Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Σύμφωνα με δημοσίευμα του αμερικανικού CBS News στις 10 Απριλίου, οι αμερικανικές απώλειες ανεπάνδρωτων αεροσκαφών (UAV) τύπου MQ-9 Reaper ανήρχοντο σε 24 συνολικώς, με 8 εξ αυτών να σημειώνονται τον Απρίλιο. Η καταμέτρηση, δεν περιλαμβάνει την πιθανή απώλεια ενός MQ-4C Triton στις 9 Απριλίου.
Η εικόνα συμπληρώνεται από την καταμέτρηση από ανοικτές πηγές για απώλειες 18 ισραηλινών UAV Μέσου Υψομέτρου Μακράς Αυτονομίας (MALE) διαφόρων τύπων, σε Ιράν και Λίβανο.
Οι Ιρανοί από την πλευρά τους, υποστήριξαν στις 2 Απριλίου ότι κατέρριψαν ένα Orbiter, με το οποίο ο αριθμός των καταρριφθέντων UAV ανήλθε σε 155.
Οι απώλειες ανεπάνδρωτων αεροσκαφών δεν απετέλεσαν καίριο πλήγμα για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της Κεντρικής Διοικήσεως (CENTCOM) των ΗΠΑ ή της ισραηλινής αεροπορίας στο Ιράν. Οι απώλειες πρέπει να εξετάζονται υπό το πρίσμα του συνολικού αριθμού εξόδων και ωρών πτήσεως που εκτέλεσαν, της αποφυγής καταπονήσεως ιπταμένων και εκθέσεως της ζωής τους σε κίνδυνο αλλά και της εγγενούς “φύσεως” των ανεπάνδρωτων, ως αποδεκτών “αναλώσιμων”. Συνεξεταζόμενα όλα αυτά, καθιστούν ανούσια την κριτική περί του χρηματικού κόστους που συνεπάγεται η απώλειά τους.
Αυτό που έχει ενδιαφέρον να εξετασθεί, είναι τα μέσα με τα οποία έγιναν οι συγκεκριμένες καταρρίψεις και πιθανά χρήσιμα συμπεράσματα για την Ελλάδα.
Από τις ανοικτές πηγές, οι απώλειες MQ-9 Reaper παρουσιάζουν το ενδιαφέρον ότι 7 εξ αυτών (όπως και η πιθανή απώλεια του MQ-4C) σημειώθηκαν σε περιοχές κατά μήκος των ακτών του Ιράν, με 2 το διήμερο 5-6 Απριλίου, στην περιοχή της νήσου Κασμ. Αυτές οι περιοχές είναι οι πλησιέστερες – πιο ευπρόσβλητες για τα αεροπορικά μέσα της CENTCOM και σε όρους αντιαεροπορικής αμύνης, είναι απίθανο να αναπτύσσονται εκεί οι συστοιχίες μεγάλου βεληνεκούς. Συνήθως, στις πιο προωθημένες θέσεις εγκαθίστανται συστήματα βραχέως και λίαν βραχέως βεληνεκούς (SHORADS/ VSHORADS). Εάν ληφθεί υπ’ όψιν ότι οι συστοιχίες μεγάλου και μέσου βεληνεκούς του Ιράν ήταν από τις πρώτες που στοχοποιήθηκαν με την έναρξη κιόλας των επιχειρήσεων, δεν είναι παρακινδυνευμένο να διατυπωθεί η θέση ότι τα SHORADS/ VSHORADS αλλά και στοιχεία φορητών αντιαεροπορικών βλημάτων (MANPADS) είναι υπεύθυνα για το μεγαλύτερο ποσοστό απωλειών των UAV.
Στα διάφορα μέσα εξάλλου, η καταρρίψεις UAV αλλά ακόμη και του F-15E ή το πλήγμα στο F-35, αποδίδονται στο σύστημα AD-08 Majid κατηγορίας VSHORADS. Η δυνατότητα αξιοποιήσεως συνόλου ηλεκτροπτικού και υπερύθρου αισθητήρων για παθητικό εντοπισμό και ιχνηλάτηση στόχων, χωρίς να “προδίδεται” η παρουσία του από εκπομπές ραντάρ και η ευκινησία που διακρίνει τις μονάδες πυρός, σημαίνουν αυξημένη επιβιωσιμότητα και ικανότητα αιφνιδιασμού.
Στην περίπτωση της προσπάθειας που έχει εκπονήσει το ΥΠΕΘΑ για τον εκσυγχρονισμό του αντιαεροπορικού δικτύου της χώρας (ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ) η απόδοση εμφάσεως σε συστήματα μεγάλου και μέσου βεληνεκούς, συν αντιβαλλιστικών δυνατοτήτων, διατηρεί υποβαθμισμένη την εστίαση στα συστήματα SHORADS/ VSHORADS και MANPADS. Τα υπάρχοντας ASRAD GR και Stinger υπολείπονται σημαντικών στοιχείων αποδοτικότερης χρησιμοποιήσεως και έχουν ανάγκη εκσυγχρονισμού και συμπληρώσεως.
Από πλευράς απειλής, τα UAV σε τουρκική υπηρεσία, μπορεί να είναι το ίδιο τρωτά, όπως έχει φανεί εξάλλου και σε άλλα πεδία συγκρούσεων ωστόσο, η τουρκική αμυντική βιομηχανία αναπτύσσει κατάλληλα όπλα αέρος – εδάφους μεγάλου βεληνεκούς και βελτιώνει διαρκώς τα συστήματα αισθητήρων. Τα όπλα βεληνεκούς δεκάδων ή εκατοντάδων χιλιομέτρων, σημαίνουν ότι τα UAV θα μπορούν να επιτεθούν χωρίς να εισέλθουν στις ζώνες των αντιαεροπορικών συστημάτων ενώ αντιστοίχως, οι βελτιωμένοι αισθητήρες που αξιοποιούν και την Τεχνητή Νοημοσύνη, μεγαλώνουν τις αποστάσεις επιτηρήσεως κι εντοπισμού στόχων.
Σε μία ελληνοτουρκική αναμέτρηση, τα εχθρικά UAV δεν θα απαιτείται να πετάξουν απαραιτήτως επάνω από την ελληνική επικράτεια για να εκτελέσουν τις αποστολές τους σε Θράκη και Αιγαίο, όπως συμβαίνει με τα αμερικανικά και ισραηλινά στο Ιράν. Κύρια προτεραιότητα του εχθρού θα είναι η καταστροφή των κατά βάση γραμμικώς ανεπτυγμένων στην μεθόριο αμυνόμενων δυνάμεων. Οι τελευταίες, όσα αντιαεροπορικά μέσα και αν διαθέτουν για την διατάραξη των αεροπορικών επιχειρήσεων του εχθρού, θα εξακολουθούν να στηρίζονται κατά μείζονα λόγο στην δύναμη κρούσεως της Πολεμικής Αεροπορίας, που θα πρέπει να επιβληθεί στο δυναμικό της αντιπάλου.
Τί πρέπει να μας μείνει από την “περιπέτεια” της απώλειας του F-15E;
