Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Υπεγράφη σήμερα η διακρατική συμφωνία προμήθειας 3 αεροσκαφών τακτικών μεταφορών KC-390 Millenium με δικαίωμα προαιρέσεως για επιπλέον 3 αεροσκάφη, από την Ελλάδα. Το πρώτο αεροσκάφος προβλέπεται να παραδοθεί το 2027 (τέλη) όπως είχε επισημάνει ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ.
Από τον προσδιορισμό του τύπου σε KC, καθίσταται αντιληπτό ότι το πρόγραμμα MILLENIUM HERMES αφορά αεροσκάφη που θα καλύπτουν και αποστολές εναερίου ανεφοδιασμού καυσίμου μαχητικών αεροπλάνων και ελικοπτέρων. Στην περίπτωση των πρώτων, η διαδικασία εκτελείται με ταχύτητα πτήσεως 300 κόμβων ενώ των δεύτερων, 120 κόμβων. Εναέριος ανεφοδιασμός μπορεί να λάβει χώρα σε υψόμετρο πτήσεως μέχρι 32.000 ποδών. Σημειώνεται ότι, επειδή το KC-390 φέρει πρόβολο λήψεως καυσίμου, τα αεροσκάφη του τύπου μπορούν να ανεφοδιάζονται μεταξύ τους, ώστε ένα εξ αυτών, περιφερόμενο σε συγκεκριμένη περιοχή πτήσεως, να έχει δυνατότητα εξυπηρετήσεως περισσοτέρων αεροσκαφών, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Το σημείο όμως που έχει μεγαλύτερη σημασία, είναι ότι ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας αποκάλυψε ότι το KC-390 ως αεροσκάφος εναερίου ανεφοδιασμού, με ένα έτος διαφορά, θα έχει δυνατότητα εξυπηρετήσεως και αμερικανικής προελεύσεως μαχητικών. Σήμερα, η δυνατότητα εξασφαλίζεται από σύστημα τύπου εύκαμπτου σωλήνα και καλαθιού (Hose and Drogue) αλλά, όπως έχει γράψει ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ, η κατασκευάστρια εταιρεία Embraer αναπτύσσει από κοινού με την αμερικανική Northrop Grumman επιπλέον αυτόνομο σύστημα τύπου τηλεσκοπικού βραχίονα (Flying Boom) που θα μπορεί να εξυπηρετήσει μαχητικά F-16 και στο μέλλον τα F-35.
Για την συγκεκριμένη αποστολή, στο διαμέρισμα φόρτου εγκαθίστανται 3 παλετοποιημένες δεξαμενές χωρητικότητος 4 τόννων εκάστη, με τις οποίες η συνολικώς μεταφερόμενη ποσότητα καυσίμου ανέρχεται σε 35 τόννους. Με τα δύο ατρακτίδια ανεφοδιασμού Cobham 912E κάτω από τις πτέρυγες, το KC-390 μπορεί να μεταγγίσει σήμερα μέχρι 1.500 λίτρα καυσίμου το λεπτό σε δύο μαχητικά ή ελικόπτερα, ταυτοχρόνως.
Δικαίως ο ΥΕΘΑ επεσήμανε την στρατηγικής σημασίας αξία που θα έχουν για την Πολεμική Αεροπορία τα KC-390 στον ρόλο του εναερίου ανεφοδιασμού σε καύσιμο. Η αξία αυτή περιορίζεται μόνο, από τον σχετικώς μικρό αριθμό των 6 συνολικώς αεροσκαφών που σχεδιάζεται να αγοραστούν.
Άλλα δεδομένα ή οικονομικά στοιχεία για το πρόγραμμα MILLENIUM HERMES, δεν ανακοινώθηκαν.
Η σχετική ανακοίνωση Τύπου που εκδόθηκε από το ΥΠΕΘΑ για την περίπτωση, έχει ως εξής:
Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συναντήθηκε σήμερα, Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026, με τον Πορτογάλο ομόλογό του Νούνο Μέλο (Nuno Melo) ο οποίος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα.
Μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο Υπουργών στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, πραγματοποιήθηκαν διευρυμένες συνομιλίες μεταξύ της ελληνικής και της πορτογαλικής αντιπροσωπείας. Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς αμυντικής συνεργασίας, με έμφαση στην αμυντική καινοτομία και βιομηχανία. Παράλληλα, εξετάστηκαν οι δυνατότητες περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των Υπουργείων Εθνικής Άμυνας Ελλάδας και Πορτογαλίας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα περιφερειακής και διεθνούς ασφάλειας.
