Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Στην εποχή των υποβρυχίων ανεπάνδρωτων συστημάτων (UUV) έχει σχεδιάσει να περάσει το Πολεμικό Ναυτικό, παρακολουθώντας τις τάσεις και επιδιώκοντας την προσαρμογή του στις αυξημένες επιχειρησιακές δυνατότητες που προσφέρουν. Η εκδήλωση ενδιαφέροντος περνάει μέσω και του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) το οποίο στις 9 Απριλίου 2026 ανακοίνωσε τον πρώτο κύκλο ταχείας διαβουλεύσεως για λύσεις UxS. Στην κατηγορία UUV, από πλευράς επιδόσεων περιγράφονται μεταξύ άλλων επιθυμητό βάθος καταδύσεως ίσο ή μεγαλύτερο των 30 μέτρων, εμβέλεια επικοινωνιών 10 χλμ., αυτονομία λειτουργίας ίση ή μεγαλύτερη των 3 ωρών, παραπέμποντας σε μικρού μεγέθους σύστημα. Στα ενδεικτικά σενάρια αποστολής, περιγράφεται η έρευνα για εντοπισμό ναρκών.
Την ίδια στιγμή, υπάρχει ετοιμότητα να περάσει στην άμεση προμήθεια συστήματος πολύ μεγαλύτερης κατηγορίας. Έγκυρες πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ αναφέρουν ότι στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) 2025-2036 περιλαμβάνεται πρόγραμμα προμήθειας 4 μεγάλων UUV που προορίζονται για Αντιναρκικές Επιχειρήσεις (MCM). Σύμφωνα με τις πληροφορίες μάλιστα, το πρόγραμμα αναφέρει σαφώς και τον τύπο του συστήματος, εν προκειμένω το BlueWhale της ισραηλινής IAI.
Πρόκειται για ένα από τα πιο ώριμα συστήματα της κατηγορίας στην Δύση. Το Αυτόνομο Υποβρύχιο Σύστημα BlueWhale ή ELI-3325 της ELTA Systems, θυγατρικής της IAI, προορίζεται για μια σειρά κρίσιμων αποστολών, όπως Ανθυποβρυχιακό Αγώνα (ASW), Αντιναρκικές Επιχειρήσεις (MCM) και συλλογή πληροφοριών σε ανοικτές ή κλειστές θάλασσες. Μεταφέρεται εύκολα από αέρος, θαλάσσης και ξηράς, χωρώντας σε τυποποιημένο εμπορευματοκιβώτιο.
Το BlueWhale είναι μήκους 10,9 μέτρων, διαμέτρου 1,12 μέτρου και βάρους 5,5 τόννων. Το μέγιστο βάθος καταδύσεως, αναφέρεται ότι είναι 300 μέτρα περίπου. Η αυτονομία επιχειρήσεων, αναλόγως σχεδίου χρήσεως, είναι 2-3 εβδομάδες.
Μπορεί να επιχειρήσει ως προωθημένη υποβρύχια “φυλακίδα” εκτελώντας επιτήρηση και αναγνώριση για ναυτικές Δυνάμεις Επιχειρήσεων ή για την υποστήριξη Ειδικών Επιχειρήσεων, εντοπίζοντας και ιχνηλατώντας στόχους πάνω και κάτω από την επιφάνεια της θαλάσσης. Στηριζόμενο σε πολλαπλούς αισθητήρες που φέρει και πλήρως ολοκληρωμένο σε δομές Διοικήσεως & Ελέγχου (C2) μέσω ασφαλούς δορυφορικής ζεύξεως, μεταδίδει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο σε κέντρα διοικήσεως στην ξηρά και την θάλασσα.
Στον τηλεσκοπικό ιστό – περισκόπιο, ενσωματώνονται σύστημα ραντάρ και ηλεκτροπτικό συγκρότημα για έρευνα στόχων επιφανείας και παρακτίων ενώ κεραία δορυφορικών επικοινωνιών μεταφέρει τα συλλεχθέντα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο. Ανίχνευση υποβρυχίων και συλλογή ακουστικών δεδομένων επιτυγχάνεται μέσω ενός ρυμουλκούμενου σόναρ μήκους αρκετών δεκάδων μέτρων και από σόναρ πλευρικής διατάξεως με συστοιχίες δεκτών στις δύο πλευρές της πλατφόρμας. Εκεί, μπορεί να φέρεται εναλλακτικώς ειδικό σόναρ συνθετικού διαφράγματος (SAR) για την ανίχνευση ναρκών και χαρτογράφηση βυθού.
