Τι είναι και σε ποια Έργα EDPCI συμμετέχουν Ελλάδα και Κύπρος

Από Σάββας Δ. Βλάσσης

Στις 28 Σεπτεμβρίου, κατά την πρώτη συνεδρίασή του, το νεοσύστατο Συμβούλιο Αμυντικής Βιομηχανίας (Defence Industry Council) της ΕΕ προσδιόρισε 5 Ευρωπαϊκά Αμυντικά Σχέδια Κοινού Ενδιαφέροντος (EDPCI). Το DIC θεσπίστηκε ως όργανο μέσω του Κανονισμού Προγράμματος Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP) το οποίο υιοθετήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2025 με σκοπό την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητος των κρατών – μελών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Λίγο αργότερα, στις 30 Μαρτίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε 1,5 δισ. € για το EDIP 2026-2027, εκ των οποίων 325 εκατ. € για την εκκίνηση και εφαρμογή των EDPCI, δηλαδή των 5 συγκεκριμένων προγραμμάτων, των οποίων ο προσδιορισμός στις 28 Σεπτεμβρίου, σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη.

Τα EDPCI χρηματοδοτούν την βιομηχανική ανάπτυξη και παραγωγή νέων ευρωπαϊκών προϊόντων με σκοπό εν συνεχεία, την από κοινού προμήθειά τους. Τα κράτη – μέλη, ενώνουν τις αμυντικές τους βιομηχανίες για να σχεδιάσουν, να αναπτύξουν και να παράξουν νέα συστήματα και μόλις το προϊόν αναπτυχθεί βιομηχανικά, οι συμμετέχουσες χώρες δεσμεύονται να το αγοράσουν μαζί. Αυτό μειώνει δραστικώς το κόστος μονάδος κι εξασφαλίζει ότι οι στρατοί τους θα έχουν ακριβώς το ίδιο, συμβατό υλικό.

Η διαφορά του EDIP από οποίο προκύπτουν τα EDPCI, εν σχέσει με τα προγράμματα που χρηματοδοτούσε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF) είναι ότι δεν χρηματοδοτεί μόνο την έρευνα, η οποία συχνά παραμένει στα χαρτιά. Πλέον, η χρηματοδότηση καλύπτει την μετάβαση από το εργαστήριο στην βιομηχανία, υποστηρίζοντας την επέκταση των γραμμών παραγωγής για μαζική κλίμακα.

ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ Podcast # 160 – Ο κόσμος στις φλόγες – Βαλλιστικοί, Cruise, φθηνοί Cruise και εμείς

• DECODER: Συστήματα δρόνων και αντιμετωπίσεως δρόνων.
• IMSD: Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Άμυνα και Προστασία Βυθού.
• SPACE: Διαστημική Άμυνα.
• EU-FIAMD: Ενοποιημένη Αντιαεροπορική και Πυραυλική Άμυνα (συμπεριλαμβανομένης της Έγκαιρης Προειδοποίησης).

Από την πλευρά της, η Κυπριακή Δημοκρατία συμμετέχει και αυτή σε 4 από τα 5 έργα, έχοντας εξαιρέσει το SPACE. 

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΕΕ, τα συγκεκριμένα 5 προγράμματα αποτελούν τις “ναυαρχίδες” (flagships) της ευρωπαϊκής άμυνας, με στόχο να έχουν λάβει σταθερή βιομηχανική μορφή έως το 2028.

Επειδή από κυβερνητικής πλευράς δεν έχει δημοσιοποιηθεί κάποιος κατάλογος ελληνικών εταιρειών που θα λάβουν μέρος στα εγκριθέντα έργα, ήδη η αντιπολίτευση έχει θέσει το ζήτημα της ενημερώσεως και της διαφάνειας. Δεδομένου όμως ότι τα EDPCI είναι μια εντελώς νέα διαδικασία βιομηχανικής παραγωγής και οι τελικές εθνικές συμφωνίες και βιομηχανικές κοινοπραξίες τώρα ξεκινούν να εξειδικεύονται, αυτό είναι μάλλον κάτι αναμενόμενο. Οι χώρες θα υπογράψουν τα νομικά κείμενα (Grant Agreements) με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να εκταμιευθούν τα πρώτα κονδύλια και να καθοριστούν τα ακριβή ορόσημα παραδόσεως των συστημάτων.

