Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Προχωράει ο σχεδιασμός στην Ιταλία για την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας με την αύξηση κατά 40.000 άτομα της ενεργού δυνάμεως, όπως είχε γίνει γνωστό την άνοιξη του 2025. Σύμφωνα με δημοσίευμα προ μερικών ημερών του ευρωπαϊκού ενημερωτικού δικτύου Euractiv, ο υπουργός Αμύνης έχει ετοιμάσει το τελευταίο προσχέδιο νόμου που θα παρουσιασθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο μετά το καλοκαίρι.
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις αμυντικής πολιτικής, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει και την εφαρμογή ενός νέου πολυεπίπεδου εθνικού συστήματος εφεδρείας. Η αύξηση της ενεργού δυνάμεως, κρίνεται επιβεβλημένη, προκειμένου να βελτιωθεί η ετοιμότητα και οι χρόνοι αντιδράσεως των δυνάμεων. Επισήμως, τα μέτρα εξυπηρετούν τον στόχο της «εξασφαλίσεως των απαραίτητων επιπέδων επιχειρησιακής ετοιμότητας και πλήρους διαλειτουργικότητας του στρατιωτικού μηχανισμού σε διεθνή πλαίσια και στην προοπτική μιας κοινής Ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής», αναφέρει το σχέδιο νόμου.
Σήμερα, η ενεργός δύναμη των ενόπλων δυνάμεων της Ιταλίας κυμαίνεται στα 165.000 άτομα περίπου. Με την αύξηση κατά 40.000 ανδρών και γυναικών, η ενεργός δύναμη μόνο του στρατού, θα ανέλθει σε 135.000. Η αύξηση θα υλοποιηθεί σταδιακώς, με ολοκλήρωση του στόχου το 2033 ενώ αναφορές έχουν γίνει για αύξηση της συνολικής δυνάμεως στα 275.000 άτομα (συμπεριλαμβανομένης της εφεδρείας) μέχρι το 2044.
Οι 40.000 επιπλέον στρατιωτικοί, θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για να καλυφθούν τα μεγάλα κενά επανδρώσεως στις υφιστάμενες ταξιαρχίες και μεραρχίες. Επί παραδείγματι, στα Συντάγματα Τεθωρακισμένων θα προστεθεί επιπλέον αριθμός Ιλών αρμάτων μάχης. Παραλλήλως, θα αναδιοργανωθούν οι υφιστάμενες μονάδες πεζικού, συγκεκριμένως δύο ελαφριές ταξιαρχίες πεζικού θα εφοδιαστούν πλήρως με σύγχρονες συλλογές ηλεκτρονικού “Ατομικού Συστήματος Μάχης”. Τέλος, θα εξυπηρετηθεί η ανάληψη ηγετικού ρόλου από την Ιταλία, στην μετατροπή μιας μεραρχίας στην επίσημη Πολυεθνική Μεραρχία Νότου του ΝΑΤΟ (Multinational Division South – MND-S) η οποία αποτελεί πλέον κρίσιμο στρατηγικό Στρατηγείο για το ΝΑΤΟ στην Μεσόγειο.
Πέραν αυτού, στον πυρήνα της μεταρρυθμίσεως βρίσκεται η δημιουργία μιας νέας επιχειρησιακής εφεδρείας 15.000 ατόμων, σχεδιασμένης για την εξασφάλιση προσωπικού σε δυνάμεις ταχείας αναπτύξεως, με τρεις διακριτούς πυλώνες: μια επιχειρησιακή εφεδρεία, αποτελούμενη κυρίως από προσφάτως αποστρατευμένα στελέχη, μια εθελοντική εξειδικευμένη εφεδρεία για προσωπικό με συγκεκριμένες επαγγελματικές δεξιότητες και μια εδαφική εφεδρεία, από τοπικά προσληφθέντες εθελοντές, κυρίως για το εσωτερικό της χώρας και αποστολές υποστηρίξεως.
Είναι σαφές ότι το σχέδιο συμβαδίζει με την περυσινή απόφαση των κρατών – μελών του NATO να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες ενώ γίνεται επίκληση της προοπτικής για αυξημένες υποχρεώσεις σε επίπεδο ΕΕ. Και είναι εντυπωσιακό, ότι μια χώρα που πρακτικώς δεν αντιμετωπίζει καμμία εξωτερική απειλή, σχεδιάζει μια τόσο μεγάλη ενίσχυση του ενεργού υπό τα όπλα δυναμικού της.
Σε πλήρη αντίθεση, η Ελλάδα, με παραδοσιακή απειλή εκ Τουρκίας, η οποία ενισχύεται διαρκώς ποιοτικώς και αριθμητικώς, περιορίζεται να πειραματιστεί μόνο με ημίμετρα.
Ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας, δεν παύει να αναφέρεται σε “δεκαπλάσια απειλή” που αντιμετωπίζει η χώρα. Μια απειλή, την οποία δεν μασά τα λόγια του και την χαρακτηρίζει “υπαρξιακή”. Αλλά ενώ η ενεργός δύναμη των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, με τα εκατοντάδες χιλιόμετρα απειλούμενης παραμεθορίου, δεν ξεπερνά το 50% της αντίστοιχης των ιταλικών με την ανύπαρκτη απειλή και τις μηδενικές απαιτήσεις επιτηρήσεως συνόρων, ο ΥΕΘΑ δεν αντιδρά δυναμικώς.
