Από Σάββας Δ. Βλάσσης
«Κατά τη διάρκεια των συζητήσεών μας επιβεβαιώσαμε για άλλη μια φορά αυτές τις πολύ ισχυρές σχέσεις και, φυσικά, είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε το ενδεχόμενο μιας ακόμη πιο στενής συνεργασίας σε πολλά θέματα. Η παραγωγή στην Πορτογαλία και η προμήθεια από την Ελλάδα των μεταγωγικών αεροσκαφών Embraer C-390 είναι ένα από αυτά. Και σας ευχαριστούμε που βλέπετε την κάλυψη των αναγκών της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας με τόσο θετικό πνεύμα».
Με τα λόγια αυτά, κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Πορτογαλία στις 8 Μαΐου, ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας γνωστοποίησε το ενδιαφέρον για την προμήθεια αεροσκαφών τακτικών μεταφορών C-390 μέσω διακρατικής συμφωνίας και με απευθείας ανάθεση. Το αεροπλάνο της Embraer, είχε κερδίσει από την πρώτη στιγμή τις εντυπώσεις των επιτελών της Πολεμικής Αεροπορίας που ενεπλάκησαν στην αξιολόγησή του, σε σύγκριση με άλλες υποψηφιότητες.
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον μιας διακρατικής συμφωνίας προέκυψε από την ευελιξία που εμφανίζει σχετική πρόταση που έχει κατατεθεί προς την ελληνική πλευρά, η οποία σύμφωνα με πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ, επιτρέπει την έναρξη παραδόσεων από το 2027! Πιο συγκεκριμένα, η Πορτογαλία, η οποία από το 2023 έχει εντάξει σε υπηρεσία το C-390, αφενός συμμετέχει στην παραγωγή του αεροπλάνου, αφετέρου παρουσιάζεται ως ο κύριος συντελεστής προωθήσεως των πωλήσεων στην Ευρώπη.
Μετά την αρχική σύμβαση ύψους 827 εκατ. € του 2017 για προμήθεια 5 αεροπλάνων, στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 η Πορτογαλία υπέγραψε τροποποίηση, με την οποία προμηθεύεται έναν έκτο αεροπλάνο αλλά παραλλήλως εξασφάλισε και δικαίωμα για προαιρετικής προμήθειας 10 επιπλέον μονάδων. Η Πορτογαλία, εκμεταλλεύεται αυτό το δικαίωμα, έχοντας δεσμεύσει 10 “θέσεις” (slots) στην γραμμή παραγωγής του C-390, τις οποίες μπορεί να διαθέσει κατά την κρίση της.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, αναφέρουν οι πληροφορίες, η κυβέρνηση της Πορτογαλίας είναι πρόθυμη να της παραχωρήσει την “θέση” που είναι δεσμευμένη από αυτήν στην γραμμή παραγωγής, με προβλεπομένη παράδοση το 2027. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο κ. Δένδιας απηύθυνε ευχαριστία στον Πορτογάλο ομόλογό του, για τον θετικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν την κάλυψη των ελληνικών αναγκών.
Παρουσιάζει ενδιαφέρον όμως, ότι σύντομα θα έχει διαρρεύσει το ήμισυ του τρέχοντος έτους και ακόμη δεν έχει γίνει ούτε η τυπική ενημέρωση στην Βουλή για ένα σχετικό πρόγραμμα προμήθειας. Ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ έχει γράψει ότι στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) 2025-2036 έχει περιληφθεί πρόγραμμα προσκτήσεως 4 αεροσκαφών μεταφορών με προϋπολογισμό 500 εκατ. €. Το εν λόγω πρόγραμμα, ήταν ένα εκ των οποίων είχε περιληφθεί το 2025 στα προταθέντα προς υλοποίηση μέσω δανεισμού από την πρωτοβουλία Δράση Ασφαλείας Για την Ευρώπη (SAFE) της ΕΕ.
Στην παρούσα φάση, η κατάσταση από πλευράς διαθεσιμότητος χρηματοδοτήσεως, έχει οδηγήσει την ελληνική πλευρά να προσδιορίζει το πλαίσιο συζητήσεως για προμήθεια 3 αεροπλάνων, με προοπτική συμπληρωματικής προμήθειας 3 επιπλέον σε δεύτερο χρόνο.
Επάνω στο πλαίσιο αυτό, οι συζητήσεις για προμήθεια 3 C-390 Millenium κινούνται σε μια πρόταση ενός πακέτου ύψους 500-550 εκατ. €. Σε αυτό, περιλαμβάνεται, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του ΔΟΥΡΕΙΟΥ ΙΠΠΟΥ, εγγύηση, υποστήριξη, εκπαίδευση, πακέτο Εν Συνεχεία Υποστήριξης (FOS) κ.λπ. Στο τραπέζι των συζητήσεων, υπάρχει και η διάσταση της βιομηχανικής συμμετοχής μέσω της ΕΑΒ, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη κάτι οριστικοποιημένο.
Το C-390 έχει επιλεγεί από έξι αεροπορικές δυνάμεις στην Ευρώπη και η υιοθέτησή του από την Πολεμική Αεροπορία θα έχει ως αποτέλεσμα την ένταξή της σε μια “οικογένεια” χρηστών που διαρκώς μεγαλώνει. Από αυτήν απορρέει η ενίσχυση της διαλειτουργικότητος δυνάμεων και συναντιλήψεως επιχειρήσεων εντός του ΝΑΤΟ, η πρόσβαση σε ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών, τεχνογνωσίας, η κοινή εκπαίδευση κ.λπ.
