Γράφει ο Πέτρος Σαββίδης, PhD
Ακαδημαϊκός, αναλυτής γεωπολιτικής, άμυνας και ασφάλειας
Την Παρασκευή 12 Ιουνίου ολοκληρώθηκε η διεξαγωγή της ΤΑΜΣ “ΝΙΚΗΤΗΣ-ΔΗΜΗΤΡΑ 2026”, η οποία άρχισε τη Δευτέρα 8 Ιουνίου με προπαρασκευαστικές ενέργειες σταδιακής κλιμάκωσης του επιπέδου ετοιμότητας των Μονάδων.
Πρόκειται για διακλαδική τακτική άσκηση ευρείας κλίμακας επιπέδου ΓΕΕΦ, που διενεργείται ετησίως τον μήνα Ιούνιο, κατά την οποία εξετάζονται το Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου και τα Σχέδια Επιχειρήσεων των Σχηματισμών/ Συγκροτημάτων και των Μονάδων, καθώς και το Σύστημα Διοικητικής Μέριμνας της ΕΦ. Κατά τη διάρκειά της αναπτύσσονται τα κλιμάκια διοικήσεως, επικοινωνιών και ΔΜ, και εκτελείται μερική ανάπτυξη δυνάμεων με τη συμμετοχή επιστράτων και εθνοφυλάκων. Σημειώνεται ότι κατά τη διεξαγωγή της εξετάζονται τεχνικά αντικείμενα και σε αυτή δεν χρησιμοποιούνται πραγματικά πυρά.
Αντεπίθεση 1ης Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ
Την Πέμπτη 11 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε επιθετική ενέργεια της 1ης Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ στο Πεδίο Βολής Καλού Χωρίου την οποία παρακολούθησε ο Υπουργός Άμυνας και ο Αρχηγός ΓΕΕΦ. Το σενάριο περιελάβανε τη διεξαγωγή αμυντικών και επιθετικών επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση αιφνιδιαστικής επιθετικής ενέργειας του αντιπάλου σε ζωτικό τομέα εντός της Ζώνης Ευθύνης της Ταξιαρχίας. Τον εχθρό απεικόνιζαν τεθωρακισμένα Cascavel και ΤΟΜΠ Λεωνίδας, ενώ τα αμυνόμενα τμήματα της Ταξιαρχίας, αποτελούμενα από Λόχο Μάχης και Λόχο Κατοικημένων Τόπων, υποστηρίζονταν από ομάδα αντιαρματικών βλημάτων AKERON, διμοιρία βαρέων όλμων 120 χιλ., και πυροβολαρχία ρουκετοβόλων 128 χιλ.
Για την απόκρουση της επιθετικής ενέργειας του αντιπάλου, η Ταξιαρχία διάθεσε Τακτικό Συγκρότημα Μ/Κ Τάγματος Πεζικού, το οποίο απετελείτο από Μ/Κ Λόχο (μείον) με ΤΟΜΠ Λεωνίδας, Ίλη Μέσων Αρμάτων (μείον), και πλαγιοφυλακή από ομάδα ΤΟΜΠ VAB. Της επιθετικής ενέργειας προηγήθηκαν προπαρασκευαστικά πυρά πυροβολικού και βαρέων όλμων, που συντονίζονταν από το Κέντρο Συντονισμού Πυρών Υποστήριξης (ΚΣΠΥ) και προσβολές από ζεύγος εξοπλισμένων ελικοπτέρων Η145Μ της Διοίκησης Αεροπορίας που κατευθύνονταν από κλιμάκιο ΑΕΛΑ (Αξιωματικό Ελεγκτή Αέρος).
Κατά τη διάρκεια της ενέργειας, το Στρατηγείο της Ταξιαρχίας απογείωσε μικρά τετρακόπτερα drone για επιτήρηση της περιοχής των επιχειρήσεων. Τα υπηρεσιακά drone που χρησιμοποιήθηκαν είναι τύπου DJI Mavic 2, φέρουν κάμερα ημέρας και θερμική κάμερα της FLIR, και έχουν δυνατότητα πτήσης 30 λεπτών, ταχύτητα 72 χλμ. την ώρα και εμβέλεια 8 χλμ.
Με το πέρας της ενέργειας, ο Υπουργός Άμυνας συνεχάρη τα συμμετέχοντα τμήματα και εξέφρασε τις ευχαριστίες της Πολιτείας για το σημαντικό έργο που επιτελείται στην Εθνική Φρουρά, υπογραμμίζοντας ότι ο κύριος παράγοντας αποτροπής δεν είναι τα οπλικά συστήματα αλλά το προσωπικό που τα επανδρώνει.