Στις συνομιλίες παρευρέθησαν επίσης ο Υπαρχηγός ΓΕΕΘΑ Αντιναύαρχος Θεόδωρος Μικρόπουλος ΠΝ, ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ, ο Αρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, ο Αρχηγός ΓΕΑ Αντιπτέραρχος (Ι) Δημοσθένης Γρηγοριάδης, ο Υπαρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Σπυρίδων Λαγάρας ΠΝ, ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΝ, ο Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, Υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, ο Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Εθνικής Άμυνας & Διεθνών Σχέσεων (ΓΔΠΕΑΔΣ) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, Πρέσβυς ε.τ. Μιχαήλ Σπινέλλης, ο Διευθυντής ΣΤ΄ Κλάδου ΓΕΕΘΑ Υποστράτηγος Γεώργιος Πανούσης, ο Διευθυντής του Γραφείου Διπλωματικού Συνδέσμου του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Πρέσβης Γιώργος Αρναούτης.
Από την πορτογαλική πλευρά συμμετείχαν ο Αρχηγός του Επιτελείου της Πολεμικής Αεροπορίας της Πορτογαλίας Πτέραρχος Sérgio Pereira, ο Γενικός Διευθυντής Εξοπλισμών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας της Πορτογαλίας António José Baptista, ο Διευθυντής του Στρατιωτικού Γραφείου του Υπουργού Εθνικής Άμυνας της Πορτογαλίας, Υποστράτηγος Pedro Sardinha, ο Πρόεδρος της Αποστολής Παρακολούθησης και Εποπτείας του Προγράμματος KC-390 Υποπτέραρχος João Rui Nogueira, ο Επικεφαλής της Διεπιστημονικής Ομάδας Προγραμματισμού και Καινοτομίας της Γενικής Διεύθυνσης Εθνικών Εξοπλισμών Σμήναρχος Carlos Batalha, o Σύμβουλος της Πρεσβείας της Πορτογαλίας στην Ελλάδα και Προϊστάμενος του Προξενικού της Τμήματος Vicente de Souza Brandão, ως εκπρόσωπος του Πρέσβη και άλλα Στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας της Πορτογαλίας.
Μετά το πέρας της συνάντησης, υπογράφηκε παρουσία των δύο Υπουργών, από τον Γενικό Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, Υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα και τον Γενικό Διευθυντή Εξοπλισμών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας της Πορτογαλίας, António José Baptista, η Διακρατική Συμφωνία για την προμήθεια τριών αεροσκαφών KC-390 EMBRAER, με δυνατότητα πρόσκτησης (option) τριών επιπλέον αεροσκαφών.
Η συνάντηση και η υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας πραγματοποιήθηκαν σε συνέχεια της επίσκεψης του κ. Δένδια στη Λισσαβώνα, στις 7 Μαΐου 2026.
Ο κ. Δένδιας ανέφερε στις κοινές δηλώσεις με τον Πορτογάλο ομόλογό του:
«Αγαπητέ κύριε Υπουργέ, αγαπητέ Νούνο, είναι μεγάλη μου χαρά που υποδέχομαι σήμερα τη –οφείλω να πω− μεγάλη πορτογαλική αντιπροσωπεία εδώ στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, κατ’ ακολουθία της δικής μου επίσκεψης στη Λισσαβώνα.
Και θεωρώ ότι είναι μια πολύ σημαντική ημέρα για εμάς και για εσάς. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε τη δυνατότητα να μετατρέψουμε μια εξαιρετική σχέση ανάμεσα στις δύο χώρες σε μια συνεργασία με πολύ συγκεκριμένο και σημαντικό περιεχόμενο.
Σε αυτό, λοιπόν, το πλαίσιο, υπογράψαμε σήμερα τη Διακρατική Συμφωνία μαζί σας για την προμήθεια 3+3 αεροσκαφών EMBRAER KC-390. Είναι μια αγορά για την Ελλάδα που σηματοδοτεί δύο πρωτιές.
Είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας που θα αποκτήσουμε αεριωθούμενο μεταγωγικό αεροσκάφος.
Και είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία μας που θα αποκτήσουμε αεροσκάφος-τάνκερ, δηλαδή αεροσκάφος που μπορεί να ανεφοδιάζει τα μαχητικά μας στον αέρα. Σε πρώτη φάση τα Rafale και τα Mirage και, έναν χρόνο μετά από τώρα, και τα F-16.
Θα ήθελα να πω ότι δεν υπάρχει τρόπος με τον οποίο να υπογραμμίσω το τι τεράστιο πλεονέκτημα δίνει στα μαχητικά μας αεροσκάφη αυτή η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού.
