Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Οι σχεδιαζόμενες προμήθειες οπλικών συστημάτων από το Ισραήλ για το Όπλο του Πυροβολικού, έχουν φέρει στην επιφάνεια την διάσταση της επιλογής πλατφόρμας μεταφοράς, δεδομένου ότι τόσο το Ακριβές & Γενικό Σύστημα Εκτοξευτή (PULS) όσο και τα αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα διαφόρων τύπων φέρονται επί φορτηγών οχημάτων. Σε έναν φυσιολογικό στρατό, το ζήτημα θα εθεωρείτο άνευ διλήμματος, υπό την έννοια ότι η ομοιοτυπία του υλικού, επιτάσσει ως ορθολογική την επιλογή του τύπου που βρίσκεται σε γενική υπηρεσία.
Ο Ελληνικός Στρατός χρησιμοποιεί παλαιά φορτηγά οχήματα και η απαίτηση για αντικατάσταση είναι αναγνωρισμένη εδώ και χρόνια. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει σύγχρονος τύπος φορτηγού σε γενική υπηρεσία, στην περίπτωση των προς πρόσκτηση οχημάτων, ο Ελληνικός Στρατός ξεκινάει… ανάποδα. Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ έχει γράψει ότι στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) 2025-2036 περιλήφθηκε πρόγραμμα προμήθειας νέου οχήματος γενικής χρήσεως προϋπολογισμού 400 εκατ. €. αλλά αντί να προχωρήσει πρώτο, ώστε να εξασφαλιστούν οικονομίες κλίμακος και συμπίεση τιμών μέσα από διαπραγμάτευση για μια συμφωνία – πλαίσιο που θα αφορά μεγάλο αριθμό, κάτι τέτοιο δεν βλέπουμε να γίνεται.
Ανεξαρτήτως επιχειρησιακών απαιτήσεων και διαδικασίας συγκριτικής αξιολογήσεως τύπων, όλα δείχνουν ότι οι απευθείας αναθέσεις συνεχίζονται και τις εξελίξεις οδηγούν τα επιχειρηματικά συμφέροντα. Υφίσταται ήδη ένας υπόγειος “πόλεμος” μεταξύ ελληνικών εταιρειών οι οποίες φιλοδοξούν να αποκτήσουν σημαντικό μερίδιο στις αμυντικές προμήθειες.
Η υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της METLEN και της Iveco Defence Vehicles (IDV) που ανακοινώθηκε στις 31 Μαρτίου 2025, δίνει ένα προβάδισμα στην εταιρεία του Βόλου. Εν τούτοις, στην παρούσα φάση δεν υπάρχουν οι βιομηχανικοί χώροι για την φιλοξενία “γραμμής παραγωγής”, όπου θα συναρμολογούνται τα οχήματα στο πλαίσιο κάποιου προγράμματος.
Η εταιρεία έχει ανακοινώσει σχεδιασμό ανεγέρσεως τριών νέων εργοστασίων αμυντικών εφαρμογών μέχρι το 2028-2030 και ήδη έχει ξεκινήσει η κατασκευή του πρώτου εξ αυτών. Το σχέδιο υποστηρίζεται από την κυβέρνηση, που το επιδοτεί με 22 εκατ. € από το Ταμείο Ανάκαμψης. Εν τούτοις, πληροφορίες αναφέρουν ότι το πρώτο εργοστάσιο που ανεγείρεται, θα χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη του προγράμματος Leopard 2.
Η ανάληψη έργου για φορτηγά οχήματα, απαιτούσε ταχύτερη ανταπόκριση και για τον λόγο αυτό στις 12 Ιανουαρίου 2026 η METLEN ανακοίνωσε την εξαγορά των ακινήτων και του μηχανολογικού εξοπλισμού της ΝΚ Τrailers στον Βόλο. Πρόκειται για δύο κτίρια επιφανείας περίπου 26.900 τ.μ., που θα υποβληθούν σε μερική ανακαίνιση και ανανέωση εξοπλισμού.
Η ταχεία κίνηση, επιτρέπει μία αρχική βάση για την υλοποίηση προγράμματος φορτηγών οχημάτων αλλά έγινε και για έναν άλλον λόγο, στρατηγικής σημασίας. Στον χώρο της Άμυνας ενδιαφέρεται να εισέλθει Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, που δραστηριοποιείται στον τομέα των κατασκευών έργων και υποδομών. Επειδή στερείται βιομηχανικού χώρου για την υποστήριξη παραγωγής, ο Όμιλος είχε εκδηλώσει ισχυρό ενδιαφέρον για την εξαγορά της NK Trailers και οι πληροφορίες ανέφεραν ότι οι δύο πλευρές ευρίσκοντο πολύ κοντά σε συμφωνία, όπως είχε γράψει πέρυσι ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ. Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε άμεση ενίσχυση του ανταγωνιστή και η METLEN κατάφερε να την εξουδετερώσει.
Επειδή οι προσφερόμενες βιομηχανικές μονάδες στην χώρα, ανεξαρτήτως της καταστάσεως στην οποία βρίσκονται, δεν είναι πολλές, τα περιθώρια της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ είναι στενά. Επί της ουσίας, η ισραηλινών συμφερόντων ΕΛΒΟ, είναι η μόνη εναλλακτική, παρά το ότι δεν έχει γίνει καμμία επένδυση επί σειρά ετών και οι χώροι είναι πλέον άδειοι από εξοπλισμό. Το Ελληνικό Δημόσιο δεν έχει επιδείξει ενδιαφέρον να ασκήσει το δικαίωμα εξαγοράς μετοχικού μεριδίου και η εταιρεία δεν έχει καμμία παραγωγική δραστηριότητα.