Αιχμαλωσία πιλότου καταρριφθέντος μαχητικού
Την Τετάρτη 10 Ιουνίου διενεργήθηκε ενέργεια εντοπισμού και σύλληψης πιλότου μαχητικού αεροσκάφους που είχε καταρριφθεί στη ΖΕ της 7ης Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ. Σύμφωνα με το σενάριο της άσκησης, παρατηρητήριο Λόχου Κατοικημένων Τόπων σε χωριό της περιοχής των Κοκκινοχωριών ενημέρωσε την Ταξιαρχία για την πτώση πιλότου σε συγκεκριμένη τοποθεσία. Την αποστολή εντοπισμού του πιλότου ανέλαβε η Διμοιρία Ταχείας Αντίδρασης (ΔΤΑ) του Τάγματος Εθνοφυλακής (ΤΕΘ) της περιοχής, η οποία κινούμενη επί επίτακτων οχημάτων ανώμαλου εδάφους, απέκλεισε την περίμετρο της τοποθεσίας και απογείωσε τετρακόπτερο drone για αναγνώριση της περιοχής.
Ήδη ο εχθρός είχε προωθήσει επίλεκτο κλιμάκιο διάσωσης στην ευρύτερη περιοχή με σκοπό τη διάσωση και μεταφορά του πιλότου σε ασφαλή περιοχή. Κατά τη διενέργεια της αποστολής, τμήμα της ΔΤΑ ενεπλάκη με το εχθρικό τμήμα Έρευνας – Διάσωσης Μάχης (CSAR) επιτυγχάνοντας την εξουδετέρωσή του, καθώς άλλη ομάδα, προσεγγίζοντας το σημείο, πέτυχε τον αφοπλισμό και την αιχμαλωσία του πιλότου, ο οποίος είχε τραυματιστεί στα πόδια από την πτώση με το αλεξίπτωτο. Αφού του παρασχέθηκαν οι Α΄ Βοήθειες στο σημείο, αυτός μεταφέρθηκε στο σημείο συγκέντρωσης αιχμαλώτων της Ταξιαρχίας για περεταίρω ιατρική περίθαλψη.
Διαχείριση τραυμάτων μάχης επί του πεδίου
Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε σε πεδίο βολής στην περιοχή των Κοκκινοχωριών επιχειρησιακή υγειονομική άσκηση Α΄ Βοηθειών της 7ης Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ, την οποία παρακολούθησε ο Αρχηγός ΓΕΕΦ. Κύριος πυρήνας της δραστηριότητας ήταν η διαχείριση απωλειών υγείας στο πεδίο της μάχης· ένας κρίσιμος παράγοντας στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων, στον οποίο όμως, μέχρι πρόσφατα, δεν είχε δοθεί η δέουσα σημασία.
Η επιχειρησιακή αξία του ζητήματος TCCC ή TC3 (Tactical Combat Casualty Care) στην ΕΦ, δηλαδή Τακτικής Φροντίδας Τραυμάτων Μάχης, άρχισε να γίνεται αντιληπτή την τελευταία δεκαετία, όταν, στο πλαίσιο της Αμυντικής Διπλωματίας, τμήματα της Διοίκησης Καταδρομών και της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών άρχισαν να συνεκπαιδεύονται με τμήματα Ειδικών Επιχειρήσεων φίλιων κρατών. Καταλύτης όμως για την ανάπτυξη ευρύτερων δεξιοτήτων TC3 στο εσωτερικό της ΕΦ, ήταν οι εκπαιδευτικές συνεκπαιδεύσεις με αμερικανικά τμήμα υγειονομικού, όταν άρχισε πλέον να καλλιεργείται σε επίπεδο ΓΕΕΦ η ανάγκη εισαγωγής από τη Διεύθυνση Υγειονομικού, ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων διαχείρισης τραυμάτων μάχης επί του πεδίου.
Η άσκηση Α΄ Βοηθειών της Ταξιαρχίας, περιελάβανε επίδειξη εκπαίδευσης προσωπικού υπό συνθήκες υψηλής πίεσης και την εκτέλεση τακτικού σεναρίου από εξαμελή ομάδα μάχης. Κατά την πρώτη φάση, οι εκπαιδευόμενοι, συνοδευόμενοι από τους εκπαιδευτές τους, κλήθηκαν να αυτοδιαχειριστούν διάφορα τραύματα μάχης επί του σώματός τους και στο τελευταίο στάδιο, κάτω από συνθήκες κόπωσης, να διαχειριστούν οι ίδιοι τον βαρύ τραυματισμό συναδέλφων τους.
