Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Με ανακοίνωσή της στις 2 Ιουνίου, η αμερικανική εταιρεία Shield AI αναφέρθηκε στην υπογραφή συμφωνίας προμήθειας με τον Ελληνικό Στρατό, «για την ανάπτυξη του στόλου των ανεπάνδρωτων αεροσκαφών (UAS) κάθετης απογειώσεως και προσγειώσεως (VTOL) V-BAT, προς υποστήριξη επιχειρήσεων Επιγνώσεως Ναυτικού Τομέως (Maritime Domain Awareness) σε όλο το Αιγαίο Πέλαγος».
Η ανακοίνωση αναφέρει: «Η απόκτηση περισσοτέρων πλατφορμών θα αυξήσει την ικανότητα της Ελλάδας να διατηρεί διαρκή ναυτική επίγνωση και ασφάλεια», ο James Lythgoe, περιφερειακός διευθυντής Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης δήλωσε υπερήφανος «που εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας με την Ελλάδα και τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις» ενώ προστίθεται ότι η εταιρεία «θα ιδρύσει γραφείο στην Αθήνα για να υποστηρίξει στενότερη συνεργασία με πελάτες και εταίρους του κλάδου στην Ελλάδα. Η Shield AI σχεδιάζει να επεκτείνει τις επενδύσεις στο αμυντικό οικοσύστημα της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής λογισμικού αυτονομίας Hivemind για την επιτάχυνση της αναπτύξεως δυνατοτήτων κυρίαρχων αυτόνομων τεχνολογιών».
Ανεξαρτήτως των σχεδίων για την ελληνική αγορά και την ικανοποίηση από την υφισταμένη συνεργασία, ασφαλείς πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ αναφέρουν ότι η αναφορά σε υπογραφή συμφωνίας προμήθειας δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Υπεγράφη απλώς συμφωνία συνεργασίας μεταξύ του ΓΕΣ και της εταιρείας, για θέματα υποστηρίξεως του V-BAT και μελλοντικών προμηθειών. Αυτό κατέστη αναγκαίο και φυσιολογική απαίτηση μετά την μεταβίβαση της κυριότητος των δύο συστημάτων στον Ελληνικό Στρατό, από την ιδιωτική δωρεά τον Μάιο του 2025.
Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ έχει γράψει ότι πρόθεση είναι η προμήθεια επιπλέον συστημάτων V-BAT, τόσο για ενίσχυση των υφισταμένων που αξιοποιούνται από τις Διαβιβάσεις του Ελληνικού Στρατού, όσο και το Πολεμικό Ναυτικό. Οι πληροφορίες αναφέρονται σε 10 επιπλέον συστήματα.
Συμπτωματικώς με τα ανωτέρω, λίγες ημέρες μετά, στις 5 Ιουνίου, δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters παρουσίαζε μια ενδιαφέρουσα διάσταση για τις κατηγορίες και νομικές διαμάχες που αντιμετωπίζει η Shield AI, αναφορικώς με τεχνικά προβλήματα και περιστατικά ασφαλείας του V-BAT. Το δημοσίευμα υπογράφει ο αμυντικός συντάκτης David Jeans, που παρακολουθεί τις εξελίξεις των νεοφυών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον αμυντικό τομέα και ξεκινάει με την αναφορά σε ατύχημα που συνέβη στις 12 Μαΐου, με τον ακρωτηριασμό δακτύλων αξιωματικού του Ρουμανικού Ναυτικού στην διάρκεια εκπαιδεύσεως στο Τέξας. Το ατύχημα επιβεβαίωσε το Υπουργείο Αμύνης της Ρουμανίας, σε ερώτηση του Reuters. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι πρόκειται για το δεύτερο ατύχημα αυτής της μορφής, δεδομένου ότι το πρώτο προ ετών είχε οδηγήσει την εταιρεία να λάβει μέτρα ώστε να αποφεύγονται. Αιτία είναι ότι το προσωπικό τραυματίζεται όταν επιχειρεί να σηκώσει το σύστημα, χωρίς να έχει γίνει αντιληπτό ότι το στροφείο στην βάση συνεχίζει να περιστρέφεται με υψηλές στροφές.
Η Shield AI υποστήριξε ότι το ατύχημα προκλήθηκε από ανθρώπινο λάθος. Συγκεκριμένα, σε παραβίαση των καθιερωμένων διαδικασιών ασφαλείας, χωρίς να προσδιορίσει ποια ακριβώς ήταν.
