένα ανεπάνδρωτο αεριωθούμενο αεροσκάφος (UAV) που φέρει εξωτερικό φορτίο ενός πυραύλου αέρος – αέρος IRIS-T. Η Polaris, είναι μια γερμανική εταιρεία που ειδικεύεται στην ανάπτυξη επαναχρησιμοποιούμενων διαστημικών αεροσκαφών.
Η σχεδιαστική αντίληψη, αφορά ένα χαμηλού κόστους UAV που δεν φέρει αισθητήρες, προοριζόμενο να επιχειρεί ως εναέρια πλατφόρμα αναχαιτίσεως πλήρως διασυνδεδεμένη και συνεργαζόμενη με συστοιχίες αντιαεροπορικών πυραύλων!
Η σχεδίαση είναι τυπική δελτοειδής (“ιπτάμενη πτέρυγα”) μήκους 6 μέτρων, μέγιστου βάρους απογειώσεως 600 κιλών και χάρη στους τέσσερις μικρούς στροβιλοκινητήρες (turbojet) θα μπορεί να αναπτύσσει ταχύτητα της τάξεως των 1.000 χ.α.ώ. με ακτίνα δράσεως 400 χλμ. Η σχεδίαση εξασφαλίζει εξαιρετική αεροδυναμική ολίσθηση, επιτρέποντάς πτήση με υψηλές ταχύτητες και χαμηλή κατανάλωση καυσίμου, όσο και ιδανική ισορροπία μεταξύ υψηλής ταχύτητος και σταθερότητος πτήσεως, ώστε να εκτελεί ταχύτατα την αναχαίτιση στόχου.
Το Cobra 600 είναι όχι μόνο οικονομικό αλλά και ανακτήσιμο ώστε να επαναχρησιμοποιηθεί, προσφέροντας μια χαμηλού κόστους λύση για δημιουργία Εναερίων Περιπολιών Μάχης (CAP) από οργανικά μέσα των επιγείων αντιαεροπορικών συστοιχιών! Ουσιαστικώς, προορίζεται για την πύκνωση των δικτύων αεράμυνας με χαμηλό κόστος, αντί της προμήθειας επιπλέον συστοιχιών, καλύπτοντας ακόμη και “τυφλά σημεία”, όπως επί παραδείγματι περιοχές πίσω από ορεινούς όγκους ή κοιλάδες, όπου τα επίγεια συστήματα δεν έχουν οπτική επαφή.
Αν το Cobra 600 ολοκληρώσει την CAP χωρίς εμπλοκή ή ακυρωθεί η αποστολή του, επιστρέφει αυτόνομα στην βάση του. Επιχειρεί από διαδρόμους αεροδρομίων ή κατάλληλα τμήματα οδικών αρτηριών.
Σύγχρονοι σταθμοί ραντάρ και Plot Fusion – Τι και πως το κάνουν Ελλάδα και Τουρκία
Για την αναχαίτιση, το Cobra 600 βασίζεται στην δικτύωση και την μεταφορά δεδομένων με ασφαλή ζεύξη, σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά κι επιδόσεις του IRIS-T. Η διαδικασία στοχοποιήσεως κι εγκλωβισμού ξεκινάει με την ανίχνευση στόχων από εναερίους ή επίγειους σταθμούς ραντάρ ή τα οργανικά συστήματα ραντάρ των συστοιχιών πυραύλων εδάφους – αέρος. Μέσω ασφαλούς ζεύξεως δεδομένων, το κέντρο ελέγχου της συστοιχίας μεταφέρει τις συντεταγμένες του στόχου στο Cobra 600, το οποίο κατευθύνεται προς αυτόν. Στο στάδιο αυτό, ο IRIS-T λαμβάνει συνεχείς ενημερώσεις για την θέση του στόχου κι όταν πλησιάσει αρκετά, ενεργοποιείται ο υπέρυθρος αισθητήρας του, που εγκλωβίζει τον στόχο και μπορεί να εξαπολυθεί εναντίον του.
