Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Το Υπουργείο Αμύνης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ανακοίνωσε ότι από την έναρξη των αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν εχθές, καταρρίφθηκαν 152 από 165 βαλλιστικοί πύραυλοι που εντοπίστηκαν (13 κατέπεσαν στην θάλασσα), 2 πύραυλοι πτήσεως (cruise) και 506 από 541 ανεπάνδρωτα επιθέσεως, που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν. Ζημιές προκλήθηκαν μόνο από 35 ανεπάνδρωτα επιθέσεως που έπεσαν σε διάφορα σημεία της επικράτειας. Υλικές ζημιές και απώλειες (3 νεκροί, 58 ελαφρώς τραυματίες) αφορούσαν πολιτικές υποδομές και αμάχους.
Τα ΗΑΕ έχουν έκταση 86.300 τ. χλμ. και παρουσιάζουν ανάπτυγμα σε ευθεία περίπου 600 χλμ. έναντι του Ιράν. Η απόσταση μεταξύ παραλίων του Ιράν και ΗΑΕ, ποικίλει από 150 χλμ. περίπου στο ύψος του Ντουμπάι μέχρι 250 χλμ. στο ύψος της σημαντικής βιομηχανικής περιοχής Αλ Ρουγάς.
Η ανακοίνωση, απέδιδε την επιτυχία σε Εναέριες Περιπολίες Μάχης (CAP) και τα επίγεια αντιαεροπορικά/ αντιβαλλιστικά συστήματα κάθε είδους. Σε υπηρεσία βρίσκονται μαχητικά F-16E/F Block 60 και Mirage 2000-9 υποστηριζόμενα για έγκαιρη προειδοποίηση από αεροσκάφη Global 6000 (ΑΣΕΠΕ), πυροβολαρχίες THAAD και PAC-3 για αντιπυραυλική προστασία, πυροβολαρχίες PAC-2 και Cheongung-II (M-SAM) για αντιαεροπορική άμυνα με αντιπυραυλική ικανότητα και άλλων συστημάτων.
Είναι ενδιαφέρον ότι δεν αναφέρθηκαν πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους, κάτι το ακόμη πιο σημαντικό, επειδή υποτίθεται ότι οι Ιρανοί έπρεπε να γνωρίζουν καλά πως σε πρώτη φάση, όφειλαν να εξουδετερώσουν τα συστήματα αντιαεροπορικής/ αντιπυραυλικής αμύνης. Αφού επιτευχθεί αποδυνάμωση αυτών των αμυντικών μέσων, ακολούθως καθίσταται ευχερέστερη η προσβολή οποιωνδήποτε άλλων στόχων.
Ανάλογα, ισχύουν για τα άλλα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου που βρίσκονται έναντι του Ιράν και υπέστησαν ανάλογες επιθέσεις. Κάποιες εξαιρέσεις, εμφανίζουν φωτογραφίες από καταστροφές σταθερών υποδομών, όπως σε αμερικανική βάση στο Κατάρ. Οι επιθέσεις, υποτίθεται ότι απέβλεπαν στην καταστροφή αμερικανικών στόχων που φιλοξενούν τα γειτονικά κράτη, επομένως η εξουδετέρωση των αντιαεροπορικών/ αντιπυραυλικών μέσων έπρεπε να αποτελεί προτεραιότητα για το Ιράν.
Σε αντίθεση με αυτά, η Ουκρανία, που όπως το Ιράν στερείται ρωμαλέας αεροπορικής ισχύος, επί καθημερινής βάσεως σχεδόν, δημοσιοποιεί στιγμιότυπα από την καταστροφή κάθε είδους αντιαεροπορικού συστήματος των Ρώσων, ακόμη και Θεάτρου Επιχειρήσεων, όπως τα S-300. Οι προσβολές εκτελούνται από δρόνους επιθέσεως, με αντιπροσωπευτικό το FP-2 της Fire Point, που αποκαλύφθηκε επισήμως τον Σεπτέμβριο του 2025 και στην κυριολεξία “θερίζει” κινητά συστήματα κάθε είδους, ακόμη και σε μεγάλο βάθος από την γραμμή επαφής. Έχοντας εμβέλεια της τάξεως των 200 χλμ., μπορεί να επιτεθεί με ακρίβεια έναντι στόχων υψηλής αξίας, όπως τα κινητά αντιαεροπορικά/ αντιπυραυλικά συστήματα, που λόγω αυξημένης τακτικής ευκινησίας, είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν.
