Γράφει ο Πέτρος Σαββίδης, PhD
Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας και ασφάλειας.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η στρατιωτική παρέλαση που πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία την 1η Οκτωβρίου για τον εορτασμό της 66ης επετείου της Κυπριακής Ανεξαρτησίας. Στην παρέλαση παρουσιάστηκαν, για πρώτη φορά, σημαντικά νέα οπλικά συστήματα που εντάχθηκαν πρόσφατα στο οπλοστάσιο της ΕΦ ενώ αυξημένη ήταν και η συμμετοχή ξένων χωρών. Ιδιαίτερα ενισχυμένη ήταν και η παρουσία της ΕΛΔΥΚ, η οποία συμμετείχε με πεζοπόρα τμήματα, αλλά και μηχανοκίνητα κλιμάκια.
Τον χαιρετισμό της παρέλασης δέχθηκε ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης, ο υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας και ο Α/ΓΕΕΦ Αντιστράτηγος Εμμανουήλ Θεοδώρου, καθώς και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας και ο Α/ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, οι οποίοι πήγαν στο νησί για το σκοπό αυτό.
Η πολιτική απόφαση δημόσιας προβολής νεοαποκτηθέντων υπερσύγχρονων πυραυλικών συστημάτων, όπως το αντιαεροπορικό/αντιβαλλιστικό BARAK MX (μέγιστο βεληνεκές 150 χλμ.) της ισραηλινής IAI και το αντιπλοϊκό ΜΜ40 EXOCET Block 3C (βεληνεκές πέραν των 200 χλμ.) της γαλλικής MBDA, δεν πρέπει να θεωρείται τυχαία. Υποδηλώνει αφενός την αποφασιστικότητα της Λευκωσίας για ενεργή αμυντική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία δεν είναι άσχετη με την πολεμική κατάσταση στη Μέση Ανατολή, και εκφράζει αφετέρου τη δυνητική προοπτική για μελλοντική ανάπτυξη ενός διευρυμένου αεροναυτικού πλέγματος άρνησης-απαγόρευσης περιοχής – Anti-Access/Area Denial (A2/AD) – σε συνεργασία με φίλιες γειτονικές χώρες, όπως η Ελλάδα («Ασπίδα του Αχιλλέα») και, ίσως αργότερα, το Ισραήλ. Η συνεχιζόμενη παρουσία των τεσσάρων μαχητικών F-16V της ΠΑ στην Κύπρο και μιας φρεγάτας του ΠΝ στην κυπριακή θάλασσα, δεν πρέπει να θεωρείται άσχετη με την απόφαση του ΥΠΑΜ-ΓΕΕΦ για την συμπερίληψη των προαναφερθέντων συστημάτων στην παρέλαση.
Επίσης, η χρονική συγκυρία συμμετοχής πεζοπόρων τμημάτων ξένων δυνάμεων στην στρατιωτική παρέλαση, ειδικά μετά την πρόσφατη κρίση που αντιμετώπισε η Κύπρος στον πόλεμο κατά του Ιράν, εδράζεται στην εξελισσόμενη εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας της Δημοκρατίας με αεροναυτικές δυνάμεις άλλων χωρών, για την αντιμετώπιση των ιρανικών απειλών, βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροχημάτων, στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η υποδειγματική συμμετοχή του ένοπλου αιγυπτιακού αγήματος και η διέλευση αεροσκάφους Airbus C295 της Αιγυπτιακής Αεροπορίας κατά τη διάρκεια της παρέλασης, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, μετά την πρόσφατη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας (μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν) και ειδικά το τουρκικό ενδιαφέρον για ένταξη της Αιγύπτου στην Συμφωνία.
Στην παρέλαση συμμετείχαν επίσης ένοπλα τμήματα από την Γαλλία και την Βρετανία, καθώς και παραστάτες σημαίας των Αμερικανών Πεζοναυτών, το οποίο ακολουθούσε άοπλο άγημα του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, ενώ μεταφορικό αεροπλάνο Chinook της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας πραγματοποίησε διέλευση υπεράνω του χώρου της παρέλασης.
Παρούσα, όπως άλλωστε κάθε χρόνο, ήταν και η Ελληνική Δύναμη Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) η οποία συμμετείχε με δυο πεζοπόρα τμήματα καθώς και μηχανοκίνητο κλιμάκιο. Τα πεζοπόρα τμήματα έφεραν την νέα πιο ανοικτών αποχρώσεων στολή παραλλαγής του ΕΣ και άρβυλα ερήμου καθώς και εξαρτήσεις νέου τύπου. Τα οχήματα που συμμετείχαν ήταν βαμμένα με την τρίχρωμη παραλλαγή του Ελληνικού Στρατού και το μηχανοκίνητο τμήμα περιελάβανε διμοιρία τεσσάρων ΤΟΜΠ Λεωνίδας, ομάδα δύο τεθωρακισμένων οχημάτων Μ106 με όλμους 4,2 ιντσών, καθώς και οχήματα Hummer που έφεραν πολυβόλα, πολυβομβιδοβόλο 40 χιλ. και εκτοξευτές αντιαρματικών πυραύλων Kornet. Υπεράνω του χώρου της παρέλασης πραγματοποίησε εντυπωσιακές διελεύσεις σε χαμηλό ύψος, ζεύγος μαχητικών F-16V του σμήνους τεσσάρων αεροσκαφών που έχει μετασταθμεύσει, από την 1η Μαρτίου, στην 55 Σμηναρχία Μάχης στην Αεροπορική Βάση Πάφου.