Η ανθεκτικότητα του Cobra 600 στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο, βασίζεται στην χρησιμοποίηση κρυπτογραφημένων στρατιωτικών συχνοτήτων με τεχνολογία αναπηδήσεως (frequency hoping) για την επικοινωνία με τα συστήματα στα οποία είναι δικτυωμένο. Για περιβάλλον αρνήσεως GPS ή απώλειας σήματος επικοινωνίας, φέρεται βοηθητικό Αδρανειακό Σύστημα Πλοήγησης (INS). Σε περίπτωση πλήρους απώλειας επαφής, θα είναι προγραμματισμένο να επιστρέφει αυτόνομα και ασφαλώς στην περιοχή από την οποία απογειώθηκε.
Λόγω της μεγάλης του εμβέλειας και της πιθανότητος απώλειας της απευθείας οπτικής επαφής (Line-of-Sight) των επιγείων σταθμών ραντάρ, οι δύο γερμανικές εταιρείες εξετάζουν την αξιοποίηση δορυφορικών δικτύων, και συγκεκριμένα του Starlink της SpaceX, για την διατήρηση της επικοινωνίας. Η δορυφορική σύνδεση, θα αποτελεί εξαιρετικά ανθεκτική εναλλακτική λύση.
Από την πλευρά του, ο IRIS-T δεν επηρεάζεται από ηλεκτρονικές παρεμβολές ενώ ο αισθητήρας του διαθέτει προηγμένα φίλτρα που μπορούν να ξεχωρίσουν τον πραγματικό στόχο από τυχόν αντίμετρα (θερμοβολίδες).
Με κόστος κλάσμα αυτού ενός τυπικού μαχητικού και μηδαμινό κόστος συντηρήσεως, το Cobra 600 θα μπορεί να υποκαταστήσει σε σημαντικό βαθμό την τακτική αεροπορική δύναμη σε αποστολές CAP, και μάλιστα σε προωθημένες περιοχές, για την προστασία δυνάμεων. Η απώλειά του, δεν συνεπάγεται δυσβάστακτο κόστος σε πόρους εμψύχου δυναμικού και υλικού.
Μια κεντρική επίγεια αντιαεροπορική συστοιχία, συντονίζοντας ταυτοχρόνως αριθμό Cobra 600 στον αέρα, επεκτείνει σε τεράστιο βαθμό την επιβληθείσα από αυτήν ζώνη αποκλεισμού, με την δημιουργία ενός εκτεταμένου “ουράνιου τείχους αεράμυνας”. Πολλά Cobra 600 στον αέρα, που επικοινωνούν όχι μόνο με το κέντρο ελέγχου αλλά και μεταξύ τους, επιτρέπουν την εμπλοκή πολλαπλών στόχων με την βέλτιστη διαχείριση οπλισμού. Η διάρκεια της CAP μπορεί να θεωρηθεί περίπου συγκρίσιμη με αυτή των τακτικών μαχητικών αλλά κατά βάση, το σύστημα έχει σχεδιαστεί για να απογειώνεται και να αναχαιτίζει τον στόχο ταχέως, μετά τον εντοπισμό του. Τα χαρακτηριστικά αυτά, του επιτρέπουν να λειτουργεί σε ρόλο εγκαταστάσεως “εναέριας ενέδρας”, εναντίον των πλέον επικίνδυνων απειλών.
Το AirLAS βρίσκεται αυτή την στιγμή σε στάδιο αναπτύξεως και δοκιμών, έχοντας ολοκληρώσει με επιτυχία τις πρώτες αρχικές δοκιμαστικές πτήσεις μεταφέροντας ομοίωμα IRIS-T. Εκτιμάται ότι εφόσον το πρόγραμμα χρηματοδοτηθεί επισήμως από πελάτη, θα μπορούσε να ξεκινήσει η παραγωγή του Cobra 600 μέχρι τα τέλη της δεκαετίας. Η Diehl φυσικά, αποδίδει σήμερα απόλυτη προτεραιότητα στην παραγωγή των χερσαίων συστημάτων IRIS-T SLS/SLM για τα οποία έχει αναλάβει συμβάσεις αλλά η παρουσίαση του Cobra 600, δείχνει ότι βλέπει μπροστά, στο μέλλον της αεράμυνας.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό για ένοπλες δυνάμεις που έχουν ήδη σχεδιάσει ή σχεδιάζουν με σημερινούς όρους τεχνολογίας συστήματα αντιαεροπορικών “θόλων”, όπως στην Ελλάδα. Το Cobra 600 (AirLAS) δεν σχεδιάστηκε ως μια μεμονωμένη λύση αλλά ως ένα κομμάτι των ευρυτέρων επιλογών, που λόγω και της χρησιμοποιήσεως του πυραύλου IRIS-T, εμπίπτει στην Πρωτοβουλία Ευρωπαϊκής Ασπίδος Ουρανού (European Sky Shield Initiative). Η Ελλάδα έχει εκδηλώσει αρχικό ενδιαφέρον για να αποφύγει πολιτικές πιέσεις εξαιτίας της προτιμήσεως ισραηλινών συστημάτων, χωρίς να έχει ενταχθεί πλήρως στην ESSI, αυτό όμως μπορεί να αλλάξει. Από τεχνικής απόψεως, η ολοκλήρωση συστημάτων διαφορετικών προελεύσεων, κρίνεται εφικτή.