Γιατί δεν βλέπουμε ανάλογη δράση από πλευράς Ιρανών;
Η απάντηση βρίσκεται στο σύστημα κατευθύνσεως των χρησιμοποιούμενων όπλων. Το FP-2 των Ουκρανών, έχει σύστημα αυτόνομης κατευθύνσεως για προσβολές έναντι σταθερών στόχων αλλά διατίθεται και σε έκδοση με τηλεχειρισμό για την προσβολή κινητών στόχων. Χάρη στην εικόνα που λαμβάνει από τον ηλεκτοπτικό αισθητήρα στο ρύγχος του όπλου, ο χειριστής εντοπίζει και αναγνωρίζει στόχους.
Ανάλογη ικανότητα έχουν τα λεγόμενα Περιπλανώμενα Πυρομαχικά, που όμως είναι οπλισμένα με μικρότερη πολεμική κεφαλή, επομένως είναι μικρότερης καταστρεπτικής ικανότητος.
Αντιθέτως, το Shahed-136, τυπικό όπλο των Ιρανών, έχει σχεδιαστεί για προσβολή σταθερών στόχων, εκτελώντας ναυτιλία με κοινό Αδρανειακό Σύστημα (INS) σε συνδυασμό με δορυφορικό σύστημα πλοηγήσεως (GLONASS ή GPS) και δεν έχει ικανότητα τηλεχειρισμού. Για να καταστεί τακτικώς πιο ευέλικτο στην επιχειρησιακή χρησιμοποίηση, οι Ρώσοι ανέπτυξαν το 2023 την έκδοση Shahed 236 που φέρει και ηλεκτροπτικό σύστημα, επιτρέποντας τηλεχειρισμό. Πληροφορίες ανέφεραν ότι ευρίσκοντο σε εξέλιξη συζητήσεις για μεταφορά τεχνολογίας στο Ιράν αλλά ίσως δεν είχε καταστεί μέχρι σήμερα εφικτή η μαζική παραγωγή και η εξοικείωση με νέες επιχειρησιακές τακτικές.
Ακόμη όμως και αν το Ιράν διέθετε τέτοιου είδους όπλα, το κρίσιμο σημείο για την σχεδίαση επιχειρήσεων τέτοιου τύπου, είναι η ύπαρξη αξιοποιήσιμων – χρονικώς επίκαιρων (actionable) πληροφοριών. Μέσω αυτών, προσδιορίζονται με ακρίβεια οι θέσεις αναπτύξεως κινητών στόχων σε μεγάλο βάθος από την γραμμή επαφής και εξασφαλίζεται ικανότητα ταχείας εκτοξεύσεως επιθέσεων.
Οι Ουκρανοί έχουν δυνατότητα αποκτήσεως τέτοιων πληροφοριών μέσω δορυφόρων, τακτικών ανεπάνδρωτων αεροσκαφών (UAV) και πληροφοριοδοτών στο έδαφος.
Δορυφορικά δεδομένα εξασφαλίζουν συμμαχικές χώρες.
Τακτικά UAV επιχειρούν σε βάθος πλέον των 100 χλμ. λόγω σχετικής ευχέρειας εκ της υποβαθμισμένης αντιαεροπορικής αμύνης των πρόσω και τα κενά σε συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου από πλευράς Ρώσων. Επειδή πρόκειται για συστήματα χαμηλού κόστους, διατίθενται σε μεγάλους αριθμούς, οπότε περιστασιακές απώλειες δεν διαταράσσουν σοβαρά το έργο των FP-2.
Πληροφοριοδότες δρουν μεταξύ των Ουκρανών πολιτών στις κατεχόμενες περιοχές.
Κατά τα φαινόμενα, οι Ιρανοί υστερούν σε όλο το φάσμα των Πληροφοριών.