X-BAT: Αυτόνομο ανεπάνδρωτο αεροσκάφος μάχης VTOL από την Shield AI
Το δημοσίευμα αναφέρεται και σε ατυχήματα λόγω τεχνικών προβλημάτων, αποκαλύπτοντας ότι σε περισσότερες από 50 περιπτώσεις τους τελευταίους 18 μήνες υπήρξαν συντριβές μεταξύ των 200 V-BAT που είχαν υποβληθεί σε αναβάθμιση λογισμικού. Πρόκειται για περιστατικά που έχουν λάβει χώρα σε συστήματα της εταιρείας, στην διάρκεια δοκιμών είτε εκπαιδεύσεως. Το δημοσίευμα ανέφερε ότι η εταιρεία δεν σχολίασε τις συγκεκριμένες περιπτώσεις αλλά ότι οι πελάτες της έχουν αντιμετωπίσει μόνο 10 «επιχειρησιακά ατυχήματα» (operational mishaps) από τις αρχές του 2025, όταν προέβη στην αναβάθμιση του λογισμικού.
Ο αριθμός δεν μπορεί να θεωρηθεί διόλου ευκαταφρόνητος ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι σε αυτόν περιλαμβάνεται και ένα ατύχημα με V-BAT του Ελληνικού Στρατού. Στις 22 Απριλίου, αναφέρθηκε η συντριβή ενός αεροχήματος στην Ρόδο, το οποίο επιβεβαίωσαν στον ΔΟΥΡΕΙΟ ΙΠΠΟ αρμόδιες πηγές. Όλα δείχνουν ότι το αερόχημα δεν μπορεί να επανέλθει σε λειτουργική κατάσταση.
Συναφώς με την περίπτωση της Ελλάδος, το δημοσίευμα του Reuters αναφέρει ότι σύμφωνα με καταγγελία πρώην εργαζόμενου εκ της οποίας έχει κινηθεί δικαστική διαδικασία, η εταιρεία επεδίωξε να αποκρύψει τα τεχνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει στο V-BAT. Μάλιστα η καταγγελία αναφέρει περίπτωση δοκιμής στην οποία, «η Shield AI είπε σε Έλληνες στρατιωτικούς ότι ένα V-BAT πετούσε αυτόνομα, όταν στην πραγματικότητά υπήρχε χειροκίνητη λειτουργία»… Κατά τον ίδιο, η εταιρεία παραποιούσε ή διέγραφε δεδομένα από εκθέσεις ατυχημάτων εσωτερικής χρήσεως, με σκοπό να «δημιουργήσει ψευδές ευνοϊκό αφήγημα» για την απόδοση του V-BAT. Τα “πειραγμένα” δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν από την εταιρεία για την προώθηση των πωλήσεών της στην Διοίκηση Αεροπορικών Συστημάτων Ναυτικού των ΗΠΑ και σε εξαγωγές σε Ελλάδα, Ιαπωνία, Νορβηγία, Ουκρανία και Ταϊβάν. Απόπειρες του Rauters να λάβει απαντήσεις από όλους τους ανωτέρω, δεν έτυχαν ανταποκρίσεως.
Η συντριβή του V-BAT του Ελληνικού Στρατού ήλθε μετά από ανάλογο περιστατικό στην Πορτογαλία τον Σεπτέμβριο του 2025. Εν τούτοις, λόγω αυτού του προηγουμένου, η Shield AI είχε ανακοινώσει τον Φεβρουάριο του 2026 την παύση πτήσεων επί διάστημα αρκετών εβδομάδων προκειμένου να εξακριβώσει τα αίτια αυτού και άλλων περιστατικών. Είναι άγνωστο εάν το ατύχημα στην Ρόδο συνέβη μετά από ενημερώσεις που έκανε η εταιρεία, περί των ευρημάτων της διερευνητικής διαδικασίας της.
Η μήνυση και καταγγελία εναντίον της Shield AI κατατέθηκε στις 25 Μαΐου σε ομοσπονδιακό δικαστήριο του Τέξας από τον Jacob Miller, διευθυντή αναπτύξεως προϊόντων, ο οποίος από τον περασμένο Δεκέμβριο βρίσκεται σε διοικητική άδεια, επειδή εξέφρασε παράπονα για την ασφάλεια του V-BAT. Ο ίδιος, τον Μάιο, κατέθεσε καταγγελία και στην Επιθεώρηση Εργασίας, για τις συνθήκες που επικρατούν στην εταιρεία.