Από πλευράς Διοίκησης Αεροπορίας παρουσιάστηκε για πρώτη φορά πυροβολαρχία BARAK MX επί οχημάτων TATRA, η οποία περιελάβανε το κέντρο διεύθυνσης πυρός BMC (Battle Management Center), το ραντάρ AESA τύπου MMR, και οκταπλό εκτοξευτή πυραύλων. Επίσης, σμήνος τεσσάρων εξοπλισμένων ελικοπτέρων Airbus H145M, ζεύγος ελικοπτέρων AW-139 και ζεύγος πυροσβεστικών αεροσκαφών Air Tractor AT-802 πραγματοποίησαν διελεύσεις πάνω από το χώρο της παρέλασης.
Η Διοίκηση Ναυτικού παρουσίασε επίσης για πρώτη φορά δύο νέες συστοιχίες επί οχημάτων ΜΑΝ του γαλλικού αντιπλοϊκού συστήματος MM40 EXOCET Block 3C. Παρουσιάστηκαν επίσης δύο τύποι μη επανδρωμένων θαλάσσιων οχημάτων USV (Unmanned Surface Vehicles) υψηλών επιδόσεων, εγχώριας προελεύσεως, τα οποία απέκτησε πρόσφατα η ΔΝ. Το πρώτο αφορά πρωτότυπη σχεδίαση βασισμένη σε θαλάσσιο Jet Ski ενώ το δεύτερο αφορά ταχύπλοο σκάφος τύπου USV540 με εξωλέμβια μηχανή.
Η ταχεία εισαγωγή διαφόρων τύπων μη επανδρωμένων αεροχημάτων (ΜΕΑ) παρατήρησης καθώς και τετρακόπτερων παρατήρησης και κρούσης τύπου FPV στο οπλοστάσιο της ΕΦ, υποδεικνύει το ενδιαφέρον του ΓΕΕΦ για τις νέες τεχνολογίες που εισήχθησαν τα τελευταία χρόνια στα πεδία των μαχών και έχουν επηρεάσει με πρωτοφανή τρόπο την μορφή των σύγχρονων συγκρούσεων. Στην παρέλαση παρουσιάστηκαν διάφοροι τύποι μη επανδρωμένων αεροχημάτων από τρεις διαφορετικές μονάδες.
Το ένα σύστημα αφορά τετρακόπτερα καθέτου απογειώσεως τύπου H-10 Poseidon της κυπριακής Swarmly Aero, το οποίο αξιοποιείται από τη Διοίκηση Πυροβολικού σε αποστολές ISR (Intelligence Surveillance Reconnaissance) για σκοπούς παρατήρησης-αναγνώρισης-στοχοποίησης. Ήδη το συγκεκριμένο σύστημα αξιοποιείται τα τελευταία χρόνια στις βολές που εκτελούν οι Μοίρες Πυροβολικού της ΕΦ στο θαλάσσιο πεδίο βολής Κιτίου.
Φέτος παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά εποχούμενα κλιμάκια του Τάγματος Επιτήρησης, το οποία είναι εξοπλισμένο με σύγχρονους ηλεκτροπτικούς, θερμικούς και ηλεκτρονικούς αισθητήρες ισραηλινής προέλευσης, και έχει ως αποστολή την επιτήρηση της Γραμμής Αντιπαράταξης και όλο το βάθος των κατεχομένων εδαφών. Στην παρέλαση παρουσιάστηκε κινητό κέντρο ελέγχου επί ειδικοποιημένου φορτηγού οχήματος καθώς και δύο κινητές μονάδες τετρακόπτερων επί ειδικοποιημένων διπλοκάμπινων οχημάτων Ιsuzu, οι οποίες αξιοποιούνται σε αποστολές ISR.