Πολλαπλασιάζει τον χρόνο που μένουν στον αέρα, οριοθετεί πλέον τον χρόνο παραμονής του αεροσκάφους στον αέρα, επί τη βάσει, στην πραγματικότητα, της αντοχής του χειριστή. Αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, τότε το αεροσκάφος προσγειώνεται μόλις τελειώσουν τα καύσιμά του.
Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω την πορτογαλική πλευρά, γιατί ένα τέτοιο αεροσκάφος πέταξε πάνω από τη Θεσσαλονίκη, πριν από λίγες μέρες, την 28η Οκτωβρίου.
Και βεβαίως, διότι η Πορτογαλία θα μας μεταφέρει και την τεχνογνωσία από τη χρήση αυτών των αεροσκαφών και θα βοηθήσει στην εκπαίδευση των πιλότων μας.
Η συνεργασία μας, όμως, δεν σταματά σε αυτά τα αεροσκάφη, όσο σημαντικά κι αν είναι. Και ξαναλέω, συγχωρήστε με, αλλά δεν μπορώ παρά να υπογραμμίσω την τεράστια σημασία τους. Ή, αν θέλετε, να σας το πω με ένα παράδειγμα: αν η Ελλάδα είχε αεροσκάφη ανεφοδιασμού στον αέρα των μαχητικών μας αεροσκαφών, η εισβολή στην Κύπρο το 1974 δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί και δεν θα μπορούσε να έχει διατηρηθεί το προγεφύρωμα της εισβολής.
Υπάρχουν, όμως, και άλλοι τομείς συνεργασίας μας. Αναφέρομαι στα θαλάσσια drones, στα οποία η Πορτογαλία έχει κάνει εξαιρετικά βήματα. Υπάρχει ένα εξειδικευμένο κέντρο σε μια ναυτική βάση στη Λισσαβώνα, το οποίο επισκέφθηκα, και οφείλω να πω ότι θα αναπτύξουμε τη συνεργασία μας και σε αυτόν τον τομέα, όπως θα αναπτύξουμε τη συνεργασία μας και σε άλλους πολύ ενδιαφέροντες τομείς, όπως η δημιουργία σκαφών τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως drone carriers, και επίσης σκαφών-αεροσκαφών τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως drone killers.
Γενικά, ανοίξαμε ένα κεφάλαιο στενής συνεργασίας με την Πορτογαλία, το οποίο, ως καταληκτική παρατήρηση, θα ήθελα να σας πω ότι θα ασχοληθεί και με τους δορυφόρους.
Σε λίγες ημέρες από σήμερα, θα εγκαινιάσω τη Διοίκηση Διαστήματος της Αεροπορίας. Και ψάχνουμε και είναι ευχάριστο που βρίσκουμε συνεργάτες και σε αυτό το ζήτημα, το ζήτημα της παρουσίας των ευρωπαϊκών χωρών στο Διάστημα. Και θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Υπουργό για τη διάθεσή του να συνεργαστούμε και σε αυτό το θέμα, στο θέμα των δορυφόρων.
Είχα επίσης την ευκαιρία να ενημερώσω την πορτογαλική πλευρά για τα ζητήματα που αφορούν το Δίκαιο της Θάλασσας, την UNCLOS και την ιδιόρρυθμη, για να την πω με τον πιο κομψό τρόπο, αντίληψη της Τουρκίας για το Δίκαιο της Θάλασσας στην περιοχή μας, σε σχέση μάλιστα με την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου και την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η Πορτογαλία είναι μια χώρα η οποία έχει συνυπογράψει την UNCLOS, έχει εκτεταμένες Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες και είναι μια χώρα που πιστεύει βαθιά στο Δίκαιο της Θάλασσας και την εφαρμογή του.
Κομμάτι των συζητήσεών μας είχε να κάνει και με την ευρωπαϊκή και τη ΝΑΤΟϊκή διάσταση. Και οι δύο χώρες είμαστε μέλη του ΝΑΤΟ και οι δύο χώρες είμαστε μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κάναμε εκτενή συζήτηση και για την εφαρμογή του άρθρου 5, που επιβάλλει τη βοήθεια του ενός στον άλλον στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, και του άρθρου 42/7 των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, που επιβάλλει τη βοήθεια του ενός στον άλλον στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής μας οικογένειας.
