Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Το 2025 έκλεισε καλά και το 2026 ξεκινάει καλύτερα. Για την αλβανική εταιρεία Timak.
Μιλώντας στις 26 Δεκεμβρίου 2025 σε τηλεοπτική εκπομπή, ο υπουργός Αμύνης του Κοσόβου ανακοίνωσε την κατ’ αρχήν συμφωνία Αλβανίας και Κοσόβου για την συμπαραγωγή του τεθωρακισμένου οχήματος Shota. Στις διαπραγματεύσεις που ακολουθούν για την οριστική συμφωνία, στόχος είναι να συμπεριληφθεί και η Κροατία, στο πλαίσιο υφισταμένης τριμερούς συμφωνίας συνεργασίας στην άμυνα και ασφάλεια. Η συμφωνία που υπέγραψαν στις 18 Μαρτίου 2025, προβλέπει ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της εκπαιδεύσεως και της επιμορφώσεως του στρατιωτικού προσωπικού, υποστηρίζοντας την γενική πολιτική συσφίξεως των δεσμών του Κοσόβου με τις δομές του ΝΑΤΟ.
Το πρωτότυπο του Shota παρουσιάστηκε το 2023 από την αλβανική Timak, ενθαρρυμένη από την εξαγγελθείσα κρατική πολιτική περί αναπτύξεως της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Η εταιρεία έχει ανακοινώσει τον στόχο εξαγωγών στην Ουκρανία, με την οποία η Αλβανία υπέγραψε 10ετή συμφωνία Μακροχρόνιας Υποστηρίξεως και Συνεργασίας στην Ασφάλεια τον Ιανουάριο του 2025. Αποδεικνύεται όμως και ότι ο κρατικός σχεδιασμός “αγκάλιασε” αμέσως το εγχώριο προϊόν, αφού εντός διετίας από την εμφάνισή του, προχωρά δυναμικώς στην εμπορική προώθησή του με διεθνή συμπαραγωγή, που παρουσιάζεται ως η πρώτη συνεργασία του είδους στην Βαλκανική.
Όλα αυτά, έρχονται σε τρανταχτή αντίθεση με το παράδειγμα της Ελλάδας.
Στην έκθεση αμυντικού υλικού DEFEA 2021, μια ελληνική εταιρεία παρουσίασε ένα τεθωρακισμένο όχημα 4×4 που σχεδίασε και ανέπτυξε με δικούς της πόρους. Οι αρμόδιοι και κυβερνητικοί, με εξαίρεση τον τότε ΥΕΘΑ Νίκο Παναγιωτόπουλο, έκαναν ότι δεν έβρισκαν τον δρόμο για το περίπτερο της εταιρείας… Το όχημα επιδείχθηκε στον Ελληνικό Στρατό, αποσπώντας πολύ θετικές κριτικές αλλά κατέστη σαφές ότι δεν ενδιέφερε την κυβέρνηση. Η οποία επιπλέον στην συνέχεια, σαμποτάρισε την εταιρεία στις προσπάθειες καλύτερης προβολής της σε εκθέσεις αμυντικού υλικού, στο εξωτερικό και στην Ελλάδα.
Δεν θα μπορούσε το ελληνικό τεθωρακισμένο όχημα, να έχει προσελκύσει κάποια παραγγελία για τον Ελληνικό Στρατό, ο οποίος τα τελευταία έτη ενέταξε στο δυναμικό του δύο διαφορετικούς, νέους τύπους τεθωρακισμένων οχημάτων 4×4; Εκτός των Ενόπλων Δυνάμεων, ούτε το φιλόδοξο πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ με διάφορα “ψώνια” απευθείας από ξένες εταιρείες, είχε “χώρο” για ανάγκες σε οχήματα 4×4 αυξημένης κινητικότητος.
Πασχίζουν πραγματικά οι αρμόδιοι, για να επανεκκινήσουν την Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία αλλά όπως φαίνεται, μόνο “δι’ αντιπροσώπων”, δηλαδή κάποιων εκλεκτών. Οι οποίοι όμως φαίνεται ότι μόνοι τους, δεν φτιάχνουν τίποτα.
Γράφαμε προ ετών, ότι στην DEFEA 2021, είχαν παρουσιαστεί δύο ολοκληρωμένα κύρια οπλικά συστήματα ελληνικών εταιρειών: το τεθωρακισμένο όχημα 4×4 και ένα ταχύπλοο Σκάφος Ανορθοδόξου Πολέμου. Γύρω από αυτά, θα μπορούσαν αρχικές συμβάσεις για τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων, να προκαλέσουν ένα σοβαρό “ηλεκτροσόκ” επανεκκινήσεως της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας, νοουμένου ότι τα κύρια οπλικά συστήματα εμπλέκουν στην παραγωγή τους μια ολόκληρη σειρά υποκατασκευαστών.