Το τακτικό σενάριο περιελάβανε την προώθηση εξαμελούς ομάδας μάχης, αποτελούμενης από Συμβασιούχους Οπλίτες (ΣΥΟΠ), σε όρυγμα και την αιφνίδια εμπλοκή της με εχθρική δύναμη, κατά την οποία τραυματίστηκαν δυο άνδρες της ομάδας. Η αντιμετώπιση της κατάστασης των τραυματιών από τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας ήταν πραγματικά εντυπωσιακή και εκτελέστηκε υπό συνθήκες πίεσης που απεικονίζονταν από ριπές πολυβόλων με αβολίδοτα φυσίγγια και καπνογόνα που δημιουργούσαν σύγχυση για την τακτική κατάσταση.
Μετά την πρώτη παροχή φροντίδας TC3 επί του εδάφους, ο επικεφαλής κάλεσε υποστήριξη MEDEVAC (Medical Evacuation) η οποία εκτελέστηκε ταχύτατα επί ιδιωτικού μεταφορικού οχήματος καθώς δεν ήταν άμεσα διαθέσιμα ασθενοφόρα οχήματα. Οι τραυματίες μεταφέρθηκαν αρχικά σε σταθμό Α΄ Βοηθειών του Τάγματος και ακολούθως προωθήθηκαν στον ΣΑΒ (Σταθμό Πρώτων Βοηθειών) της Ταξιαρχίας, όπου, αναλόγως των τραυμάτων, μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία της περιοχής.
Ευνοϊκές συγκυρίες
Κατά τη διάρκεια της τριήμερης παρουσίας στην άσκηση, δόθηκε η ευκαιρία παρακολούθησης των σχολίων του Αρχηγού ΓΕΕΦ Αντιστράτηγου Εμμανουήλ Θεοδώρου προς τα συμμετέχοντα τμήματα και κατανόησης της ευρύτερης αντίληψής του για τη διεξαγωγή των σύγχρονων επιχειρήσεων. Οι σκέψεις του μεστές, ο λόγος του λιτός, επί της ουσίας, και ο επιχειρησιακός του προβληματισμός βαθύς, προερχόμενος από τα προκαταρκτικά συμπεράσματα που αντλούνται από τα σύγχρονα πεδία συγκρούσεων.
Έχει ήδη πραγματοποιηθεί ουσιαστικό έργο σε διάφορα επιχειρησιακά ζητήματα που, ευχάριστα, προκαλούν έκπληξη καθώς για πολλά χρόνια παρέμειναν ανέγγιχτα. Ένα από αυτά αφορά την αναβάθμιση συγκεκριμένης Διεύθυνσης στο ΓΕΕΦ, η οποία προσδίδει μεγαλύτερη ευελιξία και αποτελεσματικότητα σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό τομέα. Ειδική έμφαση αποδίδεται στην επιβιωσημότητα των πολεμικών συγκροτημάτων και των κλιμακίων της ΕΦ, λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα της σύγκρουσης στην Ουκρανία, και σε αυτό τον ζωτικό τομέα αποδίδεται μεγάλη σημασία. Μετά από δεκαετίες αδράνειας, επανεξετάζεται η συμβολή των αμυντικών έργων στον πολεμικό αγώνα και ήδη προωθείται η εκμετάλλευση υπογειοποιημένων σταθμών διοίκησης.
Επίσης θα πρέπει να υπογραμμιστεί η στενή και αρμονική σχέση που διατηρείται μεταξύ του Α/ΓΕΕΦ και του Υπουργού Άμυνας Βασίλη Πάλμα, ο οποίος είναι ένας έμπειρος πολιτικός χαμηλών τόνων με επιτυχή πορεία στα συγκεκριμένα καθήκοντα. Το ενδιαφέρον και η προσσιτότητά του προς το προσωπικό της ΕΦ καθώς και η ικανότητά του στην διαχείριση δυσκολιών και προβλημάτων, συνδυαζόμενη με την σοβαρότητα και την ικανότητα του Α/ΓΕΕΦ, δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες στο κρίσιμο ζήτημα της εθνικής ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ευχαριστίες στο Υπουργείο Άμυνας και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς για την έγκριση της σχετικής άδειας, στο Επιτελικό Γραφείο Αρχηγού και τη Διεύθυνση Δημοσίων Σχέσεων για τη διοργάνωση του προγράμματος επισκέψεων και την ευγενική φιλοξενία, καθώς και στους Σχηματισμούς που μας υποδέχθηκαν.