Το Τεχνικό παρουσίασε κινητή μονάδα παραγωγής μικρών μη επανδρωμένων αεροχημάτων (μΜηΕΑ) τύπου FPV επί τροποποιημένου οχήματος Styer 14M14, καθώς και δύο επιχειρησιακά κλιμάκια επί οχημάτων Pinzgauer, τα οποία δύνανται να αναπτύξουν διαφόρους τύπους τετρακόπτερων, τόσο για σκοπούς ISR όσο και για την προσβολή εχθρικών στόχων με βομβίδες ή εκρηκτικά βλήματα. Τα επιχειρησιακά κλιμάκια δύνανται να αναπτυχθούν ταχύτητα σε οποιοδήποτε σημείο απαιτηθεί και, ανάλογα με τις απαιτήσεις της αποστολής, μεταφέρουν τετρακόπτερα διαφόρων μεγεθών που κατασκευάζονται από Τάγμα Τεχνικού της ΕΦ που έχει δημιουργήσει ανάλογες εργαστηριακές υποδομές. Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στην προστασία τους από εχθρικές παρεμβολές, γι’ αυτό και ορισμένοι τύπου αξιοποιούν οπτική ίνα για την επικοινωνία με τον χειριστή ενώ άλλοι τύποι ενσωματώνουν ηλεκτρονικό σύστημα άμεσης αλλαγής συχνοτήτων μόλις εντοπιστεί εχθρική ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή.
Ακόμη μια ενδιαφέρουσα παρουσία στην παρέλαση ήταν και η διμοιρία εκτοξευτών αντιαρματικών πυραύλων 5ης γενιάς τύπου AKERON MP της γαλλικής MBDA επί τεθωρακισμένων οχημάτων Sherpa της γαλλικής Arquus. Να σημειωθεί ότι στην περσινή παρέλαση έκανε την εμφάνιση της για πρώτη φορά διμοιρία αντιαρματικών πυραύλων 5ης γενιάς τύπου SPIKE LR2 της ισραηλινής Rafael επί ειδικοποιημένων οχημάτων Mercedes ENOK AB.
Αναμφίβολα, η ΕΦ οδεύει αποφασιστικά στην νέα τεχνολογική εποχή με την προμήθεια υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων, ενώ φαίνεται ότι η Κυβέρνηση επενδύει σημαντικά –πολιτικά και οικονομικά– στον τομέα της Άμυνας. Όχι μόνο για τη δημιουργία αξιόπιστης αποτρεπτικής ικανότητας έναντι της κατοχικής απειλής και των βλέψεων της αναθεωρητικής Τουρκίας, αλλά και για την ανάδειξη της γεωπολιτικής-διπλωματικής υπόστασης της χώρας στο περιφερειακό σύστημα ασφαλείας, διαμέσου της αμυντικής διπλωματίας και ειδικά της αμυντικής συνεργασίας με φίλιες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και της Δύσης.
Σε αυτή την τεχνολογική κοσμογονία που διανύει η ΕΦ τα τελευταία χρόνια, καθοριστικό παράγοντα διαδραματίζει η ηγεσία του Υπουργείου Άμυνας και του ΓΕΕΦ. Ο διορισμός του Αντιστράτηγου Εμμανουήλ Θεόδωρου στη θέση του Α/ΓΕΕΦ θεωρείται καθοριστικής σημασίας σε αυτή την κρίσιμη μετάβαση της ΕΦ στην σύγχρονη επιχειρησιακή εποχή, καθώς ο μεθοδικός και αθόρυβος τρόπος που εργάζεται για την επιχειρησιακή αναγέννηση της Δύναμης είναι πραγματικά πολύτιμος για την ΕΦ και την ασφάλεια της Δημοκρατίας.
Παρά την κριτική που δέχεται κατά καιρούς η Κυβέρνηση για διάφορα θέματα, ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα πρέπει να πιστωθεί με ορθές επιλογές προσώπων στις ηγετικές θέσεις του ΥΠΑΜ και του ΓΕΕΦ. Ο διορισμός του πολιτικά έμπειρου Βασίλη Πάλμα στη θέση του υπουργού Άμυνας κρίνεται ως επιτυχής όπως και ο διορισμός ικανότατων Κυπρίων ανώτατων αξιωματικών στη θέση του Υπαρχηγού, όταν για δεκαετίες (με εξαίρεση τον Γεώργιο Αζίνα και τον Φοίβο Κλόκκαρη), ο συγκεκριμένος διορισμός ήταν καθαρά κομματικός, χωρίς τα πρόσωπα να διαθέτουν τις ανάλογες γνώσεις και το κύρος για να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους.
Ο διορισμός του Αντιστράτηγου Νεόφυτου Παχουλίδη υπήρξε επιτυχής, ενώ η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για την αντικατάστασή του από τον Υποστράτηγο Χάρη Γεωργίου (Διευθυντή ΕΠΥΠΑΜ), από την 1η Ιανουαρίου 2027, αποτελεί ακόμη μια ορθή επιλογή του προέδρου Χριστοδουλίδη, ο οποίος απέφυγε την πεπατημένη των κομματικών διορισμών. Σε αυτό συνέτεινε και η επιμονή του υπουργού Άμυνας για τον διορισμό των πλέον κατάλληλων και ικανών αξιωματικών στην ανώτατη ηγεσία του ΓΕΕΦ.
Η 450 ΜΕ/Π και τα νέα Airbus H145M ΚΙΜΩΝ της Διοίκησης Αεροπορίας