Οι αρμόδιοι δεν έκαναν τίποτα.
Από το 2022, μια σειρά εταιρειών ανά τον κόσμο πουλάνε στην μαχόμενη Ουκρανία χιλιάδες οχήματα διαφόρων τύπων και ταχύπλοα σκάφη. Η Ελλάδα, ούτε βίδα δικής της παραγωγής.
Από το 2023, το ΥΠΕΘΑ προβάλει στην διαπασών το σύνθημα της “Καινοτομίας” και της εγχώριας αμυντικής παραγωγής, την οποία θυμήθηκε έπειτα από ρεσιτάλ απευθείας αναθέσεων μερικών δισεκατομμυρίων ευρώ σε ξένους οίκους. Προφανώς ένα τεθωρακισμένο όχημα ή ένα ταχύπλοο σκάφος, δεν έχουν αρκετό βαθμό “καινοτομίας”, για να ενδιαφέρουν το ΥΠΕΘΑ και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Αλλά μήπως έκαναν κάτι άλλο, για την Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία την τελευταία διετία;
Πόσες συμβάσεις προμήθειας ανατέθηκαν σε ελληνικές εταιρείες από το ΥΠΕΘΑ, στην διάρκεια του 2023, του 2024 και του 2025;
Με αγωνία περιμένουμε ακόμη τον απολογισμό του ΥΕΘΑ, για να ενημερωθούμε εάν επιτεύχθηκε ο στόχος του… 2,7% συμμετοχής της Ελληνικής Αμυντικής Βιομηχανίας στα εξοπλιστικά, για το 2023.
Στις αρχές του 2025, το ΥΠΕΘΑ ολοκλήρωσε τον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) 2025-2036. Στο πρώτο έτος, υπέγραψε κάποιες συμβάσεις με ξένες εταιρείες.
Με ελληνικές;
Αν εξαιρέσει κανείς το σύστημα αντιμετωπίσεως δρόνων ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ της ΕΑΒ, θα πρέπει να ψάξει σε τίποτα μικροπρομήθειες της τάξεως των δεκάδων χιλιάδων. Κανένα μείζον συμβόλαιο. Αλλά και το ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ, χρηματοδοτήθηκε από το ΕΛΚΑΚ (και πολύ καλά έκανε) για να συμβασιοποιηθεί, ώστε να εξοπλίσει 4 φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού. Δηλαδή το ίδιο το κράτος, χρηματοδότησε τον εαυτό του κι έτσι επιτεύχθηκε το… κατόρθωμα, να υπογράψουν κάποια σύμβαση οι αρμόδιοι στο 2025 για ελληνικό προϊόν.
Ο ΥΕΘΑ θα απαντήσει ότι στο 2025 δρομολογήθηκαν μια σειρά αναπτυξιακών προγραμμάτων, μέσω των προκηρύξεων του ΕΛΚΑΚ και για πρώτη φορά το κράτος αφιέρωσε μερικές δεκάδες εκατομμύρια γι’ αυτό τον σκοπό. Αυτό είναι μια αλήθεια.
Αν και το 2025 δεν έγινε καμμία ανάθεση συμβάσεως από το ΕΛΚΑΚ, πόσες θα δούμε το 2026; Αρκεί αυτό;
Την ίδια στιγμή, το ΥΠΕΘΑ δεν έκανε τίποτα για να συμπεριλάβει στον ΜΠΑΕ 2025-2036 ήδη υπάρχοντα κύρια προϊόντα ελληνικών εταιρειών, σχεδιάζοντας για ξένα προϊόντα και μόνο κάτι “ψιλά” προς διάθεση μέσω ΕΛΚΑΚ. Έτσι, τα δισεκατομμύρια του ΜΠΑΕ 2025-2036, απευθύνονται σε απευθείας αναθέσεις και το “όραμα” των αρμοδίων είναι να επιστρέψουν στην πρακτική της δεκαετίας του 1980 για συμπαραγωγές “φασόν”, έτοιμων ξένων προϊόντων. Το πόσο απέδωσε αυτή η πρακτική, το βλέπουμε σήμερα.
Το ΥΠΕΘΑ επίσης, δεν έκανε τίποτα απολύτως για να σχεδιάσει, να οραματιστεί και να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες από την διεθνή κινητοποίηση, όπως αυτήν του πολέμου στην Ουκρανία. Οι Αλβανοί αποδεικνύονται πιο σοβαροί σε αυτό, την στιγμή που η Αθήνα δεν μπορεί ούτε με την Λευκωσία να σχεδιάσει από κοινού κάποια σοβαρή κοινή προμήθεια και η SAFE “τους βάζει δύσκολα”… Με το καλημέρα του 2026, οι αρμόδιοι “τρώνε την σκόνη” των Αλβανών.
Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία: στροφή στην παραγωγή κάποιων υποσυστημάτων
