Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Το διήμερο 18-19 Ιανουαρίου, ο αρχηγός της τουρκικής αεροπορίας επισκέφθηκε την Ντόχα και έλαβε μέρος σε τριμερείς συνομιλίες με τους ομολόγους του Ηνωμένου Βασιλείου και Κατάρ, σχετικώς με την προμήθεια μεταχειρισμένων Typhoon από την μουσουλμανική χώρα. Η βρετανική συμμετοχή, σχετίζεται πιθανώς με τις διαδικασίες εκπαιδεύσεως του προσωπικού, δεδομένου ότι η RAF συνεργάζεται στενώς με την αεροπορία του Κατάρ στον συγκεκριμένο τομέα, όπως και με άλλα ζητήματα της συμφωνίας.
Τα τουρκικά μέσα ανέφεραν ότι τον προσεχή μήνα, συγκεκριμένα μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, ξεκινούν οι παραδόσεις μαχητικών από το Κατάρ στην Τουρκία ενώ ήδη ξεκίνησε η εκπαίδευση προσωπικού. Αυτά συμβαδίζουν με τις αρχικές δηλώσεις τον περασμένο Δεκέμβριο, ότι οι παραδόσεις αναμένεται να εξελιχθούν ταχύτατα, από το πρώτο τρίμηνο του 2026 και ότι σύντομα ξεκινάει η εκπαίδευση.
Η έναρξη παραδόσεων, δεν σημαίνει ότι τα Typhoon μεταφέρονται στην Τουρκία. Απλώς γίνεται η διαδικασία μεταβιβάσεως σύμφωνα με την υπογραφείσα σύμβαση και πλέον τα αεροπλάνα θα επιχειρούν από το Κατάρ για την εκπαίδευση ιπταμένων και τεχνικού προσωπικού. Η φάση αυτή αναμένεται να διαρκέσει κατά τα τυπικά πρότυπα, ένα εξάμηνο.
Τα δημοσιεύματα επίσης, αναφέρουν ότι τα 20 Typhoon νέας παραγωγής που θα παραδώσει το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι της εκδόσεως Tranche 4, όπως είχε γράψει εξαρχής ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ. Οι παραδόσεις αυτών, τα πρώτα 6 συγκεκριμένα, ξεκινούν το 2030 αλλά τώρα επιβεβαιώνεται ότι στην σύμβαση υφίσταται και δικαίωμα προαιρέσεως για την προμήθεια 20 επιπλέον μαχητικών, όπως επίσης είχε αναφέρει ο ΔΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ, από τον περασμένο Οκτώβριο.
Το σημείο στο οποίο φαίνεται ότι αλλάζει ο σχεδιασμός, είναι ότι τουρκικά δημοσιεύματα, αναφέρουν ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ομάν δεν εξελίσσονται όπως ανέμενε η Άγκυρα. Τα 12 Typhoon του Ομάν, ήταν ούτως ή άλλως εκδόσεως Trance 3 και έφεραν ραντάρ μηχανικής σαρώσεως ενώ δεν φαίνεται να διατηρούνται σε επιχειρησιακή διαθεσιμότητα. Όλα αυτά σήμαιναν ότι απαιτούντο εργασίες αποκαταστάσεως αλλά και εκσυγχρονισμού, με αποτέλεσμα η έναρξη παραδόσεων στην Τουρκία να τοποθετείται από το 2028. Οι πληροφορίες ανέφεραν ότι το Ομάν εκδήλωσε το ενδιαφέρον του προς την Τουρκία να παραχωρήσει τα Typhoon, όταν έγιναν γνωστές οι συζητήσεις της Άγκυρας με το Κατάρ. Τώρα όμως, η τουρκική πλευρά εμφανίζεται να μην είναι ικανοποιημένη από τις θέσεις του Ομάν στις διαπραγματεύσεις που έχουν διεξαχθεί, κάτι που πιθανώς εξηγεί και την απουσία της χώρας από την συνάντηση στην Ντόχα.
Αυτό, έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή σχεδιασμού και την επικράτηση της ιδέας προμήθειας και των υπολοίπων 12 Typhoon Tranche 3A από το Κατάρ. Επειδή ένας αριθμός από αυτά χρησιμοποιείται στην κοινή 12η Μοίρα που διατηρεί η Καταριανή αεροπορία με την RAF, πιθανώς αυτός να ήταν και ένας από τους λόγους για την τριμερή συνάντηση των προηγουμένων ημερών. Στις 23 Ιανουαρίου δε, κατόπιν αιτήματος του Κατάρ και λόγω της αυξανόμενης εντάσεως στην περιοχή με μια νέα επίθεση εναντίον του Ιράν, 4 βρετανικά Typhoon FGR4 της 12ης Μοίρας αναπτύχθηκαν στην χώρα, στο πλαίσιο υφισταμένης διμερούς Συμφωνίας Αμυντικής Διασφαλίσεως.
Εφόσον όντως το Κατάρ “ξεφορτωθεί” όλα τα Typhoon, τότε η σχεδιαζόμενη προμήθεια 12 ακόμη μαχητικών του τύπου δεν φαίνεται να έχει επιχειρησιακώς νόημα και μάλλον θα ακυρωθεί. Έτσι, εμπορικώς μπορεί το Ηνωμένο Βασίλειο να κέρδισε μία προμήθεια 20 μαχητικών από την Τουρκία αλλά πιθανώς να χάσει την προμήθεια 12 μαχητικών από το Κατάρ. Λόγω αυτής της διαφαινόμενης αρνητικής προοπτικής, πιθανώς το Λονδίνο να ασκήσει την επιρροή του ώστε να διευκολυνθεί η μεταπώληση των Typhoon του Ομάν στην Τουρκία. Για προμήθεια των μαχητικών του Ομάν είχε μιλήσει σαφώς ο Τούρκος υπουργός Αμύνης στις 21 Δεκεμβρίου 2025.
Για την Τουρκία, εφόσον εξασφαλιστούν τα 24 Typhoon του Κατάρ, η επιδίωξη συγκροτήσεως Μοίρας θα εξελιχθεί ταχύτερα. Εάν μέχρι τώρα διαγραφόταν η κήρυξη επιχειρησιακής ετοιμότητος της Μοίρας με μειωμένη δύναμη το 2027, τώρα πλέον αυτό το ορόσημο μπορεί να αφορά Μοίρα πλήρους δυνάμεως.
Τουρκία: επιστροφή S-400 στην Ρωσία, “επιστροφή” στο F-35, απόρριψη του F-16V