Η ανάπτυξη του BlueWhale ως πρόγραμμα του ισραηλινού Υπουργείου Αμύνης δείχνει να ξεκινά το 2017, αρχικώς ως πειραματικό για δοκιμές αλγορίθμων πλοηγήσεως και αισθητήρων. Από το 2023 πλέον, μετά την συμπλήρωση χιλιάδων ωρών σε δοκιμές, η IAI ανέλαβε την βιομηχανοποίησή του με την αναπτυχθείσα τεχνολογία, προσφέροντάς το ως ολοκληρωμένο προϊόν στην αγορά. Η αποκάλυψή του, έγινε τις πρώτες ημέρες Μαΐου 2023. Δύο χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο της διεθνούς εκθέσεως DEFEA 2023, η IAI υπέγραψε MoU με την ΕΑΒ, ώστε σε περίπτωση προμήθειας του BlueWhale από το Πολεμικό Ναυτικό, να διατεθεί από κοινού. Την εποχή εκείνη, καταρτίστηκε ο ΜΠΑΕ 2025-2036.
Το BlueWhale παρουσιάζεται ως πλήρως επιχειρησιακό και ώριμο, παρά δε την έλλειψη επισήμων ανακοινώσεων, θεωρείται ότι βρίσκεται σε υπηρεσία με το Ισραηλινό Ναυτικό. Πρώτος εξαγωγικός πελάτης είναι η Γερμανία, η οποία μετά από εκτεταμένες επιχειρησιακές δοκιμές στην Βαλτική, τον Ιούλιο του 2025 ξεκίνησε το τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων για την προμήθεια ενός συστήματος. Η επίσημη τελετή παραδόσεως, έγινε στις 25 Φεβρουαρίου 2026 με το πρώτο BlueWhale να χαρακτηρίζεται “πιλοτικό”, που θα αξιολογηθεί έτι περαιτέρω πριν ανατεθεί σύμβαση για επιπλέον μονάδες. Σε γερμανική υπηρεσία, το BlueWhale έχει ολοκληρωθεί με σύστημα ρυμουλκούμενο σόναρ της γερμανικής Atlas Elektronik (θυγατρική της TKMS) η οποία ανέλαβε και την ολοκλήρωση του συστήματος συλλογής των πληροφοριών. Η IAI κατασκεύασε το σώμα του UUV, τους συσσωρευτές και το βασικό λογισμικό πλοηγήσεως.
Η ένταξη προγράμματος προμήθειας 4 συστημάτων BlueWhale στον ΜΠΑΕ 2025-2036 και μάλιστα για Αντιναρκικές Επιχειρήσεις, δείχνει ότι το Πολεμικό Ναυτικό αποβλέπει στην επιχειρησιακή ένταξη του συστήματος, αρχικώς για περιορισμένο φάσμα εφαρμογών. Φυσικά μελλοντικώς τίποτα δεν εμποδίζει την προμήθεια επιπλέον αισθητήρων για εγκατάσταση ή και επιπλέον μονάδων προς ενίσχυση του οπλοστασίου.
Η IAI, παρουσιάζεται να μελετά, αν δεν έχει αρχίσει ήδη, την ανάπτυξη μιας μεγαλύτερης εκδόσεως του BlueWhale, που θα μπορούσε να φιλοξενήσει εξελιγμένο σύστημα προώσεως για μεγαλύτερη αυτονομία, της τάξεως μερικών μηνών. Η μεγαλύτερη πλατφόρμα επίσης, θα μπορεί να φιλοξενεί ελαφρές τορπίλες ή άλλα όπλα, σε εσωτερικό χώρο, ώστε να αποκτήσει το σύστημα ικανότητα μάχης.
Συμφωνία ΙΑΙ με ΕΑΒ για την προσφορά του BlueWhale στο Πολεμικό Ναυτικό
