Από Σάββας Δ. Βλάσσης
Σε επίσημη ακρόαση ενώπιον της Επιτροπής Πιστώσεων της Γερουσίας στις 21 Ιουλίου, ο Πτέραρχος Νταν Κάιν, Αρχηγός του Διακλαδικού Επιτελείου Αρχηγών των ΗΠΑ, είπε μεταξύ άλλων: «Θέλω να τονίσω την απίστευτη δουλειά που κάνει η ουκρανική βιομηχανική βάση καθώς κλιμακώνει τις δικές της δυνατότητες. Αυτό εκτείνεται από τις ικανότητές τους στον τομέα των πυραύλων επιφανείας-αέρος μέχρι τις δυνατότητες αέρος-αέρος. Θα σημειώσω ότι πρόσφατα είχαμε την πρώτη κατάρριψη αέρος-αέρος, στην οποία ένα ουκρανικό F-16 κατέρριψε ένα ρωσικό μαχητικό. Επομένως, πιστεύω ότι η ικανότητά τους να κλιμακώνουν την πολυεπίπεδη αεράμυνά τους έχει προχωρήσει πάρα πολύ τα τελευταία δύο χρόνια, με τη βοήθεια και την υποστήριξη πολλών».
Αν και ο πτέραρχος δεν κατονόμασε τον ακριβή τύπο του ρωσικού αεροσκάφους, στρατιωτικοί αναλυτές και αμυντικά μέσα συνδέουν την δήλωσή του με το περιστατικό της 8ης Ιουλίου, όταν η Ουκρανική Αεροπορία είχε ανακοινώσει την κατάρριψη ενός ρωσικού Su-35 πάνω από την περιφέρεια του Κουρσκ, χωρίς όμως να αποκαλύψει τον τρόπο της καταρρίψεως.
Ο Αμερικανός πτέραρχος δεν αναφέρθηκε καθ όλου στον τύπο της εμπλοκής, την απόσταση, το όπλο που χρησιμοποιήθηκε. Αυτό όμως στο οποίο πρέπει να σταθεί κανείς, είναι η αναφορά του στην πολυεπίπεδη αεράμυνα που έχουν αναπτύξει οι Ουκρανοί την τελευταία διετία. Πρόκειται για σοβαρή επιχειρησιακή εξέλιξη – αναβάθμιση, μιας αεροπορικής δυνάμεως με απαρχαιωμένη επιχειρησιακή αντίληψη προπολεμικώς. Καθώς το F-16AM Block 15 MLU που επιχειρεί με την Ουκρανική Αεροπορία δεν μπορεί να συγκριθεί σε επιδόσεις με το Su-35, αναδεικνύεται η άμβλυνση της διαφοράς κατά μόνας, όταν τα μαχητικά επιχειρούν σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον.
Τα F-16AM Block 15 MLU είναι μεν αναβαθμισμένα αλλά φέρουν το παλαιό ραντάρ παλμικού Doppler AN/APG-66(V)2A, με ακτίνα εντοπισμού στόχων μεγέθους μαχητικού, μερικών δεκάδων χιλιομέτρων μόνο. Το θηριώδες Su-35 μπορεί να εντοπίζει αντιπάλους από πολλαπλάσιες αποστάσεις. Επομένως, η συμμετοχή των ουκρανικών F-16 σε εμπλοκές Πέραν Οπτικού Ορίζοντος (BVR) με AIM-120 AMRAAM, στηρίζεται περισσότερο στην μεταβίβαση δεδομένων από διασυνδεδεμένους σταθμούς ραντάρ. Για τον σκοπό αυτό, τα αναβαθμισμένα μαχητικών που παραχωρήθηκαν από Ολλανδία, Βέλγιο, Δανία, υπολόγιζαν στην ζεύξη δεδομένων Link 16.