Επιπλέον, η Πολεμική Αεροπορία ενδιαφέρεται για το βελτιωμένο IRIS-T Block II, που διακρίνεται από ισχυρότερο κινητήρα, αυξημένο βεληνεκές της τάξεως των 50 χλμ. και αισθητήρα πολύ υψηλότερης αναλύσεως. Ο τελευταίος, διακρίνει καθαρά τον στόχο από μεγαλύτερη απόσταση και ξεχωρίζει με απόλυτη ακρίβεια τα πραγματικά αεροσκάφη από εξελιγμένα εχθρικά αντίμετρα.
Ο σοβαρότερος λόγος όμως για την ένταξη στο διαμορφούμενο πλέγμα αεράμυνας ενός συστήματος όπως το Cobra 600, είναι η ενίσχυση της αεροπορικής απειλής λόγω εισόδου σε υπηρεσία ανεπάνδρωτων μαχητικών υψηλών επιδόσεων, σε συνδυασμό με πιο αργοκίνητα UAV. Η εξέλιξη καταλλήλων όπλων, επιτρέπει σε αυτά, ικανότητα πληγμάτων από αποστάσεις ασφαλείας, όπως στα τακτικά μαχητικά. Αυτού του είδους οι απειλές, ενισχύουν τις δυνατότητες επιθέσεων κορεσμού και την πίεση στον αμυνόμενο. Η ταχεία εμφάνιση στον αέρα “προκεχωρημένων φρουρών” στην μεθόριο, αφενός διευρύνει την κάλυψη του αμυνόμενου “θόλου” με χαμηλό κόστος, συμπληρώνοντας τις δυνατότητες της τακτικής αεροπορίας, αφετέρου επιτρέπει “καταδρομικές αναχαιτίσεις”, με τα Cobra 600 να λειτουργούν ως “βέλη”, για την διατάραξη των επιθετικών αποστολών τέτοιων εχθρικών σχηματισμών.
Ο συντονισμός της δράσεως των Cobra 600 από μεγάλες αποστάσεις, επιτρέπει την εξόρμησή τους από νήσους δυτικότερα από τις κύριες ελληνικές νήσους εγγύς των Μικρασιατικών παραλίων, εξασφαλίζοντας υψηλότερο βαθμό επιβιωσιμότητος και μεγαλύτερη άνεση επιχειρήσεων. Επιπλέον, η συμμετοχή τους στον αγώνα, ενισχύει την ανθεκτικότητα των επιγείων συστημάτων του δικτύου αεράμυνας, μέσω διασποράς και ικανότητος αναχαιτίσεων σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.
Η πρόταση των Diehl και Polaris, επιτρέπει την έγκαιρη σχεδίαση του επομένου σταδίου εξελίξεως του αντιαεροπορικού “θόλου” που πρόκειται να δημιουργηθεί στην Ελλάδα, για τον οποίο ο εχθρός έχει παρουσιάσει ήδη εξειδικευμένα όπλα καταστροφής των επιγείων στοιχείων του. Ανεπάνδρωτες πλατφόρμες αναχαιτίσεως χαμηλού κόστους και υψηλών επιδόσεων, μπορούν να προσδώσουν οργανική αεροπορική ισχύ σε ένα συμβατικό ολοκληρωμένο δίκτυο αεράμυνας.
ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ Podcast # 155 – Kaan η Τουρκία – F-35 και (ίσως) X-BAT η Ελλάδα