Από πλευράς Shield AI οι κατηγορίες απορρίπτονται ως ψευδείς και αβάσιμες, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για άδικη επίθεση. Το V-BAT έχει συμπληρώσει 18.000 ώρες πτήσεως παγκοσμίως και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χρήστες χαρακτηρίζονται ελάχιστα, παραμένει δε ένα από τα πιο αποδεδειγμένης επιχειρησιακής αξίας συστήματα VTOL σε υπηρεσία.
Η πορεία της Shield AI είναι εντυπωσιακή, δεδομένου ότι οι πωλήσεις της αυξάνονται ραγδαίως, συνεχίζει να συγκεντρώσει τεράστια χρηματοδότηση από επενδυτές και η συνολική αξία της έχει ανέλθει στα 12,7 δισ. $!
Η πλήρης ανακοίνωση της Shield AI στις 2 Ιουνίου, είχε ως εξής:
ΑΘΗΝΑ (2 Ιουνίου 2026) – Η Shield AI ανακοίνωσε σήμερα ότι ο Ελληνικός Στρατός υπέγραψε συμφωνία προμήθειας για την ανάπτυξη του στόλου των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAS) κάθετης απογειώσεως και προσγειώσεως (VTOL) V-BAT, για την υποστήριξη επιχειρήσεων Επιγνώσεως Ναυτικού Τομέως (MDA) σε όλο το Αιγαίο Πέλαγος.
Ο Ελληνικός Στρατός χρησιμοποιεί επί του παρόντος το V-BAT για την εκτέλεση αποστολών πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR). Η απόκτηση περισσοτέρων πλατφορμών θα αυξήσει την ικανότητα της Ελλάδας να διατηρεί διαρκή ναυτική επίγνωση και ασφάλεια σε περιοχές όπου τα παραδοσιακά συστήματα που εξαρτώνται από διαδρόμους είναι πιο δύσκολο να αναπτυχθούν και να διατηρηθούν.
«Το V-BAT είναι εξαιρετικά κατάλληλο για επιχειρήσεις στην Ελλάδα, όπου οι δυνάμεις επιχειρούν σε διάσπαρτα νησιά, απομακρυσμένες ακτές, βαθιές κοιλάδες, οροσειρές και σύνθετα θαλάσσια περιβάλλοντα. Το V-BAT έχει αποδείξει την αξία του σε πολεμικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων περιβαλλόντων χωρίς GPS και επικοινωνίες, και κατασκευάστηκε ακριβώς για τέτοιου είδους επιχειρησιακές πραγματικότητες. Είμαστε υπερήφανοι που εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας με την Ελλάδα και τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις», δήλωσε ο James Lythgoe, περιφερειακός διευθυντής Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης στην Shield AI.
Στο πλαίσιο αυτής της μακροπρόθεσμης δεσμεύσεως προς την Ελλάδα, η Shield AI θα ιδρύσει γραφείο στην Αθήνα για να υποστηρίξει στενότερη συνεργασία με πελάτες και εταίρους του κλάδου στην Ελλάδα. Η Shield AI σχεδιάζει να επεκτείνει τις επενδύσεις στο αμυντικό οικοσύστημα της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής λογισμικού αυτονομίας Hivemind για την επιτάχυνση της αναπτύξεως δυνατοτήτων κυρίαρχων αυτόνομων τεχνολογιών.
Το V-BAT είναι ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος VTOL κατηγορίας Ι του ΝΑΤΟ που διαθέτει σχεδιασμό με αεραγωγούς, περισσότερες από 12 ώρες αυτονομίας και κινητήρα βαρέως καυσίμου. Σχεδιασμένο, δοκιμασμένο και αναπτυγμένο για απαιτητικά περιβάλλοντα ηλεκτρονικού πολέμου, το V-BAT προσφέρει δυνατότητα ISR και στόχευσης με σημαντικά χαμηλότερο κόστος και υλικοτεχνική επιβάρυνση από τα μεγαλύτερα συστήματα ΝΑΤΟ κατηγορίας II και III. Ο σχεδιασμός του με έναν κινητήρα και κλειστό στροφείο επιτρέπει την ασφαλή, εκτόξευση άνευ υποβοηθήσεως και την ανάκτηση από καταστρώματα πλοίων, αστικές στέγες και αυστηρά περιβάλλοντα, καθιστώντας το ιδιαίτερα αποτελεσματικό για θαλάσσιες και εκστρατευτικές επιχειρήσεις.
Επιπλέον V-BAT για τις Διαβιβάσεις αλλά και το Πολεμικό Ναυτικό