Από τον Κοινοβουλευτικό Τομέα Ευθύνης Εθνικής Άμυνας ΠΑΣΟΚ, εκδόθηκε η παρακάτω ανακοίνωση Τύπου για σχετική ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου που κατατέθηκε σήμερα:

Απαντήσεις για τη συμμετοχή της Ελλάδας στα ευρωπαϊκά αμυντικά έργα κοινού ενδιαφέροντος και τον ρόλο της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε αυτά ζητά ο βουλευτής και υπεύθυνος του ΚΤΕ Εθνικής Άμυνας του ΠΑΣΟΚ Μιχάλης Κατρίνης, με ερώτηση και αίτηση κατάθεσης εγγράφων προς τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια.

Όπως αναφέρει, η Ελλάδα συμμετέχει σε τέσσερα από τα πρώτα πέντε προγράμματα, ιδιαίτερα μεγάλης οικονομικής, βιομηχανικής και επιχειρησιακής σημασίας, τα οποία καλύπτουν, μεταξύ άλλων, μη επανδρωμένα συστήματα και anti-drone δυνατότητες, θαλάσσια και υποθαλάσσια άμυνα, ISR, διαστημικές δυνατότητες, αισθητήρες, έγκαιρη προειδοποίηση, διοίκηση και έλεγχο και ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα.

Ο Μιχάλης Κατρίνης θέτει ερωτήματα για τη διαδικασία έγκρισης, τους αρμόδιους εθνικούς φορείς, τον συντονισμό και το αντικείμενο που έχει αναλάβει ή διεκδικεί η χώρα ανά έργο.

Για τη βιομηχανική συμμετοχή, ερωτά ποιοι φορείς και επιχειρήσεις έχουν συμβάλει στον σχεδιασμό, ποιες εταιρείες έχουν επιλεγεί ή προταθεί, με ποια διαδικασία και κριτήρια και αν θα υπάρξει ανοικτή πρόσκληση ενδιαφέροντος με ισότιμη πρόσβαση.

Ο βουλευτής θέτει επίσης το ζήτημα της ουσιαστικής ανάπτυξης της εγχώριας παραγωγής, ώστε η συμμετοχή να μην περιοριστεί σε αγορές έτοιμων συστημάτων. Τα ερωτήματά του αναφέρονται στο ύψος της ευρωπαϊκής και εθνικής χρηματοδότησης, την ύπαρξη στόχων για προστιθέμενη αξία, τεχνογνωσία, δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και το χρονοδιάγραμμα αποφάσεων, συμβάσεων και χρηματοδοτήσεων και έγκαιρης ενημέρωσης της βιομηχανίας.

Με την αίτηση κατάθεσης εγγράφων ζητά να κατατεθούν, στο βαθμό που δεν εμπίπτουν σε διαβαθμισμένες πληροφορίες, τα στοιχεία που αφορούν τους φακέλους συμμετοχής, τις εγκριτικές αποφάσεις, τους καταλόγους ελληνικών φορέων και επιχειρήσεων, τους προϋπολογισμούς, τη χρηματοδότηση και τις διαδικασίες επιλογής εταίρων, εξαιρουμένων των διαβαθμισμένων πληροφοριών.

Η ερώτηση, έχει ως εξής:

Με την πρόσφατη ευρωπαϊκή διαδικασία προσδιορίστηκαν τα πρώτα πέντε Ευρωπαϊκά Αμυντικά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (European Defence Projects of Common Interest – EDPCI), στο πλαίσιο του European Defence Industry Programme (EDIP).

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα συμμετέχει σε τέσσερα από αυτά:

1. DECODER – Drone and Counter-Drone European Resolve,
2. Integrated Maritime and Seabed Defence (IMSD),
3. SPACE,
4. EU Federated Integrated Air and Missile Defence including Early Warning (EU-FIAMD).

Πρόκειται για προγράμματα ιδιαίτερα μεγάλης οικονομικής, βιομηχανικής και επιχειρησιακής σημασίας, τα οποία καλύπτουν, μεταξύ άλλων, μη επανδρωμένα συστήματα και anti-drone δυνατότητες, θαλάσσια και υποθαλάσσια άμυνα, ISR, διαστημικές δυνατότητες, αισθητήρες, έγκαιρη προειδοποίηση, διοίκηση και έλεγχο και ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα.