Ο ανταγωνισμός μεταξύ METLEN και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, μόλις έχει αρχίσει να ξεδιπλώνεται. Αν και δεν υπάρχουν επίσημες δηλώσεις και επικρατεί συσκότιση για τις ενέργειες κι επιλογές στο πλαίσιο του προγράμματος “Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη” (SAFE) στον συγκεκριμένο ανταγωνισμό και την σύγκρουση συμφερόντων, αποδίδουν ορισμένες πηγές την τελική εξαίρεση από αυτό, του προγράμματος προμήθειας οχημάτων γενικής χρήσεως. Στον αρχικό κατάλογο 25 προγραμμάτων του εθνικού επενδυτικού σχεδίου SAFE, είχε περιληφθεί πρόγραμμα προσκτήσεως Οχημάτων Γενικής Χρήσης ποσού 200 εκατ. € με συμμετοχή και Γερμανίας, Ιταλίας, Πολωνίας, Τσεχίας. Επρόκειτο επί της ουσίας, για την α΄ φάση του σχετικού προγράμματος στον ΜΠΑΕ 2025-2036. Το πρόγραμμα δεν περιλήφθηκε στον τελικό κατάλογο προγραμμάτων SAFE που υπεβλήθη στα τέλη Δεκεμβρίου απαλλάσσοντας την κυβέρνηση από το “βάρος” μιας αναθέσεως στο προσεχές διάστημα, που θα δυσαρεστούσε έναν από τους δύο μεγάλους Ομίλους. Δίδεται έτσι και πίστωση χρόνου στην ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ να ενισχύσει την είσοδό της στον κλάδο.
Πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ αναφέρουν ότι στο εθνικό σχέδιο SAFE που υποβλήθηκε από την Κύπρο, περιλήφθηκε πρόγραμμα προσκτήσεως φορτηγών οχημάτων. Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς Αθήνα και Λευκωσία θα μπορούσαν κάλλιστα να συνεργαστούν σε μια κοινή προμήθεια φορτηγών. Το περίεργο είναι ότι η Κύπρος δεν περιλαμβανόταν στην περιγραφή προγράμματος της αρχικής προτάσεως των Αθηνών, αφού όπως είδαμε αναφέροντο μόνο Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία και Τσεχία.
Μια άλλη εργοστασιακή μονάδα που βρίσκεται υπό ανέγερση και θα μπορεί να υλοποιήσει ανάλογα έργα, είναι αυτή της EODH Dynamics, που ανακοίνωσε στις 2 Μαΐου 2025 η ελληνική EODH. Οι νέες εγκαταστάσεις είναι στεγασμένης επιφανείας 10.000 τ.μ. με δυνατότητα επεκτάσεως στα 20.000 τ.μ. και προστίθενται στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις της EODH, οι οποίες προσφάτως επεκτάθηκαν με νέο εργοστάσιο, συνοδευόμενες από πρόγραμμα επενδύσεων σε σύγχρονο εξοπλισμό. Η εταιρεία, εκτιμάται ότι θα εξασφαλίσει άμεσα έργο για διεθνείς αγορές, στο πλαίσιο των στρατηγικών συμφωνιών της με ξένους οίκους και προφανώς θα είναι έτοιμη να ανταποκριθεί σε προγράμματα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Δεδομένου ότι οι διαδικασίες για τα προγράμματα προμήθειας συστημάτων Πυροβολικού από το Ισραήλ προχωρούν με γρήγορους ρυθμούς, μπορεί να εκτιμηθεί ως δεδομένη η επιλογή οχήματος που θα δικαιολογεί τον ισχυρισμό περί βιομηχανικού έργου 25% με τοπική συναρμολόγηση. Το αν αυτό επιδιωχθεί μέσα από υπερκοστολογήσεις, εφόσον δεν γίνονται διαγωνισμοί αλλά απευθείας αναθέσεις, είναι ένας κίνδυνος που προφανώς δεν ενοχλεί τους αρμοδίους.
Σε επόμενη φάση, όταν θα προχωρήσει το κύριο πρόγραμμα προμήθειας οχημάτων γενικής χρήσεως, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επιλογή άλλου τύπου, αναλόγως των ισορροπιών επιρροής στο Μαξίμου, στον δεδομένο χρόνο. Σημειώνεται ότι τα τελευταία έτη ο Ελληνικός Στρατός αποκτά φορτηγά οχήματα MAN πολιτικού τύπου, τα οποία αξιοποιεί το Μηχανικό. Οι προμήθειες ξεκίνησαν με πολύ μικρούς αριθμούς και συνεχίζονται μέσω αξιοποιήσεως κονδυλίων ΕΣΠΑ από Περιφέρειες.
Είναι προφανές ότι η περίπτωση της πλατφόρμας – φορτηγού ως γενική λύση, δείχνει ότι βρισκόμαστε ενώπιον σειράς αλληλένδετων εξοπλιστικών προγραμμάτων χωρίς στρατηγική και συνολικό σχεδιασμό αλλά με σκοπίμως αποσπασματική διαχείριση.
“Καμάρι” εμπρός σε πύργο Leopard 2 – Αλλά ο ΕΣ προχωρά σε κανιβαλισμό Leopard