Είχαμε επίσης τη δυνατότητα να συζητήσουμε για τις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή μας οικογένεια και μάλιστα είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε εκτενώς και για την παρουσία στην Αφρική, όπου, όπως ξέρετε, η Ευρώπη δεν μπορεί να υπερηφανευτεί ότι έχει επιτύχει θριάμβους. Η Πορτογαλία, όμως, είναι παρούσα στην αφρικανική ήπειρο. Θέλω να πω ότι κι εμείς, με τις μικρές μας δυνάμεις, βοηθάμε όσο μπορούμε, είμαστε παρόντες στη Μοζαμβίκη και ανοίξαμε ένα παράθυρο διαλόγου και συναντίληψης, διότι εάν δεν ασχοληθεί η Ευρώπη με την Αφρική, αυτό θα δημιουργήσει μεσοχρόνια ένα τεράστιο πρόβλημα. Άλλες χώρες, άλλοι παράγοντες, είναι ήδη παρόντες στην Αφρική. Πρέπει και η Ευρώπη να υπάρξει στην αφρικανική ήπειρο. Και η Πορτογαλία μπορεί να παίξει σε αυτό έναν πολύ σημαντικό ρόλο, έναν ηγετικό −τολμώ να πω− ρόλο, λόγω της ιστορικής της παρουσίας στην αφρικανική ήπειρο.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κύριο Υπουργό για την παρουσία του σήμερα στην Αθήνα, να τον ευχαριστήσω για την υπογραφή της Διακρατικής Συμφωνίας και την υπογραφή της Συμφωνίας Συνεργασίας μεταξύ των Αεροποριών των χωρών μας, να τον ευχαριστήσω για το μεγάλο παράθυρο −για να μην πω τη λεωφόρο− συνεργασίας μεταξύ Ελλάδος και Πορτογαλίας που ανοίξαμε σήμερα εδώ, στην Αθήνα.
Αγαπητέ Νούνο, ευχαριστώ θερμά, προσβλέπω σε νέα κεφάλαια υπογραφών συμφωνιών μεταξύ των χωρών μας.
Καλώς ήρθες στην Αθήνα».
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά και επιδόσεις του KC-390, παρουσιάζονται ως εξής:
Μεταγωγικό Αεροσκάφος KC-390 Millennium της Εταιρίας EMBRAER
- Γενική Περιγραφή
Το Α/Φ KC-390 Millennium είναι ένα νέας γενιάς δικινητήριο, αεριωθούμενο μεταφορικό Α/Φ, κατασκευής της βραζιλιάνικής εταιρίας EMBRAER, σχεδιασμένο για την εκτέλεση τακτικών αερομεταφορών καθώς και ευρέως φάσματος ειδικών αποστολών. Διακρίνεται για την υψηλή του ταχύτητα και τη μεταφορική του ικανότητα. Διαθέτει σύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου και ναυτιλίας, όπως και δυνατότητα ταχείας αναδιαμόρφωσης ανάλογα με την αποστολή.
- Κύρια τεχνικά χαρακτηριστικά
| Χαρακτηριστικό | Επιδόσεις / Δυνατότητες |
| Διαστάσεις: | Μήκος: 35,2 μέτρα
Εκπέτασμα: 35,05 μέτρα Ύψος: 11,84 μέτρα |
| Κινητήρες: | 2 × IAE V2500-E5 turbofan |
| Μέγιστο Ωφέλιμο Φορτίο: | 26 τόνοι |
| Μέγιστη Ταχύτητα Πλεύσης: | 470 κόμβοι |
| Μέγιστο Ύψος Πτήσης: | 36.000 πόδια |
| Μέγιστη Εμβέλεια: | 3.370 ναυτικά μίλια |
- Δυνατότητες εκτέλεσης ειδικών αποστολών
Πέραν των συμβατικών αερομεταφορών προσωπικού, υλικού και οχημάτων, το Α/Φ KC-390 δύναται, με την κατάλληλη διαμόρφωση (mission kits), να εκτελέσει τις παρακάτω αποστολές:
α. Εναέριου ανεφοδιασμού. Δυνατότητα ανεφοδιασμού Α/Φ και Ε/Π εν πτήσει, με τη μέθοδο probe-and-drogue.
β. Εναέριος εφοδιασμός/ Εναέρια επίθεση (Aerial Resupply/ Aerial Assault). Δυνατότητα αυτοματοποιημένης εκτέλεσης εφοδίων, υλικών και φορτίων και μεταφοράς έως 80 στρατιωτών ή 64 αλεξιπτωτιστών με πλήρη εξοπλισμό.
γ. Αεροδιακομιδές (MEDEVAC). Δυνατότητα μεταφοράς έως 74 φορείων και 8 συνοδών ιατρών.
δ. Έρευνα και Διάσωση
ε. Μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας (Humanitarian Aid).
KC-390 “Agile Tanker”: πως θα μπορούσε να καλύψει δύο ανάγκες η Πολεμική Αεροπορία