Εθνική υποστήριξη από δορυφόρους, έχει επιδιωχθεί να αναπτυχθεί με την βοήθεια της Ρωσίας. Μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο εκτοξεύθηκε ένας πειραματικός δορυφόρος ικανότητος λήψεως φωτογραφιών ευκρινείας περίπου 5 μέτρων (ασπρόμαυρες) και 10 μέτρων έγχρωμων. Πλησίαζε επίσης ο χρόνος των πρώτων εκτοξεύσεων για έναν αστερισμό δορυφόρων επικοινωνιών, με προφανή στρατιωτική χρήση. Εν τούτοις, προφανώς η Ρωσία και η Κίνα, δεν υποστηρίζουν το Ιράν στον τομέα των δορυφορικών δεδομένων για στοχοποίηση.
Τακτικά ανεπάνδρωτα αεροσκάφη είναι απαγορευτικό να απογειώσουν οι Ιρανοί, λόγω αεροπορικής κυριαρχίας των γειτονικών κρατών και των ΗΠΑ.
Ούτε στον τομέα των πληροφοριοδοτών, φαίνεται ότι δραστηριοποιήθηκαν οι υπηρεσίες του Ιράν, ώστε να υπάρχουν “μάτια στο έδαφος”, που θα μπορούσαν να δώσουν μια κάποια εικόνα θέσεων στόχων.
Συνολικώς, το χερσαίο δίκτυο αντιαεροπορικών/ αντιπυραυλικών συστημάτων των κρατών του Περσικού Κόλπου, δεν κινδυνεύει από μαζικές επιθέσεις δρόνων επιθέσεως που θα μπορούσαν να προκαλέσουν κορεσμό. Τα πλήγματα σε πολιτικούς στόχους από Shahed, πιθανώς οφείλονται σε εκτροπές πορείας λόγω παρεμβολών χερσαίων συστημάτων Ηλεκτρονικού Πολέμου.
Στην περίπτωση της Ελλάδας και της προσπάθειας δημιουργίας πολυστρωματικού δικτύου αντιαεροπορικής/ αντιπυραυλικής αμύνης (ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ) όλα τα ανωτέρω πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν. Τόσο από δικής μας πλευράς, όσο και από πλευράς απειλής. Καθίσταται αντιληπτή η σημασία της:
α) δημιουργίας στρατιωτικής υποδομής δορυφορικής υποστηρίξεως για στοχοποίηση.
β) υπάρξεως μεγάλων αριθμών ανεπάνδρωτων αεροσκαφών (UAV) Πληροφοριών Επιτηρήσεως Στοχεύσεως Αναγνωρίσεως (ISTAR) χαμηλού κόστους.
γ) διαθεσιμότητος μεγάλου αποθέματος δρόνων επιθέσεως και Περιπλανώμενων Πυρομαχικών για προσβολές ακριβείας και αποτελέσματα έναντι στόχων τακτικής και επιχειρησιακής σημασίας, σε μεγάλο βάθος.
Σε όλη την σειρά των ανωτέρω, το ΓΕΕΘΑ λαμβάνει μέτρα στον τομέα της διαστημικής τεχνολογίας ώστε να εξασφαλίζεται έγκαιρη προειδοποίηση και ακριβή δεδομένα στοχοποιήσεως. Παραλλήλως, απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην αποκατάσταση – εκσυγχρονισμό των ΑΣΕΠΕ.
Στον τομέα των UAV, προμήθειες γίνονται μόνο μεγάλων, λίγων και δαπανηρών συστημάτων, που δεν εξασφαλίζουν διάρκεια – ανθεκτικότητα ISTAR σε περίοδο επιχειρήσεων.
Τέλος, δεν έχει γίνει προμήθεια δρόνων επιθέσεως χαμηλού κόστους για ικανότητα μαζικών προσβολών ακριβείας σε βάθος. Μόλις προσφάτως, ανακοινώθηκε στους στόχους του ΕΛΚΑΚ για το 2026, πρόγραμμα αναπτύξεως Περιπλανώμενου Πυρομαχικού Κατηγορίας Ι.
Οι προσπάθειες, πρέπει συνολικώς να επιταχυνθούν.