Πολύ σωστά ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας αποφάσισε ότι χρειαζόταν η βελτίωση της παρεχομένης εκπαιδεύσεως των στρατευσίμων και του οπλισμού, όπως και των εν γένει ατομικών υλικών του στρατιώτη. Όμως περιορίστηκε σε ημίμετρα, συζητήσιμης αποδοτικότητος, ως προς την ενίσχυση της ενεργού δυνάμεως και ιδίως των μονάδων των πρόσω.
Με έμμεσο τρόπο, η ενεργός δύναμη του Ελληνικού Στρατού που έχει και τις μεγαλύτερες απαιτήσεις επανδρώσεως μονάδων, σχεδιάστηκε να ενισχυθεί με την κατάργηση της θητείας στρατευσίμων στους δύο άλλους Κλάδου, με διάφορα μέτρα για την καταπολέμηση της φυγοστρατίας, την εθελοντική στράτευση γυναικών και με την απόδοση μεγαλύτερης προσπάθειας στην Εθνοφυλακή αλλά και στην Εφεδρεία. Στην τελευταία δε, ανακοίνωσε στόχο για 150.000 εφέδρους υψηλής ετοιμότητος!
Δύο στόχοι για το ΥΠΕΘΑ: αύξηση λειτουργικών προϋπολογισμών και θητείας
Ο ΥΕΘΑ εγκαινίασε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα καταργήσεως μονάδων και συγχωνεύσεως στρατοπέδων, με σκοπό να “συμμαζευτεί” η διασπορά του λίγου ενεργού δυναμικού και να παρουσιασθούν βελτιωμένοι δείκτες επανδρώσεως των μονάδων. Η προσπάθεια, δεν απαντά με τον πειστικότερο τρόπο στο πως θα εξακολουθήσουν να καλύπτονται οι ίδιες αποστολές από μειωμένο αριθμό μονάδων.
Όταν απέναντι η απειλή ενισχύεται διαρκώς με την συγκρότηση νέων δυνάμεων (π.χ. νέες ταξιαρχίες πεζοναυτών) δεν υπάρχει απάντηση με κάποιο ουσιαστικό μέτρο ενισχύσεως των δυνάμεων για βελτίωση του βαθμού επανδρώσεως και της ετοιμότητος των μονάδων αμύνης σε Θράκη και Αιγαίο. Το λίγο προσωπικό στις μονάδες, δεν έχει ευκαιρίες για ρεαλιστική εκπαίδευση και η όποια εκπαίδευση λαμβάνει ο στρατεύσιμος στα Κέντρα Εκπαιδεύσεως Νεοσυλλέκτων (Βασική και Προκεχωρημένη – Μαχητού) δεν κεφαλαιοποιείται.
Στο μεταξύ, πάσχει και η στελέχωση, λόγω δομικών προβλημάτων που γιγαντώθηκαν στην πορεία του χρόνου. Οι προσλήψεις ΕΠΟΠ και η ροή σπουδαστών στα στρατιωτικά ιδρύματα, εξακολουθούν να υπόκεινται σε περιορισμούς από το οικονομικό επιτελείο κι έτσι, η μόνη ρεαλιστική επιλογή είναι η αύξηση της στρατιωτικής θητείας των στρατευσίμων. Το κόστος από μία αύξηση του χρόνου θητείας κατά τρίμηνο ή και παραπάνω, δεν είναι απαγορευτικό. Ο ΥΕΘΑ υπερηφανεύεται ότι πέτυχε να χρηματοδοτήσει το φιλόδοξο σχέδιο νέων στρατιωτικών οικιών μέχρι το 2040 (κατασκευή 10.454 νέων κατοικιών και ανακαίνιση/εκσυγχρονισμό 7.030 υφιστάμενων) κόστους 1,7 δισ. €, με τα 1,44 δισ. € από ιδίους πόρους του ΥΠΕΘΑ, που εξασφαλίσθηκαν από τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζει, δηλαδή χωρίς επιβάρυνση για το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Οι θεωρίες που αναπτύσσει ο ΥΕΘΑ περί λειτουργίας της τεχνολογίας ως “εξομοιωτής ισχύος” για μια χώρα όπως η Ελλάδα, έχουν όρια. Μπορεί να διευκολύνουν πράγματα όμως αυτές οι νέες τεχνολογίες, αυξάνουν και δεν μειώνουν τις απαιτήσεις σε προσωπικό. Ακριβώς επειδή η ευρεία εισαγωγή όπλων όπως οι δρόνοι στα χαμηλά κλιμάκια, επηρεάζει του Πίνακες Οργανώσεως Υλικού των μονάδων και δημιουργεί νέες “θέσεις” για στρατιώτες νέων ειδικοτήτων ενώ δημιουργούνται απαιτήσεις και για νέου τύπου εξειδικευμένες μονάδες. Το υπάρχον ενεργό έμψυχο δυναμικό, δεν επαρκεί για να υπηρετηθούν όλα αυτά.
Συνολικώς, ενώ αναγνωρίζεται ότι στην Ελλάδα δεν μπορεί να υπάρξει μετάβαση σε πλήρως επαγγελματικές Ένοπλες Δυνάμεις και ο Στρατός εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε στρατευσίμους, δεν εφαρμόζεται το πλέον απλό, πρακτικό, ορθολογικό κι αποτελεσματικό μέτρο για την ταχεία αύξηση της ενεργού δυνάμεως.