Σύγχρονοι σταθμοί ραντάρ και Plot Fusion – Τι και πως το κάνουν Ελλάδα και Τουρκία
Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη και θα πρέπει να θεωρείται πολύ πιθανό ότι έχει άμεση σχέση, μια πρόσφατη εξέλιξη στην αεράμυνα της Ουκρανίας. Στις 20 Μαρτίου, προ τετραμήνου δηλαδή, εμφανίστηκε το πρώτο οπτικό υλικό που επιβεβαίωνε την ενεργό συμμετοχή σε επιχειρήσεις του Αερομεταφερόμενου Συστήματος Εγκαίρου Προειδοποιήσεως & Ελέγχου (ΑΣΕΠΕ) τύπου Saab 340 AEW&C με ραντάρ τύπου ASC 890, τυπικής ακτίνας αποκαλύψεως μαχητικών 350 χλμ. Επρόκειτο για μείζονα εξέλιξη, σε υλοποίηση της ανακοινώσεως στις 29 Μαΐου 2024 του Σουηδού υπουργού Αμύνης, ότι θα παραχωρηθούν δύο αεροσκάφη στην Ουκρανία.
Στις 21 Μαρτίου 2025, εκπρόσωπος του Υπουργείου Αμύνης της Σουηδίας είχε δηλώσει ότι η παράδοση των ΑΣΕΠΕ συνδεόταν με την διαθεσιμότητα συγκεκριμένων τροποποιήσεων στα ουκρανικά F-16. Η δήλωση, φαίνεται να επιβεβαίωνε τις διακινούμενες πληροφορίες ότι πριν την παράδοση στην Ουκρανία των αμερικανικών μαχητικών, κατ’ απαίτηση των ΗΠΑ και για λόγους ασφαλείας, είχε αφαιρεθεί η ζεύξη δεδομένων Link 16. Υπήρχε ο φόβος, σε ενδεχόμενη κατάρριψη F-16 σε έδαφος ελεγχόμενο από τους Ρώσους, να διαρρεύσει η συγκεκριμένη ευαίσθητη τεχνολογία.
Έκτοτε, φαίνεται ότι το ζήτημα διευθετήθηκε και το επιχειρησιακό κενό στην διασύνδεση F-16 – ΑΣΕΠΕ καλύφθηκε, με πρώτη θεαματική επιτυχία, την πρώτη κατάρριψη ρωσικού μαχητικού σε αερομαχία με το αμερικανικό μαχητικό. Η επιτυχία επιβεβαιώθηκε, από το ΑΣΕΠΕ στον αέρα κι εν συνεχεία με εικόνες από UAV που στάλθηκε στην περιοχή με τα συντρίμμια του Su-35 στο έδαφος.
Επιχείρηση SINDOOR: νέα στοιχεία και το ενδιαφέρον για την Πολεμική Αεροπορία
Η περίπτωση, υπενθυμίζει τον κυρίαρχο ρόλο των ΑΣΕΠΕ στον αεροπορικό πόλεμο και ιδίως στις αναμετρήσεις μεταξύ μαχητικών. Τα ουκρανικά F-16 μπορούν να διασυνδεθούν με άλλους επίγειους σταθμούς ραντάρ, οι οποίοι όμως, λόγω της καμπυλότητος της γης, έχουν τους γνωστούς περιορισμούς αποκαλύψεως στόχων που πετούν σε μικρό υψόμετρο. Αντιθέτως, τα ευρισκόμενα σε μεγάλα υψόμετρα ΑΣΕΠΕ, μπορούν να αποκαλύψουν εναέριους στόχους ακόμη και αν πετούν χαμηλά, σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων.
Πρόκειται για υπενθύμιση, όπως και στην περίπτωση της πρόσφατης ινδοπακιστανικής αναμετρήσεως εξ αφορμής της Επιχειρήσεως SINDOOR, ότι ανεξαρτήτως αντιαεροπορικών θόλων και διασυνδεδεμένων πολλαπλών συστημάτων, ο ρόλος των ΑΣΕΠΕ παραμένει πρωταγωνιστικός στις αεροπορικές επιχειρήσεις.
Μια υπενθύμιση που έρχεται ακριβώς την στιγμή που η Ελλάδα, υπογράφει συμβάσεις μερικών δισεκατομμυρίων για να δημιουργήσει αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική ασπίδα, ενώ την ίδια στιγμή έχει παρατήσει στην τύχη τους επί χρόνια τα τέσσερα πολύτιμα ΑΣΕΠΕ.
ERIEYE: 20 χρόνια για λίγα ανταλλακτικά της 2ης τροποποίησης της σύμβασης!