Δεδομένου ότι η συμμετοχή της χώρας στα συγκεκριμένα έργα μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές ευκαιρίες για την ελληνική αμυντική βιομηχανία, τις ΜΜΕ, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια, αλλά και να επηρεάσει ουσιωδώς τον μελλοντικό σχεδιασμό αμυντικών προμηθειών και επενδύσεων,

ΕΡΩΤΑΤΑΙ Ο Κ. ΥΠΟΥΡΓΟΣ:

1. Με ποια διαδικασία αποφασίστηκε η συμμετοχή της Ελλάδας στα τέσσερα ανωτέρω EDPCI και ποιοι εθνικοί φορείς συμμετείχαν στην προετοιμασία και υποβολή των σχετικών προτάσεων;
2. Ποιος είναι ο αρμόδιος εθνικός φορέας ή υπηρεσία για καθένα από τα τέσσερα έργα και ποια είναι η προβλεπόμενη δομή διοίκησης και συντονισμού της ελληνικής συμμετοχής;
3. Ποιο είναι το συγκεκριμένο φυσικό και οικονομικό αντικείμενο της ελληνικής συμμετοχής σε καθένα από τα τέσσερα έργα και ποια επιμέρους έργα, υποέργα ή capability areas έχει αναλάβει ή διεκδικεί η χώρα;
4. Ποιες ελληνικές επιχειρήσεις, δημόσιοι φορείς, ερευνητικά κέντρα ή πανεπιστήμια έχουν μέχρι σήμερα συμμετάσχει στην προετοιμασία, στις διαβουλεύσεις ή στον σχεδιασμό των συγκεκριμένων έργων και με ποια ιδιότητα;
5. Έχουν ήδη επιλεγεί ή προταθεί ελληνικές εταιρείες ως βιομηχανικοί εταίροι, προμηθευτές, υποκατασκευαστές ή integrators σε οποιοδήποτε από τα τέσσερα EDPCI; Εάν ναι, ποιες είναι αυτές, σε ποιο έργο συμμετέχουν και με ποια διαδικασία και κριτήρια επιλέχθηκαν;
6. Προτίθεται το Υπουργείο να πραγματοποιήσει ανοικτή πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος προς την ελληνική αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία, ώστε επιχειρήσεις που διαθέτουν σχετικές τεχνολογίες και προϊόντα να έχουν ισότιμη δυνατότητα συμμετοχής;
7. Ποιο είναι το εκτιμώμενο ύψος της ευρωπαϊκής και εθνικής χρηματοδότησης που αντιστοιχεί ή αναμένεται να κινητοποιηθεί για την ελληνική συμμετοχή ανά EDPCI και ποια εθνική συγχρηματοδότηση προβλέπεται;
8. Έχουν προβλεφθεί συγκεκριμένοι στόχοι για ελληνική βιομηχανική συμμετοχή, εγχώρια προστιθέμενη αξία, ανάπτυξη και κατοχή τεχνογνωσίας και δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, καθώς και για συμμετοχή ελληνικών ΜΜΕ στην εφοδιαστική αλυσίδα;
9. Πώς θα διασφαλιστεί ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στα EDPCI θα οδηγήσει σε ουσιαστική ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγικής και τεχνολογικής βάσης και όχι αποκλειστικά σε προμήθεια έτοιμων συστημάτων από μεγάλους ευρωπαϊκούς κατασκευαστές;
10. Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα των επόμενων αποφάσεων, προσκλήσεων, συμβάσεων και χρηματοδοτήσεων για καθένα από τα τέσσερα έργα και με ποιον τρόπο θα ενημερώνεται εγκαίρως η ελληνική βιομηχανία για τις δυνατότητες συμμετοχής;

ΠΑΡΑΚΑΛΕΙΣΘΕ ΝΑ ΚΑΤΑΘΕΣΕΤΕ

τα σχετικά έγγραφα, στο βαθμό που δεν εμπίπτουν σε διαβαθμισμένες πληροφορίες, και ειδικότερα τα έγγραφα:

• των ελληνικών προτάσεων ή φακέλων συμμετοχής στα τέσσερα EDPCI,
• των αποφάσεων ή πράξεων με τις οποίες εγκρίθηκε η ελληνική συμμετοχή,
• του καταλόγου των ελληνικών φορέων και επιχειρήσεων που έχουν μέχρι σήμερα συμμετάσχει στις σχετικές διαδικασίες,
• των διαθέσιμων στοιχείων για τον προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση της ελληνικής συμμετοχής,
• καθώς και των κριτηρίων και διαδικασιών που εφαρμόστηκαν ή πρόκειται να εφαρμοστούν για την επιλογή των ελληνικών βιομηχανικών εταίρων.

Είναι πραγματικά τόσο απαραίτητο το πρόγραμμα VICTA για την ΔΕΠ;